น้ำส้มควันไม้เป็นของเหลวสีน้ำตาลใสมีกลิ่นควันไฟ ได้มาจากการควบแน่นของควันที่เกิดจากการผลิตถ่านไม้ในช่วงที่ไม้กำลังเปลี่ยนเป็นถ่าน ในช่วงที่อุณหภูมิในเตาอยู่ระหว่าง 300 – 400 องศาเซลเซียส 

 

สารประกอบต่างๆ ในไม้ฟืนจะถูกสลายตัวด้วยความร้อนเกิดเป็นสารประกอบใหม่มากมาย แต่ถ้าเก็บควันในช่วงอุณหภูมิต่ำกว่า 300 องศาเซลเซียส จะมีสารประกอบที่เป็นประโยชน์น้อยมากไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ และถ้าเก็บควันในช่วงอุณหภูมิเกิน 425 องศาเซลเซียส น้ำมันดินจะสลายตัวเป็นสารก่อมะเร็ง สารดังกล่าวจะสามารถกำจัดออกไปได้ง่ายเมื่อนำมากลั่นซ้ำที่อุณหภูมิ 60 – 70 องศาเซลเซียส

 

น้ำส้มควันไม้ที่ได้ยังไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทันที เนื่องจากการเปลี่ยนจากไม้เป็นถ่านไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งเตา ดังนั้นควันที่เกิดขึ้นจึงเป็นควันที่ผสมกันระหว่างควันอุณหภูมิต่ำและสูง ดังนั้นจะมีน้ำมันดิน ( ทาร์ : Tar ) และสารระเหยง่าย ( โวลาไทล์ : Volatile matter ) ปนออกมาด้วยน้ำมันดินที่ละลายน้ำไม่ได้จะนำไปใช้ประโยชน์ในการเกษตรไม่ได้เพราะจะไปปิดปากใบของพืช และเกาะติดรากพืช ซึ่งจะทำให้พืชเติบโตช้าหรือตายได้

 

การทำให้น้ำส้มควันไม้บริสุทธิ์  สามารถทำได้ 3 วิธี

1. ปล่อยให้ตกตะกอน โดยนำน้ำส้มควันไม้มาเก็บไว้ในถังทรงสูงที่มีความสูงมากกว่าความกว้างของฐานประมาณ 3 เท่า โดยทิ้งให้ตกตะกอนประมาณ 90 วัน น้ำส้มควันไม้จะแบ่งออกเป็น 3 ชั้น ชั้นบนสุดจะเป็นน้ำมันใส ชั้นกลางเป็นของเหลวใสสีชา คือน้ำส้มควันไม้ และชั้นล่างสุดจะเป็นของเหลวสีดำข้น คือ น้ำมันดิน หากนำผงถ่านมาผสม 5 % โดยน้ำหนัก ผงถ่านจะดูดซับทั้งน้ำมันใส และน้ำมันดินที่แขวนลอยอยู่ให้ตกตะกอนสู่ชั้นล่างสุดในเวลาที่เร็วขึ้น เพียงประมาณ 45 วันเท่านั้น
2. การกรอง โดยใช้ผ้ากรองหรือถังกรองที่ใช้ผงถ่านกัมมันต์ ซึ่งจะได้คุณสมบัติที่แตกต่างกันออกไป เพราะถ่านกัมมันต์จะลดความเป็นกรดของน้ำส้มควันไม้ และจะใช้วิธีนี้เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรม
3. การกลั่น โดยกลั่นได้ทั้งในความดันบรรยากาศ และกลั่นแบบลดความดันรวมทั้งกลั่นแบบลำดับส่วนเพื่อแยกเฉพาะสารหนึ่งสารใดในน้ำส้มควันไม้มาใช้ในอุตสาหกรรมผลิตยา

 

ถังเก็บน้ำส้มควันไม้ควรมีวาล์วก๊อกน้ำอยู่ 3 วาล์ว

• วาล์วที่อยู่ระดับบนสุดของระดับน้ำส้มควันไม้ที่บรรจุอยู่ในถังมีไว้สำหรับแยกน้ำมันที่ลอยอยู่ข้างบนของน้ำส้มควันไม้
• วาล์วที่อยู่ระดับกลางมีไว้สำหรับเก็บน้ำส้มควันไม้ มีไว้สำหรับเปิดเอาน้ำส้มควันไม้ที่น้ำมันดินแยกออกมาแล้ว เอาไว้ใช้งาน
• วาล์วที่อยู่ก้นถังระดับล่างสุดมีไว้สำหรับถ่ายน้ำมันดิน ( ทาร์ ) ที่ตกตะกอนออก หลังจากตกตะกอนจนครบกำหนดแล้ว นำน้ำส้มควันไม้มากรองอีกครั้งด้วยผ้ากรองแล้วจึงนำไปใช้ประโยชน์ได้

 

 

 

คุณสมบัติน้ำส้มควันไม้

น้ำส้มควันไม้แตกต่างจากน้ำส้มสายชู หรือน้ำส้มอื่น ๆ ที่ได้จากการหมัก หรือสังเคราะห์อื่น ๆ คือมีสารประกอบหลากหลายกว่า โดยเฉพาะฟีนอล ( PHENOL ) ซึ่งได้จากการสลายตัวของลิกนิน ( LIGNIN )

 

น้ำส้มควันไม้ที่ได้จากไม้ต่างชนิดก็จะมีคุณสมบัติแตกต่างกันด้วย เช่น น้ำส้มควันไม้ที่ได้จากไม้ยูคาลิปตัส จะมีความเป็นกรดต่ำและมีสีใสแต่มีเมธานอล ( METHANOL ) สูงกว่า ไม้กระถินยักษ์หรือไม้สะเดา

 

น้ำส้มควันไม้มีสารประกอบต่าง ๆ มากกว่า 200 ชนิด ซึ่งได้จากกรสลายตัวของไม้ด้วยความร้อนเกิดเป็นสารประกอบใหม่หลายชนิด เช่น กรดอินทรีย์และแอลกอฮอล์ชนิดต่าง ๆ ได้จากการสลายตัวของเฮมิเซลลูโลส และเซลลูโลส ส่วนฟีนอลได้จากการสลายตัวของลิกนิน

 

น้ำส้มควันไม้มีสารประกอบที่สำคัญได้แก่น้ำ ประมาณ 85% กรดอินทรีย์ ประมาณ 3% และสารอินทรีย์อื่น ๆ อีกประมาณ 12% มีค่าความเป็นกรด ( pH ) ประมาณ 3 ความถ่วงจำเพาะประมาณ 1.012 – 1.024 แตกต่างกันไปตามชนิดของไม้

 

 

การใช้ประโยชน์จากน้ำส้มควันไม้

 

ภาคอุตสาหกรรม

• ใช้ผลิตสารดับกลิ่นตัว โดยเฉพาะในญี่ปุ่นมีการนำน้ำส้มควันไม้มาผลิตสารดับกลิ่นตัวมากกว่า ปีละ 1 ล้านลิตร
• ใช้ผลิตสารปรับผิวนุ่ม ทั้งใช้โดยตรงโดยทางผิวหนัง หรือผสมน้ำอาบ

 

ใช้ในครัวเรือน

น้ำส้มควันไม้จัดได้ว่าเป็นน้ำส้มสารพัดประโยชน์ ที่เหมาะสมจะมีไว้ติดบ้านสามารถทดแทนการใช้สารเคมีได้ดังนี้

• ผสมน้ำ 20 เท่า ราดทำลายปลวกและมด
• ผสมน้ำ 50 เท่า ป้องกันปลวก มด และสัตว์ต่าง ๆ เช่น ตะขาบ ตะเข็บ แมงป่อง กิ่งกือ
• ผสมน้ำ 100 เท่า ราดโคนต้นไม้รักษาโรครา และโรคเน่า รวมทั้งป้องกันแมลงไม่ให้วางไข่ฉีดพ่นถังขยะเพื่อป้องกันกลิ่นและแมลงวันใช้ดับกลิ่นในห้องน้ำ ห้องครัว และบริเวณชื้นแฉะใช้ดับกลิ่น
• กรงสัตว์เลี้ยง ใช้หมักขยะสดและเศษอาหารเป็นปุ๋ยสำหรับไม้ประดับรอบบ้าน โดยต้องผสมน้ำอีก 5 เท่า หลังจากหมักแล้ว 1 เดือน

 

ใช้ในการเกษตร

น้ำส้มควันไม้ที่มีความเข้มข้นสูง มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อที่รุนแรง เนื่องจากมีความเป็นกรดสูง และมีสารประกอบ เช่น เมรานอล และฟีนอล ซึ่งสามารถฆ่าเชื้อได้เมื่อเจือจาง 200 เท่า

 

จุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์และต่อต้านเชื้อแบคทีเรีย ( ANTIBACTERIAL MICROBE ) จะเพิ่มปริมาณมากขึ้น เนื่องจากได้รับสารอาหารจากกรดน้ำส้ม ( ACITIC ACID ) น้ำส้มควันไม้จึงสามารถนำมาใช้ในการเกษตรได้ดี เช่น

 

ใช้ผสมน้ำ 20 เท่าพ่นลงดิน เพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์และแมลงในดิน เช่น โรคเน่าและจากแบคทีเรียโรคโคนเน่าจากเชื้อราไส้เดือนฝอย ฯลฯ ประสิทธิภาพของน้ำส้มควันไม้ที่ความเข้มข้นจะเทียบเท่าการอบฆ่าเชื้อด้วยการรมควัน ( FUMIGATION ) ควรทำก่อนการเพาะปลูก 10 วัน เพราะน้ำส้มควันไม้ ที่รดลงดินจะไปทำปฏิกิริยากับสารที่มีฤทธิ์เป็นด่าง เกิดคาร์บอนโมโนออกไซด์ ( CO ) ซึ่งเป็นพิษต่อพืช แต่เมื่อก๊าซคาร์บอนโมโนออกไซด์ที่ปฏิกิริยากับออกซิเจนเปลี่ยนเป็นก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ( CO2 ) แล้วจึงจะสามารถปลูกพืชได้ รวมทั้งพืชจะได้รับประโยชน์จาก CO2 ด้วย

 

ใช้ผสมน้ำ 50 เท่า พ่นลงดิน เพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ที่เข้าทำลายพืชแล้ว หากใช้ความเข้มข้นมากกว่านี้ รากพืชอาจได้รับอันตรายได้

 

ใช้ผสมน้ำ 200 เท่า ความเข้มข้นระดับนี้สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย ใช้ฉีดพ่นที่ใบพืช

 

 

น้ำมันดินหรือทาร์

น้ำมันดิน ก็เป็นผลผลิตหนึ่งที่ได้จากการเผาถ่าน น้ำมันดินจะมีความเหนียว ติดไฟง่ายและ มีกลิ่นฉุนมาก เมื่อนำไปเทลงในหลุมเสาบ้านไม้ หรือ ทาผิวไม้ ก่อนที่จะทำการก่อสร้างบ้าน จะช่วยป้องกันปลวก/มอด ไม่ให้มาทำลายเนื้อไม้ได้

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

ศัตรูพืช

• โรคพืช
• แมลงศัตรูพืช
• สัตว์ต่างๆ

แมลงศัตรูพืช – นักกีฏวิทยา

แมลงศัตรูพืช – ระยะเพาะปลูก จนถึงเก็บเกี่ยว

• แมลงศัตรูพืชกลุ่มที่เข้าทำลายทางใบด้วยการกัดกิน ได้แก่ กลุ่มของ ตั๊กแตน หนอนผีเสื้อ ด้วงปีกแข็ง เป็นต้น
• แมลงศัตรูพืชของกลุ่มที่เข้าทำลายในลักษณะของการดูดหรือเจาะกินน้ำเลี้ยงก็จะมีกลุ่มของ ไร เพลี้ยอ่อน เพลี้ยไฟ เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยจักจั่นสีเขียว เพลี้ยจักจั่นฝ้าย เหล่านี้เป็นต้น
• แมลงศัตรูพืชที่เข้าทำลายโดยการกัดกินรากพืช ได้แก่ กลุ่มของด้วงงวง ด้วงดีด ด้วงดิน เหล่านี้เป็นต้น
• แมลงศัตรูพืชยังสามารถทำให้เกิดลักษณะอาการปุ่มปม ได้แก่ กลุ่มของต่อ แตน

 

แมลงศัตรูพืช – หลังการเก็บเกี่ยว

• แมลงศัตรูพืชในกลุ่มนี้ ตัวอย่างเช่น พวกมอด ปลวก ปลวกก็เป็นตัวที่เข้าทำลาย ในส่วนของรากพืชได้เช่นเดียวกัน

 

ในการจัดการ ควบคุมศัตรูพืช มีวิธีในการจัดการด้วยกันหลากหลายวิธี

• ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการเขตกรรม
• การจัดการโดยวิธีกล
• การจัดการทางฟิสิกส์ ( กายภาพ ) หรือว่า Physical Method
• การจัดการโดยการใช้สารเคมี ซึ่งก็เป็นวิธีการที่นิยมปฏิบัติกัน แต่ก็อย่างที่เราทราบกันดีว่าการใช้สารเคมี มักจะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ผู้ใช้ รวมทั้งมีสารพิษตกค้าง ที่ตกค้างอยู่ในผลผลิตทางการเกษตรด้วย

 

นอกจากการควบคุมแมลงศัตรูพืชดังที่กล่าวไป ก็จะมีการควบคุมศัตรูพืชอีกวิธีการหนึ่ง ซึ่งเป็นที่นิยมและได้รับผลตอบรับเป็นอย่างดี นั่นก็คือ

 

การควบคุมศัตรูพืชด้วยชีววิธี หรือว่า Biocontrol การควบคุมศัตรูพืช

โดยชีววิธีก็เป็นการใช้ศัตรูตามธรรมชาติในการควบคุมศัตรูพืชพูดง่าย ๆ ก็คือเราใช้สิ่งที่มีชีวิตในการควบคุมศัตรูพืช ไม่ว่าจะเป็นแมลงศัตรูพืชหรือโรคพืช

• จุลินทรีย์ที่เราใช้ในการควบคุมแมลงศัตรูพืชมีด้วยกันหลากหลายชนิด ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มของเชื้อราที่เรารู้จักและคุ้นเคยเป็นอย่างดี เช่น เชื้อราขาวบิวเวอเรีย ( Beauveria spp. ), เชื้อราเขียวเมธาไรเซียม ( Metarhizium spp. )
• ในกลุ่มของในเชื้อแบคทีเรีย ก็มีกลุ่มของแบคทีเรียบาซิลลัส ทูริงเยนซีส ( Bacillus Thuringiensis ) หรือที่เรารู้จักกันก็คือตัวของ BT ที่ใช้ในการควบคุมหนอนแมลงศัตรูพืช
• กลุ่มของจุลินทรีย์เป็นกลุ่มที่ได้รับความนิยม แล้วก็นำมาใช้อย่างแพร่หลาย
• อีกกลุ่มคือแมลงที่เป็นศัตรูกันตามธรรมชาติ เช่นกัน ก็คือกลุ่มตัวห้ำ ตัวเบียน ซึ่งในกลุ่มตัวห้ำก็จะมี มวนพิฆาต มวนเพชฌฆาต แมลงหางหนีบ
• กลุ่มของตัวเบียน ก็จะมีแตนเบียน ทั้งเบียนระยะหนอน เบียนในระยะที่เป็นไข่

ซึ่งสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้นับว่า เป็นศัตรูธรรมชาติที่เรานำมาใช้ ในการควบคุมแมลงศัตรูพืช

วิธีการขยายเชื้อราควบคุมโรคและแมลงศัตรูพืชบนข้าวสุก

• เริ่มต้นตั้งแต่การเลือกข้าว เราจะใช้ส่วนของข้าวเเข็งในการหุง
• หุงในอัตราส่วน 3 ต่อน้ำ 2 ส่วน
• หลังจากนั้นเมื่อข้าวสุก เราจะทำการคลุกเคล้าส่วนของข้าวให้เข้ากัน ทำให้ข้าวส่วนด้านล่างมาผสมกับส่วนของข้าวด้านบน
• ตักข้าวในตอนที่ข้าวยังร้อนอยู่ เพื่อลดโอกาสในการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ด้านนอก
• ตักข้าวประมาณ 2-3 ทัพพี ก็จะอยู่ประมาณ 200 กรัม ต่อถุง
• ในถุงร้อนขนาด 7 X 11 นิ้ว หลังจากนั้นเราจะพับปากถุง แล้วก็ผึ่งข้าวไว้ให้เย็น
• หลังจากที่ข้าวเย็นแล้ว ก็จะเป็นข้าวตรงนี้ที่เราตากไว้ก่อนหน้านี้แล้ว
• เราจะทำการใส่หัวเชื้อลงไป ในถุงข้าวที่เย็นแล้ว เราต้องมั่นใจว่าข้าวที่เราจะทำการใส่หัวเชื้อลงไปนั้นเย็นแล้ว
• ถ้าหากข้าวยังร้อนอยู่ จะทำให้เชื้อจุลินทรีย์ที่เราจะเพิ่มปริมาณ มีโอกาสที่จะตายได้เราจะใส่ลงไปเล็กน้อยปริมาณเล็กน้อย เท่าหัวไม้ขีดไฟ
• แล้วก็ทำการมัดปากถุงด้วยหนังยาง เราจะมัดบริเวณด้านบน เพื่อเพิ่มอากาศในถุง ก็จะมัดบริเวณปลาย ๆ ถุง หลังจากที่เรามัดด้วยหนังยางแล้ว
• ทำการคลุกเคล้าหัวเชื้อที่ใส่เข้าไปให้เข้ากัน
• แล้วก็ใช้ปลายเข็มหมุดที่ฆ่าเชื้อด้วยเเอลกอฮอล์ 70 เปอร์เซ็นต์ แล้วทิ่มลงไปบริเวณใต้หนังยาง ประมาณ 20-30 ครั้ง เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนอากาศภายนอกกับภายใน แล้วก็วางเชื้อจุลินทรีย์บ่มไว้ ไม่โดนแสงแดด ไม่โดนฝน

 

กลุ่มเชื้อรา มีวิธีการหมักขยายเชื้อ เหมือนกัน ต่างกันที่จำนวนวัน

• สำหรับเชื้อราเขียวไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma ) ใช้เวลาในการบ่ม 5-7 วัน นำไปใช้ได้ 
• ตัวเชื้อราไตรโคเดอร์มา (Trichoderma)ที่เจริญเต็มที่แล้ว มีลักษณะเป็นสีเขียว อาจจะมีสีขาวขึ้นปนได้ นั่นก็คือเส้นใยของเชื้อราไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma )
• ป้องกัน : โรคพืชโดยเฉพาะโรครากเน่า โคนเน่าในไม้ผล พืชผัก 

 

• เชื้อราเขียวเมธาไรเซียม ( Metarhizium ) จะใช้เวลาบ่ม 5-7 วัน ( ออกสีเขียวขี้ม้า อาจจะมีส่วนสีของสีเหลืองปนได้ เป็นลักษณะปกติ )
• ป้องกัน : ควบคุมแมลงจำพวก ด้วง, หนอนด้วง, ปลวก, ตั๊กแตน, หนอนผีเสื้อ, มวน, และเพลี้ยต่างๆ 

 

• เชื้อราขาวบิวเวอร์เรีย ( Beauveria ) จะใช้เวลาบ่มนานกว่าที่ประมาณ 14 วัน ( ตัวนี้จะมีลักษณะเป็นสีขาว ต้องไม่มีลักษณะหรือสีอย่างอื่นขึ้นปะปน )
• ป้องกัน : แมลงจำพวก แมลงหวี่ขาว, หนอนเจาะสมอฝ้าย, ไรแดง, เพลี้ยไฟ, เพลี้ยอ่อน, เพลี้ยไก่แจ้ส้ม, เพลี้ยจักจั่น, เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เป็นต้น

 

วิธีการนำเชื้อสด ไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma ) ไปใช้

• ทำการเทเชื้อสด ไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma ) ลงไปบนผ้าขาวบางสีขาว หลังจากนั้นเราจะทำการขัด บีบขยำนวดกับน้ำ ประมาณ 0.5 ลิตร  ไปมา
• ขัด บีบ นวดจนกว่าสปอร์จะออกมาให้มากที่สุด และกรอง ด้วยผ้าขาวบาง เพื่อป้องกัน หัวฉีดอุดตัน ( กรณีคลุกเคล้าผสมวัสดุปลูกที่ไม่ต้องฉีด พ่นไม่จำเป็นต้องกรอง )
• อัตราส่วน 1 ถุง / น้ำ 20 ลิตร 
• ใช้ราด รด หรือฉีดพ่นลงดิน เพื่อลดเชื้อก่อโรค ที่อาจจะมีอยู่ในดิน ลดโอกาสในการเกิดโรครากเน่า โคนเน่า
• หรือทำการใส่น้ำลงไปแล้ว ทำการคลุกเคล้ากับวัสดุปลูก ( กรณีนี้ไม่ต้องขัด และกรอง สามารถนำไปผสมวัสดุปลูกได้เลย )
• เราสามารถใส่ เพื่อเพิ่มปริมาณของเชื้อราไตรโคเดอร์มาลงไปเพื่อฆ่าเชื้อวัสดุปลูกที่เราได้มา มันอาจจะมีโอกาสที่มีเชื้อราสาเหตุโรคพืชที่ปนเปื้อนมากับวัสดุปลูก หรือว่าปนเปื้อนอยู่ในสภาพแวดล้อม
• การใส่เชื้อราไตรโคเดอร์มาคลุกเคล้าลงไปนี้ และถ้าบ่มไว้ได้ประมาณ 7-10 วันก่อนที่จะนำใช้จะยิ่งมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น 
• ทำให้เชื้อราไตรโคเดอร์มาเพิ่มปริมาณ และฆ่าเชื้อโรคที่อยู่ในวัสดุปลูก

 

นอกจากใช้ในการคลุกวัสดุปลูกแล้วเรายังสามารถนำเชื้อราไตรโคเดอร์มา ที่อยู่ในรูปน้ำใส่อุปกรณ์ ถ้าเราฉีดพ่นตามบ้านเรือนก็สามารถฉีดพ่นไปที่บริเวณดินบริเวณโคนต้นพืชโดยไตรโคเดอร์มาเราจะเน้นฉีดลงไปในดิน เพราะว่าเป็นที่อยู่ของเชื้อตามธรรมชาติเชื้อราจะเพิ่มปริมาณ และก็ฆ่าเชื้อราอื่นที่เป็นสาเหตุโรคพืชในดิน

เชื้อรา บิวเวอร์เรีย ( Beauveria ) และเมธาไรเซียม ( Metarhizium )

• ใช้วิธีขัด และกรองเหมือนเชื้อราไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma )
• อัตราส่วน 1 ถุง / น้ำ 4 ลิตร

 

วิธีใช้

• ฉีดพ่นบนใบและใต้ใบ เพื่อให้สัมผัสกับแมลงศัตรูพืช พอแมลงศัตรูพืชสัมผัสกับสปอร์และเส้นใยของเชื้อราทั้ง 2 ชนิดนี้ จะทำให้แมลงศัตรูพืชป่วยแล้วก็เป็นโรคตาย
• การตายขึ้นอยู่กับว่าเป็นแมลงศัตรูชนิดใด อัตราส่วนหรือว่าความเข้มข้นที่รับเชื้อจุลินทรีย์เหล่านี้เข้าไป อาจจะตั้งแต่ 2 วัน 3 วัน 5 วัน แล้วแต่ชนิดของแมลง
• ยกตัวอย่างกลุ่มแมลงมีขนาดตัวเล็ก ๆ เช่น พวกเพลี้ยไฟก็จะใช้เวลาประมาณ 1-2 วัน แมลงก็จะตายหลังจากที่รับบิวเวอร์เรียหรือเมธาไรเซียม

 

ซึ่งเราสามารถนำวิธีการเหล่านี้ ไปปฏิบัติใช้ได้เลยในการควบคุมโรคแมลงศัตรูพืช ซึ่งเชื้อจุลินทรีย์ทั้ง 3 ตัวนี้ เป็นเชื้อจุลินทรีย์ที่ไม่เป็นอันตรายทั้งกับคน สัตว์ สิ่งแวดล้อม ซึ่งสามารถใช้แล้วไม่มีผลตกค้างหรือว่าสารพิษตกค้างกับผลผลิตเป็นการควบคุมศัตรูพืชโดยใช้ศัตรูตามธรรมชาติ

 

เคล็ดลับการเพิ่มประสิทธิภาพของจุลินทรีย์เชื้อราทั้ง 3 ชนิด

เชื้อราเขียวไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma ), เชื้อราขาวบิวเวอร์เรีย ( Beauveria ) และเชื้อราเขียวเมธาไรเซียม ( Metarhizium ) คือเราเน้นฉีดในช่วงเย็น

 

ขอเเนะนำเลยว่าให้เน้นฉีดช่วงเย็น เนื่องจากช่วงเย็นไม่มีแสงแดดจัด ที่มีความเข้มแสงเยอะ และอุณหภูมิในช่วงกลางคืนหรือช่วงเย็น จะช่วยทำให้เชื้อราเหล่านี้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ก็คือสามารถงอกสปอร์แล้วแทงเข้าไปในตัวของแมลง ทำให้แมลงป่วยเป็นโรคตายได้ประสิทธิภาพจะดีมากยิ่งขึ้น

 

ขอบคุณข้อมูลจาก  อ.อุษณีย์ แสนสบาย ศูนย์วิจัยควบคุมศัตรูพืชโดยชีวินทรีย์แห่งชาติ ภาคเหนือตอนบน ม.แม่ไจ้

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

น้ำมะพร้าวเทียม

น้ำมะหร้าวเทียม จะมีจุลินทรีย์สองชนิด คือ จุลินทรีย์ที่ต้องการอากาศจะอยู่ด้านบน และ จุลินทรีย์ที่ไม่ต้องการอากาศ จะอยู่ในน้ำ

ส่วนผสม จุลินทรีย์น้ำมะพร้าวเทียม 

• น้ำตาลอ้อย ( โอวทึ้ง ) 1 กก.
• รำละเอียด ( รำอ่อน ) 1 กก. ( N ไนโตรเจน 6.3% )
• น้ำ 30 ลิตร

 

วิธีทำ

• นำน้ำตาลผสมน้ำคนให้น้ำตาลละลายให้หมด
• เติมรำละเอียดคนให้เข้ากัน
• หมักไว้ 3 วัน น้ำจะหมุน มีราขาวขึ้น ( ฮิวมัส ) ใช้ได้
• ฝ้าผิวบนต้องขาว ถ้าดำแปลว่าจุลินทรีย์หมดอายุ ต้องเติมน้ำตาล

จุลินทรีย์ปลา ซากสัตว์ ( ใช้แทนรกหมู )

จุลินทรีย์เศษปลา เกล็ดปลา ก้างปลา หรือซากสัตว์ รดผักงามมาก เก็บได้เป็นสิบปี ตอนจะนำมาใช้เติมน้ำมะพร้าวเทียมเพื่อกระตุ้นอีกที

 

ส่วนผสม จุลินทรีย์ซากสัตว์

• เศษปลา เศษก้างปลา เกล็ดปลา 50 กก.

• กากน้ำตาล ( น้ำตาลโมลาส ) 30 ลิตร

• รำละเอียด ( รำอ่อน ) 2 กก.
• เปลือกสับปะรด หรือสับปะรดทั้งหัว 40 กก.

• มะพร้าวเทียม 3 ส่วน

• หัวเชื้อ 1 ส่วน

• ถัง 200 ลิตร

 

วิธีทำ

• นำขยะสดเศษปลา ก้างปลา เกล็ดปลาจากตลาด ใส่ถัง 200 ลิตร
• ใส่น้ำตาลโมลาส ครึ่งนึง ค่อยๆ กดให้ปลาจมน้ำตาลให้ทั่ว
• รอบที่ 1 ใส่สับปะรดครึ่งนึง, โรยรำละเอียด ครึ่งนึง, กดให้สับปะรดจมน้ำตาลให้ทั่ว
• รอบที่ 2 ใส่สับปะรด ครึ่งที่เหลือ, โรยด้วยรำละเอียดครึ่งที่เหลือ, ค่อยๆ กดให้สับปะรดให้จมน้ำตาล เพื่อให้สับปะรดไปย่อยเศษปลา
• รวมแล้ววัตถุอินทรีย์ให้ได้ 1 ส่วนสามของถัง 200 ลิตร
• หมักทิ้งไว้ 2 เดือน
• เติมน้ำมะพร้าวเทียม จนเต็มเหลือพื้นที่ว่างจากปากถัง 1 ฝ่ามือ
• หมักทิ้งไว้ 6 เดือน – 1 ปี นำไปใช้ได้

• ต่อเชื้อครั้งแรก โดยการนำน้ำมะพร้าวเทียมใส่ อัตรา หัวเชื้อเก่า 1: 3 น้ำมะพร้าวเทียม

• ถ้าครั้งต่อๆ ไป อัตราส่วน หัวเชื้อเก่า 1 : 1 น้ำมะพร้าวเทียม

• จะเปลี่ยนสีจากขาว > เทา > ดำ ฝ้าด้านบนจะหาย น้ำจะดำ เพราะจุลินทรีย์หมด

• ถ้าจะใช้เติมน้ำมะพร้าวกระตุ้น จุลินทรีย์ จะกลับมาขาวอีกรอบ

• สามารถหมักเก็บไว้ได้เป็นสิบปี ไม่มีหมดอายุถ้าจะใช้นำมาเติมกระตุ้นจุลินทรีย์ด้วยน้ำมะพร้าวเทียม จนเกิดฝ้าขาว ( ฮิวมัส ) ก็นำไปใช้ได้

เชื้อราไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma ) รักษาโรคพืช

เชื้อราไตรโคเดอร์มา ( Trichoderma ) รักษาโรคพืช เป็นจุลินทรีย์ที่ต้องการอากาศ ห้ามลงน้ำ เป็นเชื้อรามีสีเขียว สามารถใช้เมล็ดพืชทุกชนิดนำมาใช้ทำเชื้อได้ดี เช่นข้าวหุงเกือบสุก แต่เมล็ดพืชดีที่สุดคือเมล็ดข้าวฟ่าง อย่าเอาไปโรยใกล้เห็ด จะไปกินเชื้อราเห็ดหมด

 

ส่วนผสมขั้นตอนที่ 1

• อาหารไก่ไข่ 1 ส่วน
• ขี้หมูแห้ง 1 ส่วน
• น้ำจุลินทรีย์
• น้ำตาลโมลาส 1 ส่วน

 

วิธีทำขั้นตอนที่ 1 

• นำวัตถุดิบผสมกันให้เข้ากันทำให้ชื้น 60% ด้วยน้ำจุลินทรีย์
• หมักไว้ 7 วัน จะเกิดฝ้า หลังจาก 15 วัน จะเกิดราสีเขียว

 

ส่วนผสม ขั้นตอนที่ 2

• อาหารไก่ไข่ 1 ส่วน
• น้ำตาลอ้อย ( น้ำตาลสีรำหรือน้ำตาลโอวทึ้ง ) 1 ส่วน
• รำละเอียด ( รำอ่อน ) 1 ส่วน
• หัวเชื้อไตรโคเดอร์มา จากขั้นตอนที่ 1 ปริมาณ 1 ส่วน

 

วิธีทำขั้นตอนที่ 2

• ผสมรำละเอียดกับน้ำตาลและน้ำเปล่าผสมกันให้ความชื้นประมาณ 60%
• นำหัวเชื้อไตรโคเดอร์มาจากขั้นตอนที่ 1 มาผสม
• ห่อผ้าไว้ไม่ให้โดน แดด โดนฝน
• หลังจากหมักไป 3 วัน ราขาวจะเกิด
• หลังจากหมักไป 15 วัน ราเขียวจะเกิด นำไปใช้ได้

 

วิธีใช้

• ผสมปุ๋ยหมัก แล้วไปโรยต้นไม้

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• วิธีทำปุ๋ยอินทรีย์ N – P – K สูตร อ.ธงชนะ พรหมมิ

ส่วนผสม

1. ผสมไข่ 1 ใบ
2. น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ
3. ผงชูรส 1 ช้อนโต๊ะ
4. หัวเชื้อเก่า 1 ลิตร
5. แกลอนน้ำเปล่า 5 ลิตร

 

วิธีทำ

• ถ้ายังไม่มีหัวเชื้อ เอาน้ำไปตากแดด ให้มีตะไคร่น้ำ เอาตะไคร่น้ำมาเลี้ยงให้อาหารทำหัวเชื้อ
•  ตีไข่ใส่ส่วนผสมทั้งหมดตีให้เข้ากัน
• ผสมกับหัวเชื้อเก่า 1 ลิตร เขย่าให้เข้ากัน
• เติมน้ำให้เต็ม แกลอน 6 ลิตร ไล่ฟองออกให้หมด
• คอยพลิกกลับหัวเขย่าวันละครั้ง
• หมัก 15 -20 วัน โดยวางตากแดด
• เปลือกไข่มีแคลเซียม ตำผสมน้ำส้มสายชูกัดผสมน้ำ ราดต้นไม้เปลือกจะหนา แมลงไม่เจาะ รดข้าว ต้นจะแข็งแรงหอยไม่กัด

 

ประโยชน์ของจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง

1. ช่วยตรึงไนโตเจนในดิน เพิ่มไนโตเจนให้กับพืช
2. เร่งการเจริญเติบโต ทำให้พืชแข็งแรงแล้วโตเร็วเป็น 3 เท่า
3. เมื่อใช้ทางดินทำให้รากพืชแข็งแรงและหาอาหารได้ดีขึ้น ใช้กับนาข้าวช่วยเร่งการแตกกอของข้าว
4. ช่วยในการย่อยธาตุอาหารและวัตถุอินทรีย์ในดิน เพื่อให้พืชดูดซึมไปใช้ได้อย่างง่ายดาย
5. ป้องกันพืชโดยการทำลายจุลินทรีย์ไม่ดีในดิน ที่เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคพืช
6. กินก๊าซมีเทน คาร์บอนไดออกไซด์ หรือของเน่า

 

การนำไปใช้

รดพืชช่วงบ่าย หรือช่วงที่มีแดดจัดๆ

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

จุลินทรีย์จาวปลวกแบบแห้ง

ในจาวปลวกนั้นมีแบคทีเรียที่มีชื่อเรียกว่า Bacillus sereus SPt245 ที่มีส่วนช่วยเร่งการเจริญเติบโตของราก และช่วยลดความรุนแรงของโรคที่ระบบราก ไม่ว่าจะเป็นโรครากเน่า, รากขาว ,รากปม ซึ่งทำให้ต้นไม้ออกดอกออกผลดี

ส่วนผสม จุลินทรีย์จาวปลวกแบบแห้ง

1. รำละเอียด 4 ส่วน 

2. ปลายข้าว 1 ส่วน

3. จาวปลวก 1 ถุง หรือใช้จาวปลวกน้ำ หรือใช้ทั้งสอง

 

วิธีทำ

• คนส่วนผสมทั้งหมดให้เข้ากัน 

• ผสมน้ำให้มีความชื้น 60%

• ห่อผ้ามุ้งไนล่อนสีฟ้าแล้วเอาไปอบร้อน 6-7 วัน ใส่ถัง 200 ลิตร แบบมีก๊อก

• เปิดก๊อกด้านล่างให้อากาศเย็นเข้า และปิดฝาแต่เอาไม้คั่นฝาไว้ให้อากาศร้อนออก 

• เอาอิฐหรือท่อนไม้รองก้น เพราะมันจะมีเหงื่อไหลลงไปกอง ไม่ให้จาวปลวกที่เราหมักติดพื้นกันถังเชื้อจะไม่เดิน

• เอาเชื้อจุลินทรีย์ไปน็อค หยุดการเจริญเติบโตโดยการไล่ความชื้นออก ( ตากแดด ) จนแห้งสนิทจะเป็นฝุ่นสปอร์แล้วนำไปแพ็คขายหรือเก็บ

จุลินทรีย์จาวปลวกแบบน้ำ

จุลินทรีย์จาวปลวก กินแป้งหรือข้าวสุกเป็นอาหาร ใช้ข้าวที่กินเหลือ หรือสามารถใช้ปลายข้าวดิบ ( ถ้าใช้ปลายข้าวจะมีแก๊สมีเทนทำให้มีกลิ่น ) ถ้าข้าวหมดอายุ ( กลิ่นจะเหมือนข้าวหมาก ) ถ้าเชื้อตาย 1 ดำ 2 เหม็น แก้ไขโดยให้เติมข้าวสุกที่เย็นแล้วเพราะถ้าจุลินทรีย์กินแป้งจนหมด ไม่มีอาหารให้กินจะตาย

 

ส่วนผสม จุลินทรีย์จาวปลวกแบบน้ำ

1. แป้ง หรือข้าว 2 ส่วน
2. เชื้อจุลินทรีย์จาวปลวก 1 ส่วน
3. น้ำ

 

วิธีทำ

• ผสมแป้งกับจุลินทรีย์จาวปลวกแบบแห้งให้เข้ากัน อัตราส่วน 2:1 ข้าว : จุลินทรีย์
• ผสมคลุกให้เข้ากันใส่ถังตากแดด หมักไว้ 3 วัน ให้เชื้อเดิน
• เมื่อครบ 3 วัน เติมน้ำจนท่วมฝ่ามือหมักต่ออีก 3 วัน
• หลังจากนั้นค่อยๆ เติมน้ำ ตั้งตากแดด แป้งต้องไม่น้อยกว่า 10% ของน้ำ
• ค่อยๆ ขยายโดยการเติมแป้ง เติมน้ำเรื่อยๆ จนเต็ม
• ถ้าเติมน้ำเยอะไปเชื้อจะเดินช้า หรือเชื้อตาย
• เวลาคนต้องคนไปในทิศทางเดียวกันห้ามคนกลับไปกลับมา
• ห้ามเติมน้ำตาล ถ้าเติมน้ำตาลจะเน่าทันที

นำจุลินทรีย์จาวปลวกไปหมักขยะเปียก ( ปุ๋ยแช่อิ่ม )

ส่วนผสม จุลินทรีย์ขยะเปียก

1. แป้ง หรือข้าว 2 ส่วน
2. เชื้อจุลินทรีย์จาวปลวก 1 ส่วน
3. ถังแบบมีก๊อกเปิดด้านล่าง ใส่กรองกันเศษขยะปนมาด้วย

 

วิธีทำ

• นำข้าวหรือแป้งสองส่วนรองก้นถัง คนผสมกับจุลินทรีย์จาวปลวกคนให้เข้ากัน
• หมักทิ้งไว้ 3 วันเพื่อให้เชื้อจุลินทรีย์ทำงาน
• หลังจากนั้นเริ่มใส่ขยะเปียก
• ถ้าจะใส่น้ำล้างจาน ต้องใส่น้ำแรก ( น้ำที่ไม่มีน้ำยาล้างจานหรือผงซักฟอก )

• จุ่มขยะให้จมน้ำจุลินทรีย์ หมักทิ้งไว้ 3 วัน นำไปใช้เป็นปุ๋ยพืชได้

• ทำก๊อกด้านล่าง ใส่กรองเพื่อกันเศษขยะ นำน้ำไปใช้จากด้านล่าง

• ใส่ขยะด้านบน เอากากขยะที่จุ่มจุลินทรีย์ไปเป็นปุ๋ยให้พืช หรือไปทำปุ๋ยคอนโดต่อ

• การเอาน้ำหมักไปใช้ ห้ามออกจนหมดให้เหลืออยู่ 20-25% ของถัง
• เพื่อให้เหลือหัวเชื้อไว้ ต่อเชื้อเรื่อยๆ จะได้ไม่ต้องทำเชื้อใหม่

 

วิธีนำไปใช้

• น้ำจุลินทรีย์ผสมน้ำรดพืช อัตราส่วน น้ำจุลินทรีย์จาวปลวกขยะเปียก 5% / น้ำเปล่า
• นำไปใช้ปรับปรุงดินจุลินทรีย์ จาวปลวก รดเช้าหรือเย็น ผสมอัตราส่วน 5%
• หลังจาก 3 วัน สามารถนำไปใช้รดน้ำหญ้า ฆ่าหญ้าให้ตายได้

นำขยะเปียกไปทำปุ๋ยคอนโด

วิธีทำ

• วางขากากบาทตั้งรับวงขอบซีเมนต์

• นำขอบซีเมนต์วางต่อกันสองสามขอบ

•  แล้วนำขยะเปียกที่หมักจุลินทรีย์เรียบร้อยแล้ว ใส่ด้านบนไปเรื่อยๆ

• นำข้างล่างที่หมักทำปุ๋ยแล้วออกไปผสมวัตถุอินทรีย์ปลูกต้นไม้ได้

นำน้ำขยะเปียกผสมถ่านไบโอชาร์ ( BioChar ) หมักดิน ทำหัวเชื้อดินแบบละเอียด

ส่วนผสม

• เครื่องผสมปูน
• น้ำจุลินทรีย์ขยะเปียก ความชื้น 60%
• เครื่องสับ ป่นต้นไม้
• รำละเอียด 1 ส่วน
• รำหยาบ หรือ แกลบดิบ 1 ส่วน
• ถ่านใบโอชาร์ป่น 1 ส่วน

วิธีทำ

• ป่นถ่านไบโอชาร์ ขนาด 1 ตารางเซนติเมตร

• นำแช่กับน้ำจุลินทรีย์ขยะเปียก ( ยิ่งนานยิ่งดี )

• เวลาจะใช้นำขึ้นมาให้หมาด ( นำไปรองก้นหลุมปลูกพืช )
• นำส่วนผสมทั้งหมด ผสมในเครื่องผสมปูน
• รดน้ำหมักจุลินทรีย์ขยะเปียก ความชื้น 60%
• ถ้าทำดินปลูกพืชใส่ดินเยอะ
• ถ้าทำหัวเชื้อไม่ต้องใส่ดินเยอะ
• หมักทิ้งไว้ 15 วัน

นำหัวเชื้อดินแบบละเอียดไปทำปุ๋ยห่อหมกดิน

ส่วนผสม

• หญ้าหรือ วัชพืช
• ดินหัวเชื้อ
• ดิน
• น้ำจุลินทรีย์ขยะเปียก

วิธีทำ

• ถากหญ้า วัชพืช กองไว้เป็นกอง
• ราดน้ำกรดจุลินทรีย์ขยะเปียก รดเพื่อฆ่าหญ้า
• โรยดินหัวเชื้อ
• ราดด้วยน้ำจุลินทรีย์ขยะเปียก
• นำดินทั่วไปมากลบ
•  ถ้าจะให้เปื่อย ย่อยเร็ว นำผ้าพลาสติกมาคลุม ( ถ้าไม่คลุมผ้าพลาสติกต้อง เอาดินปิดหนาๆ )
• 1 เดือนเปิดมาจะเน่า สามารถปลูกพืชได้เลย ไม่ต้องใส่ปุ๋ยคอก

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• การเผาถ่านบำรุงดิน ( Biochar )
• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )

จุลินทรีย์ (Microorganism) คือสิ่งมีชีวิตมองด้วยตาเปล่าไม่เห็น เป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ประกอบด้วยเซลล์เดียว (Unicellular) หรือหลายเซล์ (Multicellular) แต่ทว่าเซลล์เหล่านั้นต่างก็เป็นเซลล์ชนิดเดียวกันและมีรูปร่างเหมือนกัน ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของเซลล์เพื่อทำหน้าที่เฉพาะเหมือนในสิ่งมีชีวิตชั้นสูง จุลินทรีย์สามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ตามประเภทของเซลล์ คือ

 

1.โปรคารีโอต คือ ไม่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส เช่น แบคทีเรียและสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน
2.ยูคารีโอต คือ มีเยื่อหุ้มนิวเคลียส เช่น เชื้อรา โปรโตซัว และสาหร่ายต่างๆ ยกเว้นสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน

ประเภทของจุลินทรีย์

1. แบคทีเรีย (Bacteria)
2. เชื้อรา (Fungi)
3. โปรโตซัว (Protozoa)
4. สาหร่าย (Algae)
5. ไวรัส (Virus)

จุลินทรีย์ 7 กลุ่ม ที่มีประโยชน์ต่อเกษตรอินทรีย์

1. จุลินทรีย์แบคทีเรีย (Bacteria)
2. จุลินทรีย์ กลุ่มที่เป็นเชื้อรา (Funji)
3. จุลินทรีย์เชื้อรา กลุ่มยีสต์ (Yeasts)
4. จุลินทรียเชื้อรา กลุ่มที่เป็นราเส้นใย
5. จุลินทรีย์แอคติโนมัยซิท
6. จุลินทรีย์ที่เป็น สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน
7. จุลินทรีย์โปรโตซัว (Protozoa)

1. จุลินทรีย์กลุ่มแบคทีเรีย (Bacteria)

จุลินทรีย์กลุ่มนี้มีหลากหลายสายพันธุ์ ที่รวมตัวกันอยู่ในกองปุ๋ยหมัก และในหัวเชื้อจุลินทรีย์ที่ทำขายเป็นการค้า มักมีลักษณะรูปร่างของจุลินทรีย์เป็นแบบง่ายๆ 3 รูปร่าง คือ กลม เป็นท่อน และเป็นเกลียว ไม่มีรงควัตถุภายในเซลล์ คือ เซลล์มักจะเป็นลักษณะใสๆ มีทั้งเคลื่อนที่ได้และไม่ได้ เติบโตได้ในอุณหภูมิหลายระดับ โดยขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ มีทั้งแบบที่ต้องการออกซิเจน และไม่ต้องการออกซิเจน อาศัยอยู่ทั่วไปในธรรมชาติ โดยเฉพาะในดินป่าที่ชื้น มีบทบาทอย่างมากในการย่อยสลายอินทรียวัตถุและปลดปล่อยธาตุอาหารที่สำคัญให้กับพืช ตัวอย่างของแบคทีเรียที่เรารู้จักคุ้นหูกันดี เช่น บาซิลลัสทูริงจิเอนซิส หรือเรียกสั้นๆ ว่าเชื้อบีที เชื้อแลคโตบาซิลลัส จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง (โฟโต้ทรอปฟิคแบคทีเรีย) จุลินทรีย์ผลิตกรดแลคติกและกรดอะซิติก เชื้อไรโซเบียม ฯลฯ

2. จุลินทรีย์กลุ่มที่เป็นเชื้อรา (Funji)

จุลินทรีย์กลุ่มเชื้อรามักจะพบในกองปุ๋ยหมักเสมอ มักจะพบเติบโตในช่วงแรกๆ ของการหมักกองปุ๋ย และจะพบบริเวณด้านนอกผิวของกองปุ๋ยหมักเป็นจำนวนมาก เมื่อกองปุ๋ยหมักมีอุณหภูมิสูงขึ้นถึง 65 องศาเซลเซียส จะไม่พบเชื้อรา แต่จะพบเชื้อแบคทีเรียแทน เชื่อราจะมีประโยชน์ในการย่อยสลายเศษวัสดุอินทรีย์ในกองปุ๋ยหมักให้มีขนาดเล็กลงในระยะแรกๆ ของการหมักปุ๋ย จุลินทรีย์ที่เป็นเชื้อราแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือยีสต์ ( Yeasts ) และราเส้นใย

3. จุลินทรีย์เชื้อรากลุ่มยีสต์ (Yeasts)

ยีสต์ เป็นเชื้อราซึ่งมีลักษณะการดำรงชีวิตอยู่ในสภาพเซลล์เดียว แทนที่จะเจริญเติบโตเป็นเส้นใยเหมือนเชื้อราอื่นๆ ทั่วไป ถึงแม้ยีสต์บางชนิดจะสร้างเส้นใยบ้างแต่ก็ไม่เด่นชัด การเพิ่มจำนวนจะอาศัยการแบ่งตัวหรือแตกหน่อไม่อาศัยเพศ มีรูปร่างกลมเมื่ออายุน้อย และรูปร่างรีเมื่ออายุมาก มีขนาดที่ใหญ่กว่าเชื้อแบคทีเรีย ยีสต์ทำให้เกิดกระบวนการหมักโดยจะเปลี่ยนน้ำตาลให้เป็นเอทิลแอลกอฮอล์ และคาร์บอนไดออกไซด์ ปกติยีสต์จะอยู่ที่ผิวหน้าของวัสดุที่หมัก โดยจะเป็นฟองที่ลอยเป็นฝ้าอยู่ที่ผิวของน้ำหมัก นอกจากนี้ยีสต์ยังผลิตวิตามิน และฮอร์โมนในระหว่างกระบวนการหมักด้วย และยีสต์จะสามารถเจริญเติบโตได้ดีในค่าความเป็นกรดสูงระหว่าง 4.0 – 6.5 ซึ่งที่ค่าความเป็นกรด-ด่างขนาดนี้นั้น จุลินทรีย์ที่ก่อให้เกิดการเน่าเสีย จะเจริญเติบโตไม่ได้ ดังนั้นในการหมักเมื่อเกิดกลิ่นแอลกอฮอล์ขึ้น จึงแสดงให้เห็นว่าขบวนการหมักมีคุณภาพและเป็นการหมักที่สมบูรณ์

4. จุลินทรีย์เชื้อรากลุ่มที่เป็นราเส้นใย

จะมีการดำรงชีวิตแบบหลายเซลล์ โดยส่วนใหญ่มีลักษณะการเจิญเติบโตเป็นเส้นใย ซึ่งอาจจะมีผนังกั้น หรือไม่มีก็ได้ เชื้อรากลุ่มนี้เป็นจุลินทรีย์ที่มีความหลากหลาย มีความแตกต่างกันมากในด้านขนาดและรูปร่าง อาศัยการสืบพันธุ์ด้วยการสร้างสปอร์ ซึ่งมีทั้งสปอร์ที่อาศัยเพศและไม่อาศัยเพศ เป็นจุลินทรีย์ที่ต้องการอากาศ พบเห็นอยู่ที่ริมผิวหน้าของน้ำหมักหรือปุ๋ยหมัก

5. จุลินทรีย์กลุ่มแอคติโนมัยซิท (Actinomycetes)

เป็นจุลินทรีย์จำพวกเซลล์เดียว ที่มีลักษณะคล้ายคลึงทั้งแบคทีเรียและเชื้อรา โดยมีขนาดเล็กคล้ายแบคทีเรีย แต่มีการเจริญเติบโตเป็นเส้นใย และสร้างสปอร์คล้ายเชื้อรา มีเส้นใยที่ยาวเรียวและอาจจะแตกสาขาออกไป ส่วนของเส้นใยที่สัมผัสกับอากาศแห้งจะมีการเปลี่ยนรูปไปเป็นสปอร์ ซึ่งใช้ในการแพร่พันธุ์เช่นเดียวกันกับเชื้อรา มีการเจริญเติบโตที่ช้ากว่าแบคทีเรียและเชื้อรา การเจริญเติบโตจะต้องอาศัยอากาศและออกซิเจนในอุณหภูมิ 65-75 องศาเซสเซียส ลักษณะของเชื้อแอคติโนมัยซิทที่พบบนกองปุ๋ยหมักจะเจริญเติบโตเป็นกลุ่ม เห็นเป็นจุดสีขาวคล้ายๆ ผงปูนหลังจากที่อุณหภูมิของกองปุ๋ยสูงขึ้นมาก เชื้อแอคติโนมัยซิทนี้มีบทบาทที่สำคัญในการย่อยอินทรีย์สาร เช่น เซลลูโลส ลิกนิน ไคติน และโปรตีน ที่อยู่ในกองปุ๋ยหมักขณะที่อุณหภูมิสูง

6. จุลินทรีย์กลุ่มที่เป็น สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน (Blue – Green Algae หรือ Cyanobacteria)

แตกต่างจากจุลินทรีย์ชนิดอื่น ตรงที่มีคลอโรฟิลล์ มักเห็นเซลล์เป็นสีเขียว มีลักษณะเซลล์เหมือนแบคทีเรีย สาหร่ายพวกนี้ไม่มีคลอโรพลาสต์ ดังนั้นคลอโรฟิลล์จึงกระจายอยู่ทั่วไปในเซลล์ เจริญเติบโตได้ดีในนาข้าว สามารถตรึงไนโตเจนจากอากาศได้ถึงประมาณ 10-20 กิโลกรัมต่อไร่ มักอาศัยพึ่งพาอยู่กับแหนแดง ซึ่งเป็นเฟิร์นน้ำขนาดเล็กๆ ทำให้แหนแดงเป็ยปุ๋ยพืชสดอย่างดีในนาข้าว

7. จุลินทรีย์กลุ่มโปรโตซัว (Protozoa)

โปรโตซัว เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวขนาดเล็กที่จัดได้ว่ามีความสำคัญมากในระบบนิเวศ อาศัยอยู่ในน้ำ ในดิน หรือเป็นปรสิต ชนิดที่เป็นปรสิตบางชนิดอาศัยอยู่ในทางเดินอาหารของปลวก เพื่อช่วยย่อยเนื้อไม้ จุลินทรีย์โปรโตซัวมีความสำคัญมากเพราะสามารถย่อยสลายอินทรียวัตถุได้อย่างรวดเร็ว ปัจจุบันจึงมีเกษตรกรนำเอาจาวปลวก มาหมักหัวเชื้อจุลินทรีย์เพื่อนำไปย่อยสลายฟางข้าวในนาและทำปุ๋ยหมัก

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• ขั้นตอน การทำเกษตรทฤษฏีใหม่ ( โคก หนอง นา โมเดล )