หลักการของอาหารโคเชอร์

เมื่อพูดถึงชาวยิว คนส่วนใหญ่จะต้องคิดถึงอาหารโคเชอร์ ( Kosher ) ที่กำหนดตามหลักศาสนายูดาย ( Judaism ) หมายถึงอาหารที่ได้มาตรฐานตามกฎของยิว ( Jewish Law ) ที่จะบริโภคได้ ซึ่งมี
หลักคัชรูท ( Kashrut ) เป็นข้อกำหนดเรื่องอาหารที่กำหนดไวในคัมภีร์โตราห์ ( Torah ) ว่าสิ่งใดรับประทานได้ สิ่งใดรับประทานไม่ได้การเตรียมอาหารและรับประทานต้องทำอย่างไร

 

ดังนั้นเพื่อให้ผู้บริโภคอาหารโคเชอร์ มั่นใจว่าอาหารนั้นเป็นโคเชอร์บริโภคได้ จึงต้องมีใบรับรองอาหารโคเชอร์ ซึ่งจะต้องมี แรบไบ ( Rabbis ) ตรวจสอบว่าอาหารนั้นได้มาตรฐานโคเชอร์ หรือไม่ผัก ผลไม้อาจจะง่าย เพียงไม่ให้มีแมลงหรือหนอนมาตอมเท่านั้น ส่วนอาหารแปรรูปการตรวจจะต้องตรวจสอบส่วนผสมและกระบวนการผลิตทั้งหมดว่าเป็นโคเชอร์หรือไม่ ซึ่งที่บรรจุภัณฑ์จะต้องมีโลโก้โคเชอร์ ติดอยู่

 

โคเชอร์มาตรฐานอาหารยิว ( Kosher Dietary Law )

ความรู้เกี่ยวกับโคเชอร์ ศาสนายูดายมีข้อกำหนดเกี่ยวกับอาหารที่ถูกต้องสอดคล้องกับหลักศาสนาเรียกว่า “คัชรูท” ( Kashruth ) อาหารที่เหมาะสม เป็นไปตามข้อที่กำหนดและหลักเกณฑ์ที่ได้รับอนุญาตให้รับประทานได้ ข้อกำหนดนั้นเรียกว่า โคเชอร์ คำว่าโคเชอร์เป็นภาษาฮีบรูว์ แปลว่า “สะอาด” หรือ “เหมาะสม” หรือ “เป็นที่ยอมรับ”

 

อาหารโคเชอร์ที่ผ่านพิธีกรรมสวดของนักการศาสนาหรือแรบไบนั้น มิใช่เป็นอาหารโคเชอร์ เพราะชาวยะฮูดีทุกคนที่นับถือศาสนายูดายรวมถึงการศาสนาหรือแรบไบ ก็ต้องมีบทสวดก่อนรับประทานอาหาร เพื่อระลึกถึงพระคุณของแหล่งอาหาร ดังนั้นบทสวดดังกล่าวจึงไม่เกี่ยวข้องกับกรณีที่ว่าอาหารนั้นจะเป็นหรือไม่เป็นโคเชอร์

 

ลักษณะอาหารโคเชอร์

ปัจจัยที่จะเป็นเครื่องวัดว่าอาหารนั้นเป็นโคเชอร์ ได้แก่

 

• แหล่งวัตถุดิบ
• และเครื่องครัว ( ประเภทภาชนะ เครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณ์ ) ที่ใช้ในการผลิตอาหารด้วย
• กระบวนการรับรองโคเชอร์ต้องอาศัยปัจจัยสองสิ่งดังกล่าวข้างต้นนี้เป็นหลักในการพิจารณาให้เครื่องหมายโคเชอร์ และในอดีตการตัดสินพิจารณาให้เครื่องหมายโคเชอร์เป็นหน้าที่ของนักการศาสนา (Rabbi) แต่ปัจจุบันมีบริษัทตัวแทนที่ได้รับการแต่งตั้งโดยนักการศาสนาเข้ามาทำหน้าที่เป็นผู้ให้คำแนะนำ ตรวจสอบและออกหนังสือรับรองโคเชอร์ คือ เป็น Kosher auditor ซึ่งคล้ายกับบริษัทที่ให้บริการ ISO Auditor บริษัทพวกนี้เป็นผู้ได้รับอนุญาตจากแรบไบอีกที ( Orthodox Rabbinic authority )

 

คัมภีร์เตารอตกับโคเชอร์

 

1. แหล่งวัตถุดิบ

การตรวจสอบพิจารณา “แหล่งวัตถุดิบอาหาร” ว่าเหมาะสมที่จะเป็นโคเชอร์หรือไม่นั้นคัมภีร์เตารอต ซึ่งพวกนักการศาสนาหรือนักบวชในศาสนายูดายรุ่นหลังได้ตีความและขยายความในรายละเอียดจัดหมวดหมู่ และอธิบายกฎเกณฑ์ที่ใช้ในปัจจุบันขึ้น ซึ่งอาหารหมวดสำคัญ ๆ นั้น ได้แก่

• เนื้อจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่เป็นสัตว์ประเภทเคี้ยวเอื้องหรือมีกีบเท้า ยกเว้นสุกร

 

• สัตว์ปีก ในคัมภีร์ไม่ได้ระบุไว้ว่าสัตว์ปีกประเภทใดอนุญาตให้บริโภคได้ แต่ได้ระบุห้ามไว้จำนวน 24 ประเภท ตามหลักใหญ่ของศาสนาที่เรียกว่า Shulchan Aruch ได้อนุโลมในเรื่องนี้และให้ถือว่า สัตว์ปีกชนิดใดที่ได้รับประทานกันเป็นประเพณีมาช้านานแล้วเป็นโคเชอร์ ยิวในสหรัฐอเมริกาถือว่า ไก่ ไก่งวง เป็ด และห่าน เป็นโคเชอร์

 

• ปลา ที่อนุญาตให้บริโภคต้องเป็นปลาที่มีครีบและเกล็ด ส่วนสัตว์น้ำที่มีเปลือกหรือกระดอง เช่น หอย ปู กุ้ง ไม่เป็นโคเชอร์คือไม่ได้รับอนุญาตให้บริโภค ยกเว้นอาหารทะเล เช่น กุ้ง กุ้งก้ามกราม เหล่านี้เป็นโคเชอร์

 

• องุ่นและผลิตภัณฑ์สินค้าที่ผลิตจากองุ่น และองุ่นที่เป็นผลไม้ธรรมชาตินั้นเป็นโคเชอร์ แต่ผลิตภัณฑ์จากองุ่นจะต้องได้รับการพิจารณาเป็นกรณี ๆ ไป ไวน์จากองุ่นเป็นเครื่องดื่มที่ใช้ในพิธีการทางศาสนา จึงถือว่าเป็นโคเชอร์ไปโดยปริยาย แต่ผลิตภัณฑ์จากองุ่นอื่น ๆ จะต้องทำจากน้ำองุ่นที่ได้รับการตรวจตราโดยตลอด ตั้งแต่กระบวนการผลิตแรกจนถึงกระบวนผลิตสุดท้ายถึงจะเป็นผลิตภัณฑ์ที่อยู่ในข่ายได้รับการพิจารณาให้เป็นโคเชอร์

 

• เนยแข็ง (Cheese) เช่น Cheddar, Muenster, Swiss อาหารประเภทนี้จะได้รับการรับรองได้ก็ต่อเมื่ออยู่ภายใต้การตรวจสอบของนักการศาสนาหรือบวชในศาสนาอย่างสม่ำเสมอ โรงงานเนยแข็งโดยทั่วไปมักใช้เยื่อในจากกระเพาะวัวไม่ได้เป็นโคเชอร์ เนยแข็งที่เป็นโคเชอร์จะต้องได้จากการตกตะกอนด้วยเชื้อจุลินทรีย์เท่านั้น

 

• ผักและผลไม้ โดยทั่วไปเป็นโคเชอร์ แต่ต้องปราศจากหนอนและแมลง

 

2. เครื่องครัว

คำว่า “เครื่องครัว” หมายถึงภาชนะ เครื่องมือและเครื่องใช้ในการประกอบอาหาร ตลอดจนเครื่องจักรที่ใช้ในการผลิตอาหร เครื่องครัวที่เคยใช้ทำอาหารที่ได้รับการรับรองแล้วว่าเป็นโคเชอร์หากนำมาใช้ทำอาหารที่มีส่วนประกอบที่ไม่เป็นโคเชอร์ เครื่องมือนั้นก็หมดสภาพโคเชอร์ไป หากนำกลับมาใช้ทำอาหารที่เป็นโคเชอร์อีก อาหารที่ได้ก็จะไม่ใช่โคเชอร์อีกต่อไป แม้ว่าส่วนประกอบที่นำมาทำอาหารทั้งหมดจะเป็นโคเชอร์ก็ตาม ดังนั้นเครื่องครัวที่ประกอบอาหารโคเชอร์และอาหารที่ไม่เป็นโคเชอร์จึงต้องแยกออกจากกัน

 

2.1 วิธีคืนสภาพโคเชอร์

เครื่องครัวที่เคยปรุงอาหารที่ไม่เคยเป็นโคเชอร์สามารถทำให้กลับมามีสภาพโคเชอร์ได้อีก โดยกระบวนการคืนสภาพโคเชอร์ที่เรียกว่า “Kosherization” ซึ่งมีวิธีการที่ต่างกันไปตามประเภทเครื่องครัวและลักษณะของอาหาร ถ้าอาหารที่ไม่ใช่โคเชอร์ที่เป็นของเหลว เช่น ซุป วิธีการคืนสภาพโคเชอร์ Kosherization คือ ลวกเครื่องครัวที่ใส่อาหารจำนวนนั้นด้วยน้ำเดือด ถ้าเป็นอาหารที่ใช้เตาอบการคืนสภาพโคเชอร์ ( Kosherization) สามารถทำได้โดยนำภาชนะที่ใส่อาหารที่ไม่เป็นโคเชอร์นั้นมาอบด้วยความร้อนสูง เป็นต้น

 

เนื้อสัตว์จะเป็นโคเชอร์ได้หรือไม่นั้นต้องมีการตรวจสอบขั้นต่าง ๆ ตั้งแต่โรงเชือดสัตว์ไปจนถึงร้านขาย พนักงานที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิต ตั้งแต่โรงฆ่าสัตว์ไปจนถึงคนขายเนื้อก็ต้องได้รับการฝึกอบรมในกระบวนการรับรองโคเชอร์ด้วย

 

ขั้นตอนระเบียบปฏิบัติการขอรับรองโคเชอร์

• ขั้นเตรียมการและยื่นคำร้องพร้อมเอกสารที่เกี่ยวข้องกับบริษัท โรงงาน และรายละเอียดของสินค้าที่ขอรับรองไปที่สำนักงาน Orthodox Union (ou) โดยทาง :-ออนไลน์ ( WWW.OUKOSHER.ORG )

 

• ขั้นจัดหาเจ้าหน้าที่ประสานงานจากผู้ทรงคุณวุฒิด้านศาสนายูดายเพื่อชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกับ :-
  การจัดการด้านเอกสาร เพื่อชี้แจงข้อสงสัยและความต้องการของผู้ยื่นคำร้องขอรับรองให้คำปรึกษาแนะนำอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการรับรอง

 

• ขั้นตรวจโรงงาน/สถานประกอบการโดยตัวแทนผู้ทรงคุณวุฒิด้านศาสนายูดาย เพื่อดำเนินการดังนี้
  เพื่อดูแลกำกับกระบวนการผลิตเพื่อการขอรับรองสินค้าที่ถูกต้องและรวดเร็ว ทำรายงานสรุปผลเพื่อยื่นไปยังสำนักงานใหญ่ ( OU )

 

หมายเหตุ : รายจ่ายในหมวดนี้ผู้ยื่นคำร้องขอรับรองเป็นผู้รับผิดชอบ

 

• ขั้นตอนพิจารณาผลการตรวจสอบ
  เจ้าหน้าที่ประสานงานจากผู้ทรงคุณวุฒิด้านศาสนายูดายที่จัดหาไว้ให้ตรวจสอบเอกสาร สรุปผลการตรวจที่ส่งมาที่สำนักงานใหญ่ ดำเนินการแนะนำแก้ไขข้อบกพร่องเพื่อออกใบรับรองต่อไป

 

• ขั้นตอนการทำพันธสัญญาซึ่งรวมถึง
  ระเบียบปฏิบัติและข้อกำหนดต่าง ๆ ขององค์การออร์โธด็อกซ์ ( Orthodox Union ) และเมื่อทั้งสองฝ่ายตกลงตามข้อกำหนดต่าง ๆ ในสัญญาเพื่อการขอรับรองแล้วสัญญาฉบับนั้นจะถูกส่งไปยังสำนักงานใหญ่เพื่อออกใบรับรองโคเชอร์ต่อไป

 

• ขั้นตอนสุดท้าย ส่งตัวอย่างสินค้าที่ติดฉลากแสดงเครื่องหมายโคเชอร์เพื่อพิจารณาอนุมัติครั้งสุดท้าย
• ระยะเวลาการขอรับรองโดยปกติ ระยะเวลาในการขอรับรองโคเชอร์ประมาณ 3 เดือน และบางทีก็ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของกระบวนการผลิตและลักษณะโรงงานว่าถูกสุขลักษณะตามมาตรฐานโคเชอร์หรือไม่

 

 

ค่าธรรมเนียมการรับรอง

ค่าธรรมเนียมในการรับรองขึ้นอยู่กับสัดส่วนและตัวแปรในการดำเนินการในแต่ละบริษัท / สถานประกอบการ เช่น ระยะทางในการเดินทางเพื่อดำเนินการตรวจสอบ ความถี่ในการการตรวจสอบ ความซับซ้อนในกระบวนการผลิต และจำนวนสินค้าที่ขอรับรองโคเชอร์ ความรู้เกี่ยวกับเครื่องหมายโคเชอร์

 

กลุ่มเครื่องหมาย Kosher จำแนกออกเป็น 5 ระดับด้วยกัน คือ

• ระดับ Kosher หรือ Glatt Kosher
• ระดับ Kosher – Pareve
• ระดับ Kosher – Dairy
• ระดับ Kosher – Dairy Equipment
• ระดับ Kosher – Dairy Equipment

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

อาหารฮาลาล ( Halal Food )

หมายถึง อาหารหรือผลิตภัณฑ์อาหารซึ่งอนุมัติตามบัญญัติศาสนาอิสลามให้มุสลิมบริโภคหรือใช้ประโยชน์ได้

 

“ฮาลาล”

เป็นคำมาจากภาษาอารบิก หมายความว่า การผลิต การให้บริการ หรือการจำหน่ายใด ๆ ที่ไม่ขัดต่อบัญญัติของศาสนา ดังนั้นเราจึงอาจกล่าวได้ว่า “อาหารฮาลาล” คือ อาหารที่ได้ผ่านกรรมวิธีในการทำ ผสม ปรุง ประกอบ หรือแปรสภาพ ตามศาสนบัญญัตินั่นเอง เป็นการรับประกันว่าชาวมุสลิมโดยทั่วไปสามารถบริโภคอาหาร หรืออุปโภคสินค้าหรือบริการต่าง ๆ ได้โดยสนิทใจ เราสามารถสังเกตผลิตภัณฑ์ว่าเป็น “ฮาลาล” หรือไม่นั้น ได้จากการประทับตรา “ฮาลาล” ที่ข้างบรรจุภัณฑ์นั้นเป็นสำคัญ

 

“เครื่องหมายฮาลาล”

คือเครื่องหมายที่คณะกรรมการฝ่ายกิจการฮาลาลของคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย หรือคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดต่าง ๆ ได้อนุญาตให้ผู้ประกอบการทำการประทับ หรือแสดงลงบนสลาก หรือผลิตภัณฑ์ หรือกิจการใด ๆ โดยใช้สัญลักษณ์ที่เรียกว่า “ฮาลาล” ซึ่งเขียนเป็นภาษาอาหรับภายในกรอบสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน หลังกรอบเป็นลายเส้นแนวตั้ง ใต้กรอบภายในเส้นขนานมีคำว่า “สนง.คณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย” โดยเครื่องหมายดังกล่าวนี้ จะออกให้กับผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม ผลิตภัณฑ์ฮาลาลและหรือเนื้อสัตว์ฮาลาลที่นำเข้าจากต่างประเทศ เป็นต้น

 

มาตรฐานอาหารฮาลาล

ปัจจุบันในตลาดโลกมีผู้บริโภคที่เป็นมุสลิมอยู่ประมาณ 2,000 ล้านคน การค้าขายจำเป็นต้องทำทุกวิถีทางที่จะเข้าไปมีส่วนแบ่งในตลาดอาหารจากประเทศที่มีชาวมุสลิมให้มากขึ้น ประเทศไทยในฐานะที่เป็นประเทศที่ผลิตอาหารที่สำคัญของโลก ผู้ผลิตจึงจำเป็นต้องให้ความสนใจในเครื่องหมายนี้อย่างจริงจัง ผู้ที่เกี่ยวข้องต้องเรียนรู้ และอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจอย่างถูกต้องเพื่อเตรียมความพร้อมของการผลิต สร้างฐานที่แข็งแกร่งให้กับประเทศต่อไป

 

Codex ได้จัดทำเอกสาร General Guideline for use of the Term ” Halal ” ตั้งแต่ปี 2540 และสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์ อุตสาหกรรม(สมอ.) ได้นำมาเรียบเรียงและจัดพิมพ์เป็นภาษาไทยโดยได้ยึดหลัก และอ้างอิงเอกสารภาษาอังกฤษดังกล่าว มอก.1701-2541 ZCAC GL- 24/1997) ข้อแนะนำนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ประเทศต่าง ๆ มีความเข้าใจที่ตรงกัน และมีการปฏิบัติอย่างถูกต้องตามกฎของศาสนาอิสลาม ทั้งทางด้านแหล่งที่มาของอาหาร วิธีการฆ่าสัตว์ การเตรียมอาหาร การแปรรูปอาหาร การบรรจุหีบห่อ การขนส่งและการเก็บรักษาอาหารอีกทั้งยังเป็นการส่งเสริมการค้ากับประเทศมุสลิมที่กำหนดมาตรการนำเข้าอาหารฮาลาล

 

ความสำคัญและความหมายของอาหารฮาลาล

มุสลิมมีความศรัทธาว่า “ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอฮฺ นบีมุฮัมมัดเป็นผู้สื่อ (รอซูล) ของอัลลอฮฺ” และมุสลิมมีความเชื่ออย่างมั่นใจว่า อัลลอฮฺ คือผู้สร้างมนุษย์และสรรพสิ่งในจักรวาล ดังนั้นคำบัญชาของอัลลอฮฺ (อัล-กุรอาน) คำสอนและแบบอย่างของนบีมุฮัมมัด (ซุนนะห์) จึงเป็นเรื่องที่มุสลิมจะต้องปฏิบัติตามด้วยความจริงใจและจริงจัง กล่าวคือปฏิบัติในสิ่งที่อนุมัติ (ฮาลาล) และไม่ปฏิบัติในสิ่งที่เป็นข้อห้าม (ฮารอม) ด้วยความเต็มใจและยินดี

 

ฮาลาล – ฮารอม ในอิสลามจึงมิได้หมายความเพียงการบริโภคอาหารเท่านั้น แต่ครอบคลุมถึงวิถีการดำเนินชีวิตในทุกด้าน เพราะอิสลามคือระบอบแห่งการดำเนินชีวิตของมนุษย์

 

อาหารฮาลาล ( Halal Food ) จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับมุสลิมในการบริโภค ส่วนผู้ที่มิใช่มุสลิมหากบริโภคอาหารฮาลาลก็จะได้ประโยชน์ต่อสุขภาพเช่นเดียวกัน เพราะอาหารฮาลาลจะต้องมีกระบวนการผลิตที่ถูกต้องตามข้อบัญญัติแห่งศาสนาอิสลาม ปราศจากสิ่งต้องห้าม (ฮารอม) และมีคุณค่าทางอาหาร (ตอยยิบ)

 

หน้าที่ของผู้เชือดสัตว์ตามศาสนบัญญัติเพื่อให้ได้เนื้อสัตว์ที่ฮาลาล มีดังนี้

• ต้องนับถือศาสนาอิสลาม
• สัตว์ที่จะเชือดนั้น ต้องเป็นสัตว์ที่รับประทานได้ตามหลักศาสนาอิสลาม
• ต้องไม่ปะปนสัตว์ที่จะเชือดกับสัตว์ต้องห้ามในระหว่างขนส่ง
• ต้องไม่ทารุณสัตว์ก่อนการเชือด ตลอดจนอุปกรณ์ที่ใช้ในการเชือดต้องมีความคม
• ให้ผู้เชือดกล่าวพระนามของพระผู้เป็นเจ้า ขณะเริ่มทำการเชือด โดยต้องเชือดในคราวเดียวกันให้แล้วเสร็จ โดยไม่ทรมานสัตว์
• ต้องเชือดให้หลอดลม หลอดอาหารและเส้นเลือดข้างลำคอของสัตว์ที่ถูกเชือด ขาดออกจากกันอย่างสิ้นเชิง โดยสัตว์จะต้องตายเพราะการเชือดเท่านั้น สัตว์นั้นต้องตายสนิทเองก่อน จึงจะนำไปดำเนินการอย่างอื่นต่อได้

 

ผู้ประกอบการหรือผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ฮาลาลมีหน้าที่ ดังต่อไปนี้

• รักษาอุปกรณ์ในการผลิตผลิตภัณฑ์ฮาลาลให้สะอาดถูกต้องตามศาสนบัญญัติ ตลอดจนไม่ใช้อุปกรณ์ดังกล่าวร่วมกับของต้องห้ามตามศาสนบัญญัติ
• วัตถุดิบหลักในการผลิต ตลอดจนเครื่องปรุงอื่น ๆ ต้องระบุแหล่งที่มาอันน่าเชื่อถือได้ว่า “ฮาลาล” โดยไม่แปดเปื้อนกับสิ่งต้องห้าม
• วัตถุดิบที่ได้จากสัตว์ต่าง ๆ นั้น ต้องเป็นสัตว์ที่ศาสนาอิสลามอนุมัติ และหรือได้เชือดตามศาสนบัญญัติ
• เจ้าหน้าที่ที่ควบคุมการผลิต หรือปรุงผลิตภัณฑ์นั้น ๆ ต้องเป็นมุสลิม
• ในระหว่างการขนย้าย ขนส่ง หรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์ฮาลาลนั้น ต้องไม่ปะปนผลิตภัณฑ์ฮาลาลนั้น ต้องไม่ปะปนผลิตภัณฑ์ฮาลาลกับสิ่งต้องห้ามตามศาสนบัญญัติ

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

วิธีการขอ อย. อาหาร

อาหารในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 หมายถึง วัตถุทุกชนิดที่คนกิน ดื่ม หรือนำเข้าสู่ร่างกาย แต่ไม่รวมถึงยา วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท หรือยาเสพติดให้โทษ นอกจากนี้อาหารยังรวมถึงวัตถุที่ใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตอาหาร วัตถุเจือปนอาหาร สี เครื่องปรุงแต่งกลิ่นรสด้วย

 

โดยปัจจุบันนี้ประชาชนในท้องถิ่นต่างๆ ได้รวมตัวกันเป็นชมรมหรือสหกรณ์ นำวัตถุดิบที่ได้จากการเกษตรและการเลี้ยงสัตว์มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปเพื่อบริโภคหรือจำหน่ายเป็นการช่วยลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ เช่น เครื่องดื่มทำจากผลไม้ท้องถิ่น เครื่องดื่มจากสมุนไพร กะปิ น้ำปลา ขนมหวาน อาหารขบเคี้ยว เป็นต้น ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะต้องสะอาด ปลอดภัย และมีคุณภาพหรือมาตรฐานที่กฎหมายกำหนด ผู้ผลิตอาจต้องขออนุญาตให้ถูกต้องตามกฎหมายก่อนที่จะผลิตเพื่อจำหน่ายต่อไป

 

กลุ่มอาหารที่ไม่ต้องมีเครื่องหมาย อย.

อาหารกลุ่มนี้ส่วนใหญ่เป็นอาหารที่ไม่แปรรูปหรือถ้าแปรรูปก็จะใช้กระบวนการผลิตง่าย ๆ ในชุมชน ผู้บริโภคจะต้องนำมาปรุงหรือผ่านความร้อนก่อนบริโภค อาหารกลุ่มนี้ผู้ผลิตที่มีสถานที่ผลิตไม่เข้าข่าย โรงงาน ( ใช้อุปกรณ์หรือเครื่องจักรต่ำกว่า 5 แรงม้า หรือคนงานน้อยกว่า 7 คน ) สามารถผลิตจำหน่ายได้โดยไม่ต้องมาขออนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการอาหาร และ ยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด แต่ต้องแสดงฉลากอาหารที่ถูกต้องไว้ด้วย

 

กลุ่มอาหารที่ต้องมีเครื่องหมาย อย.

อาหารกลุ่มนี้เป็นอาหารที่มีการแปรรูปเป็นอาหารกึ่งสำเร็จรูป หรืออาหารสำเร็จรูปแล้ว ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อผู้บริโภคในระดับต่ำ ปานกลางหรือ สูง แล้วแต่กรณี ได้แก่ อาหารที่ต้องมีฉลาก อาหารกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน หรืออาหารควบคุมเฉพาะ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหารและขอขึ้นทะเบียนตำรับอาหาร หรือจดทะเบียนอาหาร หรือแจ้งรายละเอียดของอาหารแต่ละชนิดแล้วแต่กรณี ได้ที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด

 

เอกสารสำคัญที่ต้องจัดเตรียมเพื่อขอจัดตั้งโรงงาน / สถานที่ผลิต

1. สำเนาบัตรประชาชนผู้มีอำนาจ
2. สำเนาทะเบียนบ้านผู้มีอำนาจ
3. สำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคล ( เฉพาะกรณีเป็นนิติบุคคล )
4. สำเนา ภพ.20 ( เฉพาะกรณีเป็นนิติบุคคล )
5. สำเนาทะเบียนบ้านของร้าน หรือ บริษัท ( กรณีที่อยู่ดังกล่าว ไม่ตรงกับที่อยู่ผู้มีอำนาจ )
6. แผนที่ตั้งของร้าน หรือ บริษัท
7. แผนผังภายในร้าน หรือ บริษัท ระบุสถานที่ผลิต,บรรจุ,เก็บสินค้า ให้ชัดเจน
8. สินค้าตัวอย่างพร้อมฉลาก

 

อัตราค่าธรรมเนียมใบอนุญาตผลิตอาหาร

1. ใช้คนงานตั้งแต่ 7 – 19 คน โดยไม่ใช้เครื่องจักรจนถึงเครื่องจักรไม่ถึง 5 แรงม้า (เข้าข่ายโรงงาน) 3,000 บาท
2. ใช้คนงานตั้งแต่ 20 คนขึ้นไป โดยไม่ใช้เครื่องจักรจนถึงเครื่องจักรไม่ถึง 5 แรงม้า (เข้าข่ายโรงงาน) 5,000 บาท
3. ใช้เครื่องจักรตั้งแต่ 5 – 91 แรงม้า 6,000 บาท
4. ใช้เครื่องจักรตั้งแต่ 10 – 24 แรงม้า 7,000 บาท
5. ใช้เครื่องจักรตั้งแต่ 25 – 49 แรงม้า 8,000 บาท
6. ใช้เครื่องจักรที่มีกำลังตั้งแต่ 50 แรงม้า ขึ้นไป 10,000 บาท

สำหรับกรณีไม่เข้าข่ายโรงงาน ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียมใด ๆ ทั้งสิ้น (ฟรี)

 

หลักฐานสำคัญเพื่อใช้ขอรับเลขสารบนอาหาร (อย.)

1. ใบจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียด ( แบบ สบ.5 ) จำนวน 2 ฉบับ
2. สำเนาการได้รับอนุญาตตั้งสถานที่ผลิต
3. ใบรับรองสถานที่ผลิตอาหารที่เทียบเท่าเกณฑ์ Primary GMP

 

สรุป 4 ขั้นตอนการขอเครื่องหมาย อย.

1. จัดเตรียมสถานที่ผลิตอาหารให้ได้ตามหลักเกณฑ์วิธีการผลิตที่ดี ( GMP: GOOD MANUFACTURING PRACTICE )
2. จัดเตรียมเอกสาร โดยติดต่อขอข้อมูลได้ที่สำนักงานสาธารณสุขอำเภอที่เป็นที่ตั้งของสถานที่ผลิตอาหารทุกแห่ง
3. ยื่นเอกสารขออนุญาตตั้งสถานที่ผลิตอาหาร พร้อมนัดเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอำเภอ และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อตรวจ สถานที่
4. ยื่นขอเอกสารอนุญาตขอรับเลขสารบบ “13 หลัก” (เลข อย.) ตามแต่ชนิดของผลิตภัณฑ์ 3 กลุ่ม ได้แก่ อาหารควบคุม เฉพาะอาหารที่กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน และอาหารที่ต้องมีฉลาก

 

สถานที่ยื่นคำขออนุญาต

ในกรณีสถานที่ผลิตตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร ให้ยื่นคำขอที่ศูนย์บริการผลิตภัณฑ์สุขภาพเบ็ดเสร็จ ( One stop service center ) สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

 

กรณีสถานที่ผลิตตั้งอยู่ต่างจังหวัด

ให้ยื่นคำขอ ณ สำนักงานสาธารณสุขในจังหวัดนั้นๆ นี่คือเรื่องพื้นฐานในทางธุรกิจที่ผู้ประกอบการต้องเรียนรู้และปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดในกรณีที่ผู้ประกอบการไม่สันทัดในการเดินเอกสารก็มีหลายบริษัทที่เข้าทำหน้าที่รับดำเนินการแทน แต่เราก็ต้องเสียค่าใช้จ่ายทางที่ดีเรื่องเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องยากทำเองก็จะช่วยลดต้นทุนได้ดีกว่า สำคัญคือสินค้าเรามีคุณภาพสถานที่ผลิตได้มาตรฐานทุกอย่างก็ผ่านอนุมัติง่ายและเร็ว

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

ระบบ HACCP ย่อมาจาก Hazard Analysis and Critical Control Point System เป็นระบบการจัดการเพื่อความปลอดภัยของการผลิตอาหาร HACCP เป็นอีกหนึ่งมาตรฐานโรงงานผลิตอาหาร ที่สามารถการันตีความน่าเชื่อถือของผลิตภัณฑ์ว่ามาจากโรงงานที่มีกระบวนการผลิตที่มีคุณภาพ อาหารที่ได้มีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค อีกทั้งยังเป็นมาตรฐานในระดับสากลที่ใช้กันทั่วโลก

 

ดังนั้นหากท่านผู้ประกอบการที่ต้องการจะผลิตสินค้าประเภทอาหาร ควรศึกษาข้อมูลและผ่านการรับรองมาตรฐาน HACCP ซึ่งจะช่วยให้ผู้บริโภคมีความมั่นใจในตัวสินค้ามากขึ้น วันนี้แอดมินมีความรู้และข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับมาตรฐาน HACCP สำหรับโรงงานผลิตอาหารมาฝากกันค่ะกับ 7 ข้อ. ควรรู้เกี่ยวกับการทำโรงงานผลิตมาตรฐาน HACCP

 

1. HACCP ใช้กับโรงงานอาหาร

HACCP เป็นระบบควบคุมการผลิตรูปแบบหนึ่งสำหรับโรงงานอุตสาหกรรม และถูกกำหนดให้ใช้กับสินค้าประเภทอาหารโดยเฉพาะ ไม่ว่าจะเป็นโรงงานอาหารสำเร็จรูป โรงงานอาหารแช่แข็ง หรือโรงงานอาหารเสริม โดยได้ทำการควบคุมความสะอาด ทั้งในด้านชีวภาพ สารเคมี และกายภาพ ป้องกันการเจือปนในอาหาร ไม่ให้มีสิ่งแปลกปลอมปนเปื้อน ซึ่งก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้บริโภค นอกจากโรงงานอาหาร โรงงานอุตสาหกรรมอื่นที่เกี่ยวกับอาหารก็ใช้ระบบนี้ได้ เช่น โรงงานผลิตชิ้นงานโลหะที่ใช้ในการผลิตอาหาร เป็นต้น

 

2. ระบบ HACCP ป้องกันอันตราย 3 อย่าง

ระบบ HACCP ถูกออกแบบมาเพื่อป้องกันอันตรายถึง 3 อย่างด้วยกัน ได้แก่

อันตรายทางชีวภาพ อาทิ อันตรายจากเชื้อจุลินทรีย์ เช่น เชื้อรา แบคทีเรีย ไวรัส อันตรายกลุ่มนี้อาจก่อให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บจากการติดเชื้อได้

อันตรายจากสารเคมี ครอบคลุมตั้งแต่สารเคมีที่ใช้ในการเลี้ยง เพาะปลูก หรือใช้ในกระบวนการผลิตวัตถุดิบ อาทิ สารกำจัดศัตรูพืช สารเร่งการเจริญเติบโต เป็นต้น สารกันบูด สารทำความสะอาด สารทำความสะอาดเครื่องจักร ฯลฯ อันตรายกลุ่มนี้อาจก่อให้เกิดปฏิกิริยาภายในร่างกาย เกิดการทำลายระบบต่าง ๆ อาทิ ระบบทางเดินอาหาร ระบบทางเดินหายใจ หัวใจล้มเหลว สมองถูกทำลาย เป็นต้น

 

อันตรายทางกายภาพ ซึ่งเกิดจากสิ่งแปลกปลอมต่าง ๆ เช่น เศษกระจก เศษแก้ว เศษไม้ โลหะ เป็นต้น อันตรายกลุ่มนี้อาจก่อให้เกิดอวัยวะภายในถูกทำลาย ทำให้เกิดการฉีกขาด หรืออาจเกิดการติดเชื้อได้ หากสิ่งปนเปื้อนนั้นสกปรก

 

3.HACCP มีระบบที่แน่นอน

มาตรฐาน HACCP มีระบบที่แน่นอน โดยจะดำเนินการเป็นขั้นตอนที่กำหนดเอาไว้ในระบบ เพื่อการป้องกันอันตรายที่จะเกิดขึ้นได้อย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่

 

1. วิเคราะห์อันตราย : เป็นขั้นตอนแรกของระบบ HACCP ก็คือการวิเคราะห์อันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นในขั้นตอนต่าง ๆ ระหว่างการผลิต โดยการประเมินโอกาสพร้อมกับระบุมาตรการในการควบคุมเพื่อไม่ให้เกิดอันตรายเหล่านั้น

 

2. หาจุดวิกฤต : กำหนดจุดที่มีโอกาสเกิดอันตราย เป็นจุดที่อยู่ในขั้นตอนการปฏิบัติงาน โดยจุดนั้นจะถูกเรียกว่า CCP การกำหนดจุดที่ว่านี้จะทำโดยผู้เชี่ยวชาญมากประสบการณ์

 

3. กำหนดค่าวิกฤต : เมื่อได้จุดวิกฤตหรือจุด CCP แล้ว จะต้องทำการควบคุมให้อยู่ภายใต้ข้อกำหนด เพื่อให้แน่ใจว่าจุด CCP นั้นสามารถควบคุมได้ โดยในหนึ่งจุดสามารถมีค่าวิกฤต (CL) ค่าเดียวหรือหลายค่าก็ได้ ในการกำหนดค่า CL จะต้องใช้ทีมงานที่มีประสบการณ์ นอกจากนั้นยังต้องพึ่งคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ข้อมูลจากการทดสอบ ข้อกำหนดและมาตรฐานอาหารต่าง ๆ ร่วมด้วย

 

4. กำหนดระบบเพื่อควบคุมจุดวิกฤต : คือวิธีการที่ใช้กำหนดแผนการทดสอบ เพื่อเฝ้าระวังจุดวิกฤตไม่ให้เกิดอันตราย มีการติดตามว่าจุดนั้นอยู่ภายใต้การควบคุมหรือไม่อย่างใกล้ชิด

 

5. กำหนดมาตรการแก้ไข : ใช้เมื่อพบว่าจุดวิกฤตไม่อยู่ภายใต้การควบคุม ไม่สามารถควบคุมได้อีก ต้องมีมาตรการแก้ไข เพื่อให้เหมาะสม ระหว่างการเฝ้าสังเกตการณ์อาจพบว่าค่าจำกัดวิกฤตที่ต้องควบคุมเกิดการเบี่ยงเบนไป จึงต้องทำการแก้ไขโดยด่วน หากเกิดในกระบวนการผลิตจะต้องทำการแก้ไข โดยแจ้งกับผู้มีอำนาจให้ทำการแก้ไขให้ถูกต้อง แต่ถ้าหากเกิดกับผลผลิต อาจจะต้องทำการผลิตใหม่ หรือไม่ก็ทำลายผลผลิตนั้นเสีย

 

6. กำหนดวิธีการทวนสอบเพื่อยืนยันประสิทธิภาพของ HACCP : คือการทดสอบเพิ่มเติมจากการติดตามผล เพื่อให้แน่ใจว่าเป็นไปตามมาตรฐาน HACCP

 

7. กำหนดมาตรการจัดการเอกสาร : เอกสารที่เกี่ยวข้องกับระบบ HACCP ควรมีมาตรการการจัดการที่เหมาะสม เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยัน HACCP โรงงาน และตรวจสอบการปฏิบัติงานว่าเป็นไปตาม HACCP Plan หรือไม่

 

4. HACCP ใช้ร่วมกับคุณภาพอื่น ๆ ได้

HACCP โรงงานเป็นระบบที่ป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับอุตสาหกรรมผลิตอาหาร ที่สามารถใช้ร่วมกับคุณภาพอื่นๆ ได้ โดยใน 1 โรงงานอาจมีระบบรับรองมาตรฐานการผลิตอาหารได้มากกว่า 1 ระบบ ยกตัวอย่างเช่น ในสินค้าอาหาร 1 ผลิตภัณฑ์ อาจใช้ระบบ HACCP โรงงาน ระบบ GMP ระบบฮาลาล ฯลฯ ร่วมกันในสินค้านั้นได้

 

5. HACCP ช่วยเพิ่มอายุการเก็บรักษา

เนื่องจากระบบ HACCP โรงงานมีส่วนช่วยในเรื่องของการป้องกันอันตรายทางชีวภาพ ซึ่งเกี่ยวข้องกับกระบวนการหายใจของอาหาร ทำให้อาหารสุกช้าขึ้น ช่วยควบคุมจุลินทรีย์บางอย่าง ซึ่งมีผลต่อปฏิกิริยาภายในอาหาร ทำให้อาหารที่ผลิตเก็บรักษาได้ยาวนานขึ้นได้

 

6. อุตสาหกรรมใดบ้างที่ควรใช้มาตรฐาน HACCP

อุตสาหกรรมที่เกี่ยวกับอาหารทุกชนิด ได้แก่ โรงงานอาหารสำเร็จรูป โรงงานอาหารกึ่งสำเร็จรูป โรงงานอาหารแช่แข็ง โรงงานอาหารเสริม รวมถึงโรงงานที่เกี่ยวข้องกับอาหาร เช่น โรงงานผลิตชิ้นส่วนโลหะเพื่อการผลิตอาหาร เป็นต้น ที่ควรใช้มาตรฐาน HACCP

 

หลายคนกำลังสงสัยว่าโรงงานเครื่องสำอางจำเป็นต้องใช้มาตรฐาน HACCP หรือไม่ หากเป็นเครื่องสำอางที่ไม่เกี่ยวกับการบริโภค HACCP โรงงาน เป็นมาตรฐานที่ไม่ได้ครอบคลุมในส่วนนี้ เว้นแต่เป็นโรงงานเครื่องสำอางที่ดำเนินการควบคู่กับโรงงานอาหารเสริมด้วย ที่ควรใช้ระบบนี้ในการควบคุมการผลิตนั่นเอง

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

ขั้นตอนการขอรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์กับ ACT

 

ขั้นที่ 1 ศึกษาทำความเข้าใจและเตรียมชุดใบสมัคร

ศึกษาประเภทการรับรอง และ มาตรฐานเกษตรอินทรีย์

ขอแนะนำให้ผู้สมัครเลือกประเภทการผลิตตามลักษณะการผลิต / การประกอบการของท่านและตลาด

 

เอซีที ออร์แกนิค ให้บริการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แตกต่างกันไปครอบคลุมกิจกรรมการผลิต 9 ประเภท ได้แก่ 

• การผลิตพืช
• การแปรรูปและการจัดการ 
• ปัจจัยการผลิตเพื่อการค้า 
• การเก็บเกี่ยวผลผลิตจากป่าและพื้นที่ธรรมชาติ
• การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
• การเลี้ยงผึ้ง
• ปศุสัตว์
• เมนูอาหารอินทรีย์
• การรับรองแบบกลุ่ม 
• เครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ 

โดยแต่ละประเภทจะได้รับรองแต่ละโปรแกรมข้างต้นแตกต่างกัน แต่ไม่ใช่ทั้งหมด 

 

หลังจากนั้นจึงศึกษามาตรฐานเกษตรอินทรีย์ CertAll 2019  และทำการประเมินตนเองว่าสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานและเกณฑ์ข้อกำหนดต่างๆ ได้หรือไม่ เช่น นาย ACT เป็น ผู้ปลูกพืชและแปรรูปเป็นอาหาร  ต้องการขายสินค้าไปยังสหภาพยุโรป เพราะฉะนั้นนาย ACT ควรอ่านมาตรฐาน การผลิตพืชและการแปรรูป โดยมุ่งเน้นไปยังมาตรฐาน EU เป็นหลัก

 

มาตรฐานเกษตรอินทรีย์เป็นข้อกำหนดที่ผู้ประกอบการจะต้องปฏิบัติตาม โดย ACT จะใช้มาตรฐานนี้เป็นเกณฑ์ในการพิจารณาตัดสินรับรองการประกอบการของท่าน ดังนั้นก่อนที่จะทำการสมัคร ผู้ประกอบการควรศึกษาข้อกำหนดในการผลิตแบบอินทรีย์ที่ขอการรับรองอย่างละเอียดและถี่ถ้วนเสียก่อน 

 

การขอรับชุดใบสมัคร

เมื่อมีความชัดเจนในประเภทมาตรฐานที่ต้องการสมัครได้แล้ว ผู้สมัครสามารถขอรับชุดใบสมัครได้สองช่องทาง ได้แก่

1. แจ้งความประสงค์สมัครขอรับรอง และรอการติดต่อกลับจากเจ้าหน้าที่ หรือ
2. ส่ง email มาที่  info@actorganic-cert.or.th ระบุ ชื่อ ประเภทและมาตรฐานที่สนใจสมัคร และเบอร์โทรศัพท์ที่ติดต่อได้

ACT จะส่งไฟล์ชุดใบสมัครให้ทางที่อยู่อีเมล  ผู้สมัครจะต้องกรอกข้อมูลในชุดเอกสารการสมัคร ซึ่งประกอบด้วย ใบสมัครและข้อตกลงการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ และ แผนการผลิตตามประเภทที่ขอการรับรอง รวมทั้งเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้อง 

 

ขั้นที่ 2 การยื่นใบสมัครชำระค่าสมัคร

กรอกใบสมัครและเตรียมเอกสารประกอบ การกรอกเอกสารเป็นขั้นตอนที่สำคัญมาก เพราะการให้ข้อมูลที่ถูกต้องจะทำให้ประเมินค่าใช้จ่ายในการตรวจรับรองได้ชัดเจน และจะมีประโยชน์ต่อตัวท่านเองในระยะยาว  ท่านจึงควรมีเวลาเตรียมข้อมูลให้พร้อมก่อนเพื่อให้ได้ถูกต้อง ใกล้เคียงกับการประกอบการของท่านมากที่สุด  เมื่อผู้สมัครกรอกชุดใบสมัครครบถ้วนเสร็จสมบูรณ์และชำระค่าสมัคร 1,070 บาท ตามเลขที่บัญชีที่แจ้งไปพร้อมกับชุดใบสมัคร (ค่าสมัคร ไม่ใช่ค่าธรรมเนียมการขอรับรอง)

 

ส่งเอกสารและหลักฐานการชำระค่าสมัครมาที่ info@actorganic-cert.or.th  เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบจะดำเนินการตรวจสอบใบสมัคร หรือ อาจจะเรียกเอกสารเพิ่มเติม

 

เพราะฉะนั้นก่อนยื่นใบสมัครควรตรวจทานความครบถ้วนและเรียบร้อยของเอกสารทุกฉบับก่อน เพื่อมิให้การตรวจสอบใบสมัครล่าช้าจนเกินไป

 

ขั้นที่ 3 การชำระค่าธรรมเนียมการขอรับรอง

เมื่อใบสมัครเรียบร้อยแล้วจะออกใบแจ้งค่าธรรมเนียมการขอรับรอง โดยจะประเมินค่าใช้จ่ายตามประเภทมาตรฐาน และรายละเอียดการประกอบการของผู้สมัคร ตามที่ระบุไว้ในใบสมัคร ผู้สมัครจะต้องชําระค่าธรรมเนียมแล้วส่งหลักฐานการชำระค่าธรรมเนียมขอรับรอง 

 

หลังจากการชําระค่าธรรมเนียมผู้ขอรับรองจะได้รับการติดต่อจากฝ่ายตรวจ ACT  เพื่อนัดหมายการตรวจ ณ สถานที่ผลิต/ที่ประกอบการ 

 

ขั้นที่ 4 การนัดตรวจประจำปีครั้งแรก

เป็นการตรวจที่สําคัญมากโดยจะตรวจสถานที่ประกอบการทุกแห่งที่เกี่ยวข้อง และประเมินเพื่อเป็นแนวทางให้ผู้ประกอบการได้ปรับความเข้าใจ และวิธีการปฏิบัติให้เป็นไปตามมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ที ได้สมัครขอการรับรอง

 

การตรวจครั้งแรกจะต้องมีการนัดล่วงหน้ากับผู้ประกอบการ

หลังการตรวจผู้ขอรับรองจะได้สําเนารายงานการตรวจ หากมีข้อบกพร่องผู้ตรวจจะแจ้งให้ทราบ และผู้ขอรับรองต้องเสนอมาตรการแก้ไข หรือดำเนินการแก้ไขในทันที พร้อมกับแจ้งการแก้ไขหรือมาตรการแก้ไขนั้น ให้ ACT

 

ขั้นที่ 5 พิจารณาและแจ้งผลการรับรอง

เจ้าหน้าที่ฝ่ายรับรองของ มกท. จะพิจารณารับรองจากผลรายงานการตรวจ ประเด็นข้อบกพร่องที่พบและการแก้ไข แล้วแจ้งผลการรับรองให้ผู้ขอรับรองทราบ โดยออกเป็นจดหมายรับรองผลส่งให้ผู้ขอรับรองและให้ผู้ขอรับรองลงลายมือชื่อในใบตอบรับส่งกลับไปให้ มกท. เก็บไว้เป็นหลักฐาน

 

ขั้นที่ 6 ออกใบรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์

จากนั้นหากผู้ขอรับรองแก้ไขข้อบกพร่องสำคัญเรียบร้อยแล้ว และเป็นผู้ประกอบการการผลิตพืชที่พ้นระยะปรับเปลี่ยนแล้วเท่านั้น ทาง ACT  จะออกใบรับรองให้  (ใบรับรองจะหมดอายุทุกวันที่ 31 มีนาคม ของปีปฏิทินถัดไป และท่านจะเข้าสู่กระบวนการต่ออายุ)

โปรแกรมการรับรองระบบเกษตรอินทรีย์ IFOAM

 

โปรแกรมการรับรองระบบเกษตรอินทรีย์สหภาพยุโรป

สำหรับผู้ประกอบการที่มีเป้าหมายในการส่งออกสินค้าอินทรีย์ไปยังสหภาพยุโรป โปรแกรมการรับรองระบบเกษตรอินทรีย์สหภาพยุโรปของ มกท. ให้การรับรองการผลิตและผลิตภัณฑ์ที่เป็นไปตามข้อกำหนดของสหภาพยุโรป คือ Council Regulation (EC) No 834/2007 เมื่อ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2550 โดยระเบียบใหม่นี้ได้เริ่มบังคับใช้จริงเมื่อ 1 กรกฎาคม 2555 นอกจากนี้กรรมาธิการเกษตรยังได้ออกระเบียบสำหรับการปฏิบัติ (implementing rules) อีก 2 ฉบับ คือ Commission Regulation (EC) No 889/2008 และ Commission Regulation (EC) No 1235/2008 ซึ่งฉบับแรกเป็นข้อกำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับมาตรฐานการเพาะปลูกพืชเกษตรอินทรีย์ เลี้ยงสัตว์ และแปรรูป ส่วนระเบียบฉบับที่สองเป็นระเบียบเกี่ยวกับการนำเข้าสินค้าเกษตรอินทรีย์จากต่างประเทศ

 

มกท. ได้รับการขึ้นทะเบียนให้เป็นหน่วยตรวจรับรองเกษตรอินทรีย์ (Article 10 of Regulation (EC) no.1235/2008) ตั้งแต่ตุลาคม 2554 โดยในระบบนี้ มกท. สามารถให้บริการตรวจรับรองในขอบข่ายการเพาะปลูกพืช การเก็บเกี่ยวผลผลิตจากป่าและธรรมชาติ และการแปรรูปและจัดการผลผลิต ผู้ประกอบการที่ขอการรับรองในระบบนี้ เมื่อได้รับการรับรองแล้วจะสามารถใช้ตราเกษตรอินทรีย์สหภาพยุโรปบนผลผลิตได้

 

เอกสารข้อกำหนดการตรวจรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ในระบบสหภาพยุโรปนี้ จะใช้เอกสาร “มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ มกท.” เพราะมาตรฐาน มกท. ได้รับการประเมินและยอมรับ ว่ามีความเท่าเทียมกันกับเกณฑ์ข้อกำหนดมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ของสหภาพยุโรปแล้ว แทนที่จะต้องไปใช้มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ของสหภาพยุโรปโดยตรง

สมาพันธรัฐสวิส

ผู้ที่ได้รับการรับรองผ่านโปรแกรมการรับรองระบบเกษตรอินทรีย์สหภาพยุโรป (EU Program) ยังสามารถขายผลิตภัณฑ์อินทรีย์ไปยังสมาพันธรัฐสวิสได้อีกด้วย เนื่องจากรัฐบาลแห่งสมาพันธรัฐสวิสได้ออกข้อกำหนดในการผลิตเกษตรอินทรีย์ Switzerland’s Organic Farming Ordinance (SR 910.18) ในปี 2540 เพื่อกำหนดกฏเกณฑ์ในการผลิต กระจายสินค้า และการติดฉลากสินค้าอินทรีย์ โดยมี The Federal Office for Agriculture (FOAG) เป็นองค์กรตรวจสอบดูแล

 

โปรแกรมการรับรองระบบเกษตรอินทรีย์สหภาพยุโรป (EU Program) ของ มกท.มีความเท่าเทียมกับข้อกำหนดดังกล่าวข้างต้น และทาง มกท.ได้รับการขึ้นทะเบียนหน่วยตรวจรับรองเกษตรอินทรีย์ตามข้อกำหนดการผลิตเกษตรอินทรีย์ Switzerland’s Organic Farming Ordinance (SR 910.18) (Article 23a) โดยรัฐบาลสวิตเซอร์แลนด์ ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2555 เป็นองค์กรที่สามารถตรวจและรับรองในประเภทการผลิตพืชและ การแปรรูปและการจัดการผลผลิตหลังการเก็บเกี่ยว

โปรแกรมรับรองระบบเกษตรอินทรีย์แคนาดา

มกท., มาตรฐานเกษตรอินทรีย์, ACT, Organic Standard
นี่คือทางเลือกสำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการส่งออกสินค้าอินทรีย์ไปยังตลาดสองแห่งด้วยระบบการรับรองเพียงหนึ่งเดียว

 

แคนาดา

รัฐบาลแคนาดาเริ่มนำระบบ Canada Organic Regime (COR) ออกใช้ในปี 2552 ตามระเบียบ Organic Products Regulations, 2009 (SOR) โดยมี Canadian Food Inspection Agency (CFIA) เป็นหน่วยงานรับผิดชอบ

 

Canada Organic Office (COO) จะทำการปรับปรุงแก้ไขคู่มือการทำงาน (COO Operating Manual) อยู่เสมอ ท่านที่สนใจสามารถขอเอกสาร COO Operating Manual  ได้ที่ มกท. ได้รับการขึ้นทะเบียนให้เป็นหน่วยตรวจรับรองเกษตรอินทรีย์ ตั้งแต่มิถุนายน 2552 ในระบบนี้ มกท. สามารถให้บริการตรวจรับรองในขอบข่ายการเพาะปลูกพืช การเก็บเกี่ยวผลผลิตจากป่าและธรรมชาติ และการแปรรูปและจัดการผลผลิต

เอกสารมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แคนาดา ในขอบเขตที่ มกท. ให้การรับรองในปัจจุบัน (CAN/CGSB 32.310, CAN/CGSB 32.311)

 

นอกจากนี้ผู้ประกอบการสามารถค้นหาผลการตีความมาตรฐานแคนาดา ซึ่งเป็นผลการตัดสินอย่างเป็นทางการจากคณะกรรมการตีความมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ (​SIC -Organic Standards Interpretation Committee)

 

สหรัฐอเมริกา

โปรแกรมการรับรองมาตรฐานสหรัฐอเมริกา หรือ The National Organic Program (NOP) ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงเกษตรประเทศสหรัฐอเมริกา (USDA) ได้รับการรับรองเพื่อใช้เป็นมาตรฐานกำกับดูแลการทำเกษตรอินทรีย์ในสหรัฐฯ ตั้งแต่ปี 2545

 

ต่อมารัฐบาลสหรัฐฯ ได้ทำข้อตกลงทางการค้ากับหลายประเทศเพื่อส่งเสริมการค้าเกษตรอินทรีย์ การลงนามในอนุสัญญาว่าด้วยการรับรองความเท่าเทียมของสหรัฐฯ และแคนาดาซึ่งลงนามใน ปีพ. ศ. 2552 ถือว่ามาตรฐานสหรัฐอเมริกา (USDA-NOP) และมาตรฐานแคนาดา (COR) มีความเทียบเท่ากัน และข้อตกลงนี้ช่วยให้การแลกเปลี่ยนผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ระหว่างสองประเทศเป็นไปได้อย่างราบรื่นโดยไม่ต้องมีการรับรองเพิ่มเติม ยกเว้นข้อกำหนดเฉพาะบางประการ

 

มกท. ไม่ได้ให้บริการในการรับรองผลิตภัณฑ์อินทรีย์ตามมาตรฐาน NOP โดยตรง อย่างไรก็ตามผู้ประกอบการที่ขอรับรองในโปรแกรม US-CANADA ของ มกท. ผลิตภัณฑ์ของคุณจะได้รับการรับรองตามมาตรฐานแคนาดา (COR) คุณสามารถจัดส่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้ไปยังประเทศแคนาดาและสหรัฐอเมริกา ภายใต้ข้อกำหนดของข้อตกลงนี้ โดยสามารถใช้ตรา COR, USDA หรืออย่างใดอย่างหนึ่งบนผลิตภัณฑ์ของคุณ

 

เช่นเดียวกับมาตรฐานแคนาดา ประเภทการผลิตที่ มกท.ให้การรับรอง ได้แก่ การผลิตพืช การแปรรูปและการจัดการและการเก็บเกี่ยวของป่า

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

โรงเพาะเห็ดระบบ Evaporative ( EVAP )

การเพาะเห็ดในปัจจุบันทำได้ยากขึ้น เนื่องจากการแปรปรวนของอากาศที่รวดเร็วในแต่ละวัน ทำให้การควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และแสง ที่เหมาะสมสำหรับเห็ดแต่ละชนิดทำได้ลำบาก โดยส่วนใหญ่ผู้เพาะเห็ดจะต้องคอยตรวจสอบ อุณหภูมิ ความชื้น ในโรงเรือนอยู่บ่อยครั้ง และต้องคอยฉีดน้ำให้กับเห็ด เพื่อให้ได้อุณหภูมิและความชื้นอยู่ในช่วงที่เห็ดแต่ละชนิดต้องการ ทำให้ต้องใช้แรงงานในการดูแล และเกิดความผิดพลาดในเรื่องต่างๆ ได้ง่าย และบางเวลาไม่สามารถมาดูแลโรงเพาะเห็ดได้ ทำให้เกิดความเสียหายกับเห็ด

 

ระบบ Evaporative ( EVAP ) หรือ ระบบการระเหยของไอน้ำ

หลักการทำงานของระบบ Evaporative ( EVAP ) จะควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และสเปร์น้ำให้โรงเพาะเห็ด ผ่านระบบควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น และสเปรย์น้ำให้โรงเพาะเห็ดแบบอัตโนมัติ โดยมีกล่องควบคุมจะทำหน้าที่ในการสั่งงานตามสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงในโรงเรือน เพื่อปรับความชื้นและอุณหภูมิให้เหมาะสมกับเห็ดอยู่ตลอด เพื่อให้เห็ดมีดอกที่สมบูรณ์และออกดอกในปริมาณที่มากขึ้น ระบบนี้สามารถนำไปเพาะเห็ดได้หลายชนิดไม่ว่าจะเป็นเห็ดเมืองหนาว เช่น เห็ดออเรนจิ เห็ดเข็มทอง เห็ดหอม เห็ดถั่งเช่า เห็ดเย็นชื้น เช่น เห็ดนางฟ้าภูฏาน เห็ดตระกูลนางรม เห็ดเป๋าฮื้อ เห็ดหลินจือ เห็ดร้อนชื้น เช่น เห็ดขอนขาว เห็ดฟาง เป็นต้น จะช่วยลดแรงงาน ความเสี่ยงในการที่ก้อนเห็ดจะเสียหาย รวมทั้งช่วยประหยัดน้ำและพลังงาน ยืดอายุก้อนเห็ดให้เก็บได้นานขึ้น 10-25% เพราะเชื้อเห็ดจะแข็งแรง ลดการเสียของก้อนเห็ดได้ 20-30% ทำให้ได้ผลผลิตมากขึ้น 15-20% เห็ดมีคุณภาพ สด สะอาด รสอร่อย เป็นที่ต้องการของตลาดขายได้ราคาสูงขึ้น

 

Evap เป็นการดูดอากาศที่มีการเพิ่มความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศออก ซึ่งความชื้นสัมพัทธ์นั้นเกิดจากการระเหยเป็นไอของน้ำ ซึ่งมีคุณสมบัติในการดูดซับความร้อนในอากาศได้ เหมือนกับเมื่อเราเอาน้ำมาป้ายที่แขนแล้วเป่าลมจะรู้สึกว่าเย็นสบาย การทำงานของโรงเรือน Evap จะให้ประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อ มีกระแสลมที่ถูกดูดออกในอัตราไม่ต่ำกว่า 1.5 เท่า ของปริมาตรอากาศภายในโรงเรือนใน 1 นาที และมีความชื้นสัมพัทธ์ในโรงเรือนสูงกว่าภายนอก

 

การสร้างโรงเรือน EVAP

1. ตัวโรงเรือน ควรเป็นโครงสร้างเหล็กจะดีกว่าไม้ เนื่องจากตัวโรงเรือนจะมีความชื้นตลอดเวลาทำให้ไม้ผุได้เร็ว ขนาดของโรงเรือน ควรมีความกว้างเป็นครึ่งหนึ่งของความยาว เช่น กว้าง 6 เมตร ยาว 12 เมตร เป็นต้น ส่วนความสูงโดยทั่วไปก็ประมาณ 3.5 เมตร
2. ระบบคูลลิ่ง ใช้แผ่นคูลลิ่งแพด cooling pad ขนาด กว้าง 30 เซนติเมตร ยาว 180 เซนติเมตร หนา 15 เซนติเมตร ทำจากกระดาษที่สามารถซับน้ำได้และไม่เปื่อยยุ่ย
3. พัดลมดูดอากาศ ขนาด 36 นิ้ว หรือ 48 นิ้ว พร้อมมอเตอร์ สำหรับ36นิ้วมอร์เตอร์ครึ่งแรงม้า สำหรับ 48 นิ้วมอเตอร์ 1 แรงม้า
4. ถังน้ำขนาดไม่ต่ำกว่า 1,000 ลิตร พร้อมมอเตอร์ดูดน้ำ เพื่อใช้สำหรับเป็นน้ำหมุนเวียนเข้าแผงคูลลิ่งแพดตลอดเวลา เมื่อมีการเปิดใช้งานโรงเรือนระบบอีแวป และถังควรมีระบบลูกลอยเอาไว้เพื่อเติมน้ำเข้าถังโดยอัตโนมัติไว้ในกรณีที่ระดับความสูงของน้ำในถังลดลงเนื่องจากน้ำระเหยในขณะที่ปิดใช้งานระบบอีแวป
5. ระบบไฟส่องสว่างภายในโรงเรือน
6. ระบบน้ำ เพื่อไว้ใช้รดน้ำในโรงเรือน
7. ระบบควบคุมการเปิด-ปิดพัดลม และปั๊มน้ำอัตโนมัติด้วยเซนเซอร์อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศ

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• วิธีการเพาะเชื้อเห็ดในอาหารเหลว พี.ดี.เอ. และขยายเชื้อ
• โรงเพาะเห็ดระบบ Evaporative ( EVAP )
• วิธีการเพาะเห็ดขอนขาว
• วิธีการเพาะเห็ดนางฟ้า​ ( เห็ดนางรมอินเดีย ) เห็ดนางฟ้าภูฐาน ( เห็ดนางรมภูฐาน หรือเห็ดภูฐาน )
• วิธีการเพาะเห็ดสกุลนางรม ( เห็ดนางฟ้า ) : ม. แม่โจ้
• วิธีการเพาะเห็ดหลินจือ ม.แม่โจ้
• วิธีการเพาะเห็ดยานางิ หรือเห็ดโคนญี่ปุ่น
• วิธีการเพาะเห็ดเป๋าฮื้อ
• วิธีการเพาะเห็ดแครง 
• วิธีการเพาะเลี้ยงเห็ดฟางวิธีการเพาะเลี้ยงเห็ดฟาง แบบ กอง, โรงเรือน และ ในตะกร้า
• วิธีการเพาะเห็ดเยื่อไผ่ หรือ เห็ดร่างแห
• วิธีการเพาะเห็ดแชมปิญอง หรือ เห็ดกระดุม
• วิธีการเพาะเห็ดเข็มทอง
• วิธีการเพาะขยายพันธุ์ เห็ดเผาะ หรือ เห็ดถอบ : ม.แม่โจ้
• วิธีการเพาะเห็ดหอม หรือเห็ดชิตาเกะ
• วิธีเพาะเห็ดนางรมหลวง หรือเห็ดออรินจิ
• วิธีการเพาะเห็ดหูหนูขาว หรือเห็ดแม่ไก่
• วิธีเพาะเห็ดหูหนูดำหลังขาว หรือเห็ดหูช้าง

เทคโนโลยีการทำการเกษตรแบบแม่นยำ และการทำการเกษตรอัจฉริยะ

เกษตรแม่นยำเอาเข้าใจง่ายๆ ก็คือว่าทุกสิ่งทุกอย่างที่มันเกิดขึ้นในฟาร์ม ที่มันเกี่ยวข้องกับปัจจัยการเจริญเติบโตของพืชพรรณ เราต้องตรวจวัดออกมาให้ได้ แล้วเอาค่าที่ได้พวกนั้นเอามาบริหารจัดการที่จะเติมกลับเข้าไปให้มันเกิดประสิทธิภาพที่สุด

 

คำว่าประสิทธิภาพก็คือ ใช้ปัจจัยการผลิตที่น้อยลงแต่ว่าได้คุณภาพที่ดีขึ้น

แต่ถ้าสมมุติว่าข้อมูลต่างๆ ที่เราได้มานั้นสามารถที่จะส่งต่อไปให้คอมพิวเตอร์หรือให้ในส่วนของประมวลผล วิเคราะห์สังเคราะห์และตัดสินใจ สั่งงานย้อนกลับมาที่ฟาร์มสั่งมาที่ระบบปั๊มน้ำ, สั่งมาที่ระบบพัดลม, สั่งมาที่ระบบผสมปุ๋ย, หรือแม้กระทั่งสั่งมาให้โดรนบินฉีดพ่นให้มันตรงจุดเฉพาะ

 

แบบนั้นเราเรียกว่าสมาร์ท เพราะฉะนั้นทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดในฟาร์มมันต้องเริ่มจากข้อมูลก่อน การที่ได้ข้อมูลมาก็คือระบบเกษตรแม่นยำ สำหรับการนำข้อมูลออกมาและนำมาตัดสินใจในการบริหาร

 

ถ้าใช้ระบบอัตโนมัติในการตัดสินใจในการบริหารจัดการปัจจัยในแปลง อันนี้ถึงจะเรียกว่าเป็นสมาร์ท

• อันแรกสำคัญที่สุดเลย ถ้าเป็นงานทางด้านพืชพรรณ ก็คือเรื่องน้ำการบริหารจัดการน้ำ
• อันที่สอง จะเป็นในเรื่องของแร่ธาตุ สารอาหารต่าง ๆ
• อันที่สาม จะเป็นในส่วนของโรคและแมลง
• อันที่สี่ จะเป็นในส่วนของสภาพอากาศ
• อันสุดท้ายก็คือ ในส่วนของปริมาณและคุณภาพผลผลิต

 

เพราะฉะนั้นตอนนี้ เราบอกว่าเราจะเริ่มทำในระบบเกษตรแม่นยำ อุปกรณ์ต่าง ๆ หรือเซนเซอร์ต่าง ๆ ที่จะตรวจวัดค่าปัจจัยต่าง ๆ ห้าปัจจัยนี้ เราจะต้องติดตั้งเข้าไปในแปลง

 

นวัตกรรม IoT ( Internet of Things ) Sensor

• เช่น เรื่องน้ำ ตอนนี้จะมีระบบ IoT Sensor สำหรับการตรวจวัดค่าปริมาณความชื้นในแปลงปลูก และตัดสินใจการจ่ายน้ำแบบแม่นยำอัตโนมัติ โดยใช้สัญญาณทางวิทยุ
• ในเรื่องของอากาศจะมีสถานีตรวจวัดสภาพอากาศ แบบ Online และ Real time ซึ่งอากาศทางการเกษตรหลัก ๆ จะมีอุณหภูมิอากาศ ความชื้นอากาศ ความเร็วลม ทิศทางลม ปริมาณน้ำฝน ความเข้มแสง ชั่วโมงแสง เป็นต้น
• อันที่สาม ในเรื่องของปุ๋ยนำหัว probe ที่เข้าไปวัดค่าแร่ธาตุอาหารในแปลงและมีอุปกรณ์ในเรื่องของการจ่ายปุ๋ยแบบอัตโนมัติ มีทั้งแบบปุ๋ยน้ำและปุ๋ยเม็ด 
• ในเรื่องของ insect trap หรือกับดักแมลง ซึ่งกับดักแมลงตัวนี้จะทำงานเองอัตโนมัติโดยการล่อแมลงเข้ามาติดในกับดักและถ่ายภาพแมลงที่ติดในกับดัก ส่งขึ้นมาที่ฐานข้อมูลของเราทุกวัน เราก็จะดูว่าตอนนี้ ในแปลงของเรามีแมลงอะไรเข้ามาติดกับดัก ปริมาณประชากร มันจะระบาดไหม?
• ซึ่งระบบนี้สามารถพัฒนาต่อไปเป็นตัว AI ในการยืนยันชนิดแมลงและปริมาณแมลง โดยที่ไม่ต้องใช้คนดูคอมพิวเตอร์จะยืนยัน และเตือนมาให้เราเองว่าตอนนี้มีความเสี่ยงของแมลงตัวไหนจะระบาด อย่างนี้ เป็นต้น
• อันสุดท้าย จะเป็นในเรื่องของปริมาณและคุณภาพผลผลิตในส่วนของระบบ Camera farm ติดตั้งกล้อง CCD camera ไว้ เพื่อให้ส่งภาพเข้ามาให้เราทุกวัน วันละสามภาพเพื่อที่จะนำภาพตัวนี้ ไปวิเคราะห์ภาพถ่ายทางดิจิตอล
• ดูในเรื่องของอัตราการเจริญเติบโต ดูในเรื่องของปริมาณผลผลิต ดูในเรื่องของความผิดปกติ ซึ่งตัวนี้จะพัฒนาเป็นซอฟต์แวร์ AI ต่อไป

 

ระบบ IoT Sensor ต่าง ๆ  ก็จะมีในส่วนของที่เรียกว่าเป็นระบบสนับสนุนการทำการเกษตร หรือใช้คำว่าระบบ Decision support system นี่ ในรูปแบบของ application บนมือถือให้เกษตรกรไปใช้ ระบบ Decision support system ตัวนี้

 

จะมีฟังก์ชันการทำงานอยู่สามแบบ

• แบบแรกก็คือ ในเรื่องของการพยากรณ์วันเก็บเกี่ยว พยากรณ์ผลผลิตล่วงหน้า พยากรณ์วันฉีดพ่น หรือแม้กระทั่งพยากรณ์ในส่วนของการระบาดของโรคและแมลง เป็นต้น พอพยากรณ์เสร็จจะมีการเตือนเข้ามาในมือถือเกษตรกรว่าคาดว่าแปลงของคุณจะมีการระบาดของแมลงชนิดนี้ ควรจะฉีดพ่นด้วยสารตัวไหน? ในอัตราส่วนเท่าไหร่? ฉีดพ่นด้วยวิธีไหน? หลังจากนั้นก็มีในเรื่องของการให้คำแนะนำ ถ้าคุณต้องการฉีดพ่นสารตัวนี้ คุณมีบริษัทโดรน หรือมีโดรนหรือยัง? คุณต้องการอยากได้โดรนไหม? เดี๋ยวระบบจะติดต่อโดรนให้ อย่างนี้เป็นต้น
• นี่เป็นส่วนของ Application สนับสนุนการทำเกษตร รวมถึงในเรื่องของการจดบันทึกบัญชีฟาร์มด้วยอีกอันหนึ่งจะเป็นในเรื่องของการ tracking หรือการเก็บข้อมูลกระบวนการผลิตในแปลง
• ซึ่งตอนนี้มีการใช้เทคโนโลยีที่ง่าย เรียกว่า NFC Tag มี Application บนมือถือให้ ใช้ในการสแกน tag แล้วเชื่อมต่อเข้าฐานข้อมูล ในการบันทึกข้อมูลกระบวนการผลิตต่าง ๆ ซึ่งตัวนี้มันจะสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภคเวลาผู้บริโภคมาซื้อสินค้าของเรา แล้วสามารถที่จะตรวจสอบย้อนกลับมาได้ว่าผลผลิตที่เขากำลังจะซื้อนี่เกษตรกรปลูกที่ไหน? เกษตรกรเป็นใคร? กระบวนการเพาะปลูก? ปลูกด้วยวิธีไหน? ใช้ปุ๋ย ใช้สารเคมีตัวไหน?
• ซึ่งตัวนี้จะเป็นการเตรียมระบบสำหรับการเอาไปต่อยอด เป็นระบบ Traceability หรือระบบตรวจสอบย้อนกลับทางการเกษตรได้

 

เนื้อหาทั้งหมดมันจะเป็นในส่วนของอุปกรณ์ และ solution ที่เอามาประกอบเป็น Platform ในเรื่องของการทำเกษตรสมัยใหม่โดยใช้เทคโนโลยีเกษตรแม่นยำ และสมาร์ทฟาร์ม

ระบบ IoT Sensor สำหรับความชื้นในดิน

• ส่วนประกอบของระบบ IoT ตรวจวัดค่าปริมาณความชื้นในดินและก็ตัดสินใจจ่ายน้ำแบบแม่นยำอัตโนมัติ ระบบนี้อกแบบมาเพื่อที่จะช่วยเกษตรกรให้ลดภาระในเรื่องของการทำงานในฟาร์มในเรื่องของการจ่ายน้ำ อันนี้อันแรก
• อันที่สองช่วยให้เกษตรกร บริการจัดการ การควบคุมปริมาณความชื้นในแปลงได้อย่างแม่นยำ ทำให้เกษตรกรสามารถจะใช้น้ำได้น้อยลงแล้วในรูปแบบของการให้น้ำในกรณีที่เป็นพืชไร่หรือพืชสวนตอนนี้ ถ้ามีตัวเซนเซอร์ตัวนี้ เราสามารถจะปล่อยน้ำไปตามร่องคู โดยที่น้ำก็จะไหลไปตามร่องคูจนไปถึงจุดสุดท้ายที่เรานำหัวโพรบ ( Probe ) ไปติดตั้งไว้ถ้าความชื้นถึงจุดที่กำหนดมันก็จะสั่งให้ปั๊มน้ำหยุดจ่ายน้ำเอง
• ถ้าทำระบบนี้ได้ ค่าปริมาณไฟฟ้าจะลดลงได้ถึง 60% ในการให้น้ำแต่ละครั้งและในส่วนของปริมาณคุณภาพของผลผลิตจะเพิ่มขึ้น เนื่องจากว่าพืชต้องการใช้น้ำเมื่อไหร่ในดินมีความชื้นให้ใช้ตลอดเวลาอันนี้เป็นประโยชน์ข้อที่ 2
• ประโยชน์ข้อที่ 3 จะเป็นในเรื่องของการบันทึกข้อมูลการใช้น้ำ ในแต่ละครอปของพืชแต่ละชนิดตัวนี้จะส่งข้อมูลการจ่ายน้ำขึ้นไปเก็บที่ฐานข้อมูล จะเป็นประโยชน์สำหรับนักวิชาการที่ต้องการข้อมูลพวกนี้นำไปวิเคราะห์ในเรื่องของการบริหารจัดการปริมาณการให้น้ำของพืชแต่ละชนิดใน 1 ครอป ที่สำคัญก็คือว่าสำหรับเกษตรกรมือใหม่หรือเกษตรกรที่เป็นผู้สูงอายุ ที่ยังมีความสนใจอยากทำเกษตรอยู่มันจะช่วยอำนวยความสะดวก และทำให้งานเกษตรสะดวกสบายมากขึ้น

 

อุปกรณ์ตัวนี้ ถ้าอยากให้มันทำงานอย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำ หนึ่งชุดน่าจะใช้ในพื้นที่ 1 ไร่ แต่ในกรณีที่เกษตรกรต้องการขยายพื้นที่ออกไป โดยใช้เซนเซอร์ชุดเดียวอยู่ก็ได้เหมือนกัน แต่พืชควรจะเป็นพืชชนิดเดียวกันลักษณะดินควรจะเป็นลักษณะดินเดียวกันและที่สำคัญคือวิธีการให้น้ำ

 

• ถ้าเราให้น้ำแบบร่องคูตัวนี้ไม่มีปัญหาเพราะว่ามันไม่ต้องใช้แรงดันปั๊มที่เยอะ
• ถ้าเราใช้ระบบการให้น้ำแบบสปริงเกลอร์หรือแบบน้ำหยดต้องคำนึงถึงขนาดของปั๊มน้ำด้วยว่าปั๊มน้ำที่เราใช้ตอนนี้ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดกี่ไร่

ส่วนประกอบของระบบให้น้ำแบบแม่นยำอัจฉริยะ

• เซนเซอร์โหนด ( Sensor Node ) ซึ่งจะประกอบไปด้วย หัวโพรบ ( Probe ) และตัวของเซนเซอร์จะมีตัวประมวลผล คือ SPS266 ตรงนี้จะเป็นตัวประมวลผลและส่งสัญญาณ wifi ให้เราตั้งค่าความชื้นต่ำสุด สูงสุด
• จะสื่อสารผ่านระบบลอร่าแลน ( Long Range Low Power Wireless Platform; LoRa ) ตัวนี้ ใช้คลื่น 868.0 ให้พลังงานโดยตัวถ่านลิเธียมไอออน ( Lithium ion ) และก็สามารถชาร์จแบตเตอรี่ ผ่านโซลาร์เซลล์ ( Solar Cell ) ได้ด้วย
• ต่อจากเซนเซอร์โหนดจะเป็นวาล์วโหนด รับสัญญาณจากเซนเซอร์โหนดด้วยสัญญาณลอร่าแลน ( LoRa ) ตัวนี้ ให้พลังงานโดยถ่านลิเธียมไอออนเช่นกัน และก็ชาร์จพลังงานด้วยแผงโซลาร์เซลล์ตัวนี้จะรับสัญญาณจากตัวของเซนเซอร์ และสั่งการให้วอเตอร์วาล์ว ( Water Valve ) เป็นตัวสั่งเปิดปิดน้ำเข้าสู่ฟาร์ม

 

ระบบการให้น้ำแบบโซลาร์ปั๊มนั้น จะประกอบไปด้วย

• แผงโซลาร์เซลล์ขนาด 330 วัตต์ จำนวน 6 แผง ให้ไฟกระแสตรงไปยังอินเวอร์เตอร์ ( inverter )
• อินเวอร์เตอร์แปลงกระแสไฟเป็นกระแสสลับเข้าสู่ปั๊มน้ำขนาดปั๊ม 3.5 แรงม้า
• จากนั้นปั๊มน้ำจะดูดน้ำจากบ่อขึ้นมาแล้วจ่ายไปสู่แปลงเกษตรของเรา

 

เครื่องผสมปุ๋ยอัตโนมัติ

จะเป็นการผสมปุ๋ยโดยใช้แม่ปุ๋ยหลัก NPK ในการผสมแต่ละสูตรตามโปรแกรมที่เราตั้งไว้ โดยการผสมนั้นจะเป็นการผสมโดยการปล่อยปุ๋ยอย่างอิสระเข้าไปที่ถังผสมปุ๋ย และมีการผสมน้ำให้เข้ากันเสร็จแล้วปล่อยน้ำเข้าไปในแปลงเกษตรที่มีการผสมปุ๋ยแล้วเรียบร้อย

 

สถานีตรวจวัดสภาพอากาศหรือ Weather Station

จะทำหน้าที่ในการวัดปัจจัยหลักในแปลงไม่ว่าจะเป็นความชื้น ความเร็วลม ทิศทางลม ความเข้มแสง ปริมาณน้ำฝน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้จะเป็นข้อมูลในการวิเคราะห์ปัจจัยในการผลิต และประมวลผลเพื่อคาดคะเน

เพื่อพยากรณ์ผลผลิตที่จะได้ในฤดูกาลนั้น ๆ

 

ซึ่งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศ Weather Station ตัวนี้

จะมีกล้องอยู่สองอย่าง กล้องตัวแรกจะเป็นกล้องในการประเมินการเจริญเติบโตของพืช ส่วนกล้องตัวที่สองจะเป็นกล้อง insect plant ถ่ายรูปแมลงทุกชนิดที่เข้ามาในแปลงของเราโดยหลักการทำงานนั้นในตอนกลางคืนตัวกล้องจะเปิดไฟ black light พอเปิดไฟ black light เสร็จแล้ว จะมีแมลงเข้ามาตอม พอมีแมลงเข้ามาตอม พัดลมในกล้องจะเปิดการทำงานเองอัตโนมัติและเป่าไปสู่ตัวของแมลงและแมลงจะติดอยู่ในกับดักแล้วกล้องก็จะถ่ายส่งเข้ามาให้แก่ฐานข้อมูล

 

ซึ่งข้อมูลที่เราได้มาจะเป็นข้อมูลในการช่วยวิเคราะห์ความเสี่ยงที่จะเกิดโรคแมลงระบาดในแปลงของเราทั้งหมด

ระบบบันทึกกระบวนการเพาะปลูกแบบแม่นยำด้วยเทคโนโลยี NFC

NFC tag เป็นชิปอิเล็กทรอนิกส์ มาแทนระบบ RFID ( Radio Frequency Identification ) ซึ่งมันเป็นระบบที่ใช้ในเรื่องของการยืนยัน หรือในการระบุชนิดของอุปกรณ์นั้น ๆ ภาษาอังกฤษ NFC คือ Near-field Communication

 

ข้อดีของ NFC tag ก็คือ

• ตัวมันเองมีขนาดเล็ก ไม่ต้องมีแบตเตอรี่ในตัว
• เพราะฉะนั้นสามารถติดตั้งไว้ในส่วนของอุปกรณ์ในแปลงเพาะปลูกได้ง่าย
• และตัวมันเองสามารถที่จะเชื่อมต่อกับสมาร์ทโฟน โดยผ่าน Application มือถือได้แทบทุกยี่ห้อ

 

เพราะฉะนั้นการนำ NFC tag มาใช้งานในภาคการเกษตรจะมีความสะดวกสบายมากกว่าการใช้ RFID โดยที่ตัว NFC ตอนนี้เอามาใช้ในเรื่องของการเก็บข้อมูลกระบวนการเพาะปลูกในแปลง เช่น แปลงนี้มีกระบวนการเพาะปลูกแบบอินทรีย์ แบบปลอดภัย ใช้ปุ๋ยสูตรไหน เมื่อไหร่ วันที่เท่าไหร่?

 

กระบวนการต่างๆ จะมีการบันทึกในเรื่องของวันและเวลา ที่เราทำรายการข้อมูล มีในเรื่องของการบันทึกรูปภาพ มีในเรื่องของการบันทึกรายละเอียดกิจกรรมต่าง ๆ ที่ทำโดย NFC ตัวนี้ มันจะส่งข้อมูลขึ้นไปยังฐานข้อมูลที่เราทำไว้โดยข้อมูลที่มันส่งขึ้นอัตโนมัติเลยก็คือข้อมูลของเกษตรกรเจ้าของ tag ข้อมูลพิกัดแปลงที่เราทำรายการ ณ เวลานั้น

 

เพราะฉะนั้นข้อมูลต่าง ๆ ที่เราทำในกระบวนการ NFC tag ตัวนี้จะเป็นข้อมูลจริง Real Time ที่เราบันทึกกิจกรรมในแปลงข้อมูลทั้งหมดพวกนี้ เราบันทึกตั้งแต่วันแรก จนถึงวันสุดท้ายที่เก็บเกี่ยวเกษตรกรจะได้รับ QR code ที่อยู่ของฐานข้อมูลตัวนี้ เพื่อที่จะเอามาแปะไว้ในสินค้าตัวเอง หลังจากที่นำออกไปขายในท้องตลาด

 

ผู้บริโภคที่มาซื้อผลผลิตตัวนี้ เขาจะเปิด Application สแกน QR code

แล้วข้อมูลต่าง ๆ ที่เก็บไว้ที่ฐานข้อมูลจะถูกสรุป แสดงผลออกมาในหน้าจอสมาร์ทโฟนของผู้บริโภคเริ่มตั้งแต่รายชื่อเกษตรกรพิกัดแปลงที่ปลูก กระบวนการในเรื่องของปุ๋ย เรื่องของการอารักขาต่าง ๆ จะถูกแสดงผลออกมาในหน้าจอสมาร์ทโฟนของผู้บริโภค

 

ระบบนี้จะทำให้สร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคในการซื้อผลิตภัณฑ์วัตถุดิบทางการเกษตรตรงนั้นเอาไปบริโภค ซึ่งเกษตรกรจะได้รับก็คือในส่วนของมูลค่าการขายที่เพิ่มขึ้นคือตัวสินค้ามีข้อมูลติดไปตัวผู้บริโภคเองได้รับความเชื่อมั่น ความมั่นใจ ตัวนี้ก็จะเป็นอีกระบบหนึ่งที่เราเอามาใช้ในเรื่องของการยกระดับการเกษตร

 

การใช้งาน NFC tag

เกษตรกรต้องการใช้งานจะต้องแจ้งมาทางหน่วยวิจัย Smart Farm และ Solution ทางการเกษตรเพื่อที่เราจะขึ้นทะเบียนตัวชิป NFC ให้ก่อน ยกตัวอย่างเช่น ตอนนี้ฟาร์มเกษตรกรปลูกพืชผักสวนครัวอยู่ทั้งหมด 5 ชนิด ต้องการใช้ tag อยู่ 5 tags ต้องแจ้งเรามา เราก็จะกำหนดชื่อ tag ซึ่งตรงตามฐานข้อมูลไว้ หลังจากนั้นเราจะส่ง tag ตัวนี้ไปให้เกษตรกร เกษตรกรเอา tag ตัวนี้ไปติดกับป้าย หรือติดกับวัตถุไหนก็ได้ที่สามารถที่จะเอาไปปักในแปลงได้เอาไปไว้ในแปลง หลังจากนั้นเราก็จะให้ดาวน์โหลด Application ในการบันทึกข้อมูลพอเกษตรกรดาวน์โหลด Application ลงในสมาร์ทโฟนตัวเองแล้ว

 

วิธีการใช้งานก็ง่ายนิดเดียว

วันนี้เราจะปลูก เราก็แค่เปิดแอป ( Application ) ตัวนี้ขึ้นมาแอปมันจะถามหา tag เราก็เอามือถือเราไปสแกน tag เลือกกิจกรรม ตอนนี้เราดีไซน์ไว้ทั้งหมดอยู่ 6 กิจกรรม ก็คือ

• กิจกรรมการปลูก
• กิจกรรมการกำจัดวัชพืช
• กิจกรรมการให้ปุ๋ย
• กิจกรรมการให้ฮอร์โมน
• กิจกรรมในเรื่องของการอารักขา
• แล้วก็กิจกรรมการเก็บเกี่ยว

 

เพราะฉะนั้น เราก็ไปเลือกในส่วนของกิจกรรมต่าง ๆ ระบบมันก็จะให้เราใส่ข้อมูลเข้าไป เช่น ให้ถ่ายรูปมาสิว่าตอนนี้ กิจกรรมการเพาะปลูกของเรา เราทำอย่างไรบ้าง? มีให้เขียนคำบรรยายว่าตอนนี้เราปลูกอะไร

ยกตัวอย่างเช่น เราบอกว่าวันนี้จะปลูกผักตระกูลผักสลัดสามชนิด  อันนี้คือแปลงแรก เมล็ดพันธุ์ได้มาจากไหน?

 

หลังจากนั้น เราจะปลูกพืชผักสวนครัวอีกสองชนิดก็ถ่ายรูปส่งเข้าไป แล้วก็เขียนคำบรรยายไปหลังจากนั้นก็กดเก็บข้อมูลข้อมูลทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นพิกัดแปลงที่เราทำรายการอยู่ตรงนั้น ตัวรหัสของ NFC tag แล้วก็ข้อมูลภาพถ่าย ข้อมูลตัวหนังสือต่าง ๆ ที่เราทำ จะถูกส่งขึ้นไปเก็บบนฐานข้อมูล ในหมวดของกระบวนการผลิตในการปลูก

 

หลังจากนั้นอีก 5 วัน เรามาในแปลงเรา เราจะมากำจัดวัชพืช ถ้าในกรณีที่เป็นระบบเกษตรปลอดภัย เกษตรอินทรีย์ เราบอกว่าเราใช้ชีวภัณฑ์ก็ถ่ายรูปชีวภัณฑ์ เขียนรายละเอียดของชีวภัณฑ์ตัวนั้นหรือเราบอกว่า เราใช้แรงงานคนในการกำจัดวัชพืช หรือใช้เครื่องจักรตัวไหนในการกำจัดวัชพืช ก็ถ่ายรูปเขียนรายละเอียด แล้วก็บันทึกเข้าไปเก็บในขั้นตอนการกำจัดวัชพืช ตัวนี้ก็จะเก็บข้อมูลไว้ ทำแบบนี้ให้ครบทุกขั้นตอน

 

จนสุดท้ายแล้วเก็บเกี่ยววันที่เก็บเกี่ยว ระบบก็จะบันทึกไว้ปริมาณผลผลิตที่ออกจากฟาร์มคุณภาพก็จะถูกบันทึกไว้ หลังจากนั้น ในส่วนของแอดมิน ( Administrator ) ของระบบก็จะส่งไฟล์ QR code กลับมาให้เกษตรกร เกษตรกรก็พิมพ์ ( Print ) เอา QR code ตัวนี้ไปติดที่หน้าซองผักถุงผักของตัวเองแล้วก็ส่งขายที่ร้านค้า ตลาด ซูเปอร์มาร์เก็ต คนที่มาซื้อเขาก็จะเอามือถือมาสแกน QR code ตัวนี้ก็จะได้หน้าสรุปกระบวนการผลิตทั้งหมดออกมา

 

เพราะฉะนั้นเทคโนโลยี NFC tag สำหรับบันทึกกระบวนการเพาะปลูกทางการเกษตร ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อที่จะเป็นประโยชน์สำหรับเกษตรกรเองก็คือ เป็นการสร้างความเชื่อมั่นสร้างมูลค่าให้กับตัวผลผลิต ทำให้ตัวผลผลิตของเรามีความแตกต่างจากผลผลิตชนิดเดียวกันในท้องตลาดในส่วนของผู้บริโภคเอง ก็จะได้รับในส่วนของความเชื่อมั่นได้รับในส่วนของข้อมูลที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับไปหาต้นตอของตัวสินค้าที่เราต้องการจะซื้อไปรับประทานได้

 

 

ขอบคุณข้อมูลจาก ผศ.ดร.โชติพงศ์ กาญจนประโชติ สาขาวิชาวิศวกรรมเกษตร คณะวิศวกรรมและอุตสาหกรรมเกษตร

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )