เห็ด Archives - วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม https://farm.vayo.co.th/blog/category/self-sufficiency/mushrooms/ Natural agriculture and holistic health center Wed, 24 Jan 2024 03:22:21 +0000 en-US hourly 1 วิธีเพาะเห็ดหูหนูดำหลังขาว หรือเห็ดหูช้าง https://farm.vayo.co.th/blog/wood-ear-mushroom-cultivation/ Tue, 15 Jun 2021 04:36:26 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1755 การเพาะเห็ดหูหนู เห็ดหูหนูเป็นเห็ดที่รู้จักกันแพร่หลายทั่วโลกมานานแล้ว โดยเฉพาะประเทศทางทวีปเอเชีย เช่นไทยจีนญี่ปุ่นเกาหลีไต้หัวน เวียตนามฟิลิปปินส์ พม่าและมาเลเซีย เป็นต้น ลักษณะดอกเห็ดหูหนู การเพาะเห็ดหูหนูมีกรรมวิธีการผลิตที่สามารถแบ่งเป็นขั้นตอนใหญ่ ๆ ได้ดังนี้...

The post วิธีเพาะเห็ดหูหนูดำหลังขาว หรือเห็ดหูช้าง appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

การเพาะเห็ดหูหนู

เห็ดหูหนูเป็นเห็ดที่รู้จักกันแพร่หลายทั่วโลกมานานแล้ว โดยเฉพาะประเทศทางทวีปเอเชีย เช่น ไทย จีน ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน เวียตนาม ฟิลิปปินส์ พม่า และ มาเลเซีย เป็นต้น

 

ลักษณะดอกเห็ดหูหนู

การเพาะเห็ดหูหนูมีกรรมวิธีการผลิตที่สามารถแบ่งเป็นขั้นตอนใหญ่ ๆ ได้ดังนี้

  • การแยกเชื้อบริสุทธิ์จากดอกเห็ดหูหนู
  • การทำหัวเชื้อเห็ด
  • การทำเชื้อ
  • การเพาะเห็ดหูหนู
  • การทำให้ออกดอก

 

การแยกเชื้อบริสุทธิ์สามารถทำได้ 2 วิธี คือ

  • การแยกเชื้อเห็ดบริสุทธิ์จากเนื้อเยื่อ
  • การแยกเชื้อเห็ดจากสปอร์โดยการแยกเชื้อเห็ดวิธีแรกจะนิยมใช้กันมากกว่าวิธีที่สอง

 

การเพาะเห็ดหูหนู

  • การแยกเชื้อเห็ดบริสุทธิ์จากเนื้อเยื่อ เป็นวิธีการที่นิยมกันมากที่สุด
  • เพราะผลที่ได้ตรงตามพันธุ์  ทำได้โดยใช้กรรไกรหรือมีดโกนชุบแอลกอฮอล์ ตัดขอบดอกเห็ดโดยรอบ แล้วลอกดอกเห็ดออกเป็น 2 ชั้น
  • อย่าให้ส่วนภายในที่ลอกออกมาใหม่ๆ สัมผัสกับสิ่งใดๆ ทั้งสิ้น
  • จากนั้นลนเข็มเขี่ยให้ร้อนแดงเพื่อฆ่าเชื้อ
  • วิธีลนเข็มเขี่ยควรลนในลักษณะตั้งตรง เพราะสามารถรับเปลวไฟได้มากที่สุด
  • การจับให้จับตรงโคนคล้ายจับปากกา เมื่อลนเข็มเขี่ยแล้วปล่อยทิ้งไว้จนเย็นพอประมาณอย่าแกว่งหรือไปสัมผัสกับสิ่งใด
  • ต่อมาจึงใช้เข็มเขี่ยขูดเอาเนื้อเยื่อส่วนในออกมาเล็กน้อย
  • จากนั้นเปลี่ยนมือจากดอกเห็ดมาเป็นขวดอาหารวุ้น พี.ดี.เอ.แทน พยายามให้ก้นขวดอยู่ในอุ้งมือใช้นิ้วก้อยของมือที่จับเข็มเขี่ยจับจุกสำลีหมุนและดึงออก
  • ขณะถอดจุกสำลีให้ลนไฟบริเวณคอขวดไว้ตลอดเวลา สอดเนื้อเยื่อที่ตัดไว้เข้าไปวางในจุดใดจุดหนึ่งบนอาหารวุ้นรีบปิดจุกสำลีทันที
  • วิธีการที่กล่าวมาข้างต้นนี้จะต้องปฏิบัติในตู้เขี่ยเชื้อโดยเทคนิคปราศจากเชื้ออื่นๆ ปน
  • หลังจากทำการเขี่ยเนื้อเยื่อลงในอาหารวุ้นเสร็จเรียบร้อยแล้ว
  • ให้นำไปบ่มไว้ในห้องที่มีอุณหภูมิสม่ำเสมอ ปกติอยู่ระหว่าง 22 – 26 องศาเซลเซียส ห้องบ่มควรเป็นห้องมืดเพราะเส้นใยเห็ดหูหนูขณะเจริญเติบโตไม่ต้องการแสง
  • เมื่อบ่มเชื้อได้ประมาณ 2 – 3 วัน จะเริ่มมีเส้นใยสีขาวฟูๆ ออกจากเนื้อเยื่อที่ตัดวางไว้ ( ถ้าเกิดบริเวณอื่น แสดงว่าไม่ใช้เชื้อเห็ดหูหนู )
  • ปล่อยให้เชื้อเห็ดเจริญไปประมาณ 5 – 8 วัน จึงใช้เข็มเขี่ยตัดเอาส่วนปลายของเส้นใยเห็ดพร้อมอาหารวุ้นไปใส่ลงในอาหารวุ้นขวดใหม่ เพื่อจะให้ได้เชื้อเห็ดที่บริสุทธิ์จริง
  • ในการแยกเชื้อครั้งต่อไป ไม่จำเป็นต้องแยกจากดอกเห็ดอีก
  • แต่จะทำการตัดเอาเส้นใยพร้อมอาหารวุ้นภายในขวดประมาณ 1 ตารางเซนติเมตร ใส่ลงในอาหารวุ้นขวดใหญ่
  • ในการต่อเชื้อไม่ควรเกิน 4 ครั้ง นับตั้งแต่เริ่มแยกจากดอก
  • ทั้งนี้เพราะเชื้อเห็ดหูหนูเสื่อมง่ายกว่าเห็ดฟาง คือระยะเวลาที่จะออกดอก และช่วงเวลาในการให้ดอกช้าลง พร้อมทั้งให้ผลผลิตต่ำลงด้วย

 

 การคัดเลือกดอกเห็ดที่จะนำมาทำพันธุ์ 

  • ควรเลือกสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูง ไม่ว่าจะอยู่ในสภาพบรรยากาศเช่นใด
  • ควรเป็นดอกเห็ดที่ใหญ่แข็งแรง มีขนสั้นสีน้ำตาล สีดอกสดสวย ไม่มีก้านดอกและเป็นที่นิยมของตลาด
  • เลือกดอกเห็ดที่มีสีเข้ม เป็นมันเงาและน้ำหนักดี ดอกเห็ดควรเก็บในเวลาเช้า
  • ห้ามรดน้ำและควรเก็บมาแล้วไม่เกิน 2 ชั่วโมง

 

การทำหัวเชื้อเห็ด

  • มีจุดประสงค์เพื่อตัดปัญหาการปฏิบัติอันยุ่งยากในการถ่ายเชื้อบริสุทธิ์ที่เลี้ยงไว้บนอาหารวุ้นไปยังวัสดุที่ทำเชื้อเห็ด
  • การทำเชื้อเห็ด โดยใช้หัวเชื้อทำได้รวดเร็วกว่าใช้เชื้อบริสุทธิ์จากอาหารวุ้น วัสดุที่ใช้ทำหัวเชื้อที่นิยมกันมากที่สุด คือข้าวฟ่างชนิดเมล็ดขาวจะให้ผลดีที่สุด

 

วิธีทำ

  • โดยนำเมล็ดข้าวฟ่างมาแช่น้ำ 1 คืน
  • น้ำควรเปลี่ยน 2 – 3 ครั้ง เพื่อป้องกัน มิให้บูดเน่า
  • ในตอนเช้าให้ล้างเมล็ด ข้าวฟ่างที่เตรียมไว้อีกครั้งให้สะอาดเก็บเมล็ดเสียและลีบออกทิ้ง
  • นำไปต้มให้เมล็ดข้าวฟ่างนุ่ม ระวังอย่าให้เมล็ดข้าวฟ่างแตก เทเมล็ดข้าวฟ่างลงในผ้าขาวบาง เกลี่ยบาง ๆ
  • อาจใช้ขี้เลื่อยที่มีความชื้นประมาณร้อยละ 60 ใส่ลงไปผสมด้วยประมาณร้อยละ 20
  • และเติมหินปูนประมาณร้อยละ 0.2 ทั้งนี้เพื่อให้เส้นใยเห็ดคุ้นเคยกับขี้เลื่อย หรือจะใช้เมล็ดข้าวฟ่างเพียงอย่างเดียวก็ได้
  • หลังจากผึ่งทิ้งไว้จนเย็นพอจับได้
  • นำมากรอกใส่ขวดที่สะอาด เช่น ขวดแบน ขวดโซดา กรอกใส่ขวดประมาณครึ่งขวดหรือ 2 ใน 3 ของขวด เช็ดปากขวดให้สะอาดอุดจุกสำลี หุ้มสำลีด้วยกระดาษรัดยางอีกชั้นหนึ่ง
  • นำไปนึ่งฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งความดันที่ความดันไอน้ำ 15 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว ประมาณ 15 – 20 นาที
  • เมื่อนึ่งเสร็จแล้วทิ้งให้เย็น ก่อนที่จะเขี่ยเชื้อเห็ดลงไป ต้องเขย่าขวดจนเมล็ดข้าวฟ่างกระจาย เพื่อให้ความชื้นกระจายไปทั่ว ๆ ทั้งขวด และป้องกันก้นขวดแฉะ อันจะทำให้เชื้อเห็ดไม่สามารถเดินถึงก้นขวดได้
  • หลังจากนั้นให้เขี่ยเชื้อเห็ดบริสุทธิ์จากอาหารวุ้นใส่ลงขวด โดยเทคนิคปราศจากเชื้ออื่นปน
  • เชื้อเห็ดจะเจริญจนเต็มขวดและใช้เป็นหัวเชื้อได้ภายในเวลาประมาณ 10 – 20 วัน
  • ไม่ควรเก็บไว้นานเกิน 15 วัน เพราะเส้นใยจะจับกันแน่น ยากแก่การเขี่ยเชื้อ
  • อย่างไรก็ตาม การเขย่าขวดเพื่อให้เมล็ดข้าวฟ่างกระจายออกจากกัน อาจทำหลังจากที่เพาะเชื้อลงในขวดข้าวฟ่างก็ได้ ในขณะที่เชื้อเริ่มเจริญเติบโตขึ้นเล็กน้อย และการเขย่าขวดในระยะนี้จะทำให้เส้นใยกระจายไปทั่วและเจริญอย่างรวดเร็ว
  • การทำเชื้อโดยทั่วๆ ไป การเพาะเห็ดหูหนูในท่อนไม้จะให้ผลผลิตสูง เชื้อเห็ดที่ใส่ลงในท่อนไม้ไม่นิยมใช้หัวเชื้อ ทั้งนี้เพราะอาหารบนหัวเชื้อดีกว่าในไม้ เส้นใยเห็ดจะไม่ยอมเดินลงไม้ ดังนั้น เชื้อเห็ดหูหนูควรทำมาจากขี้เลื่อยหรือขุยมะพร้าว เพราะว่าวัสดุเหล่านี้มีธาตุอาหารใกล้เคียงกับท่อนไม้ที่ใช้เพาะ โดยการนำขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน
  • ถ้าเป็นขี้เลื่อยไม้เนื้อแข็งต้องผ่านการหมักเสียก่อน และต้องมาผสมกับธาตุอาหารต่างๆ ที่เห็ดต้องการ
  • ถ้าเป็นเชื้อเห็ดที่จะนำไปเพาะในท่อนไม้ ไม่ควรเติมธาตุอาหารลงไปมากนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งดีเกลือควรงด เพราะจะทำให้เส้นใยรวมตัวกันเป็นดอกก่อนที่จะเจริญเข้าไปในเนื้อไม้

 

การเพาะเห็ดหูหนู

  • สูตรอาหารที่แนะนำให้ใช้โดยทั่วไปจะประกอบด้วย
  • ขี้เลื่อยไม้ยางพาราแห้ง 100 กิโลกรัม
  • รำละเอียด 3 – 5 กิโลกรัม
  • ข้าวโพดป่น 3 – 5 กิโลกรัม
  • แป้งข้าวสำลี หรือน้ำตาลทราย 1 – 2 กิโลกรัม
  • และหินปูน 0.5 – 1 กิโลกรัม ( ไม่ใส่ก็ได้ )

 

วิธีทำ

  • ผสมขี้เลื่อยรำละเอียด ข้าวโพดป่น แป้งข้าวสาลีหรือน้ำตาลทรายและหินปูนให้เข้ากัน
  • ใส่น้ำลงไปทีละน้อย คลุกจนเปียกพอดีโดยลองกำดู
  • ถ้ามีความรู้สึกว่าชื้นที่มือเมื่อแบมือออกขี้เลื่อยจับกันเป็นก้อนแสดงว่าใช้ได้แล้ว
  • แต่เมื่อบีบดูแล้วน้ำไหลออกจากง่ามน้ำมือมาก ๆ แสดงว่าเปียกเกินไป
  • ถ้ากำดูแล้วไม่มีน้ำซึมออกมาเลย และเวลาแบมือออกขี้เลื่อยจะหลุดเป็นผงแสดงว่าแห้งเกินไปให้ค่อย ๆ เติมน้ำอีก และทดสอบจนได้ความชื้น
  • เมื่อผสมคลุกเคล้าธาตุอาหารให้เข้ากันแล้ว นำมาบรรจุในถุงพลาสติกทนร้อนที่ใช้เพาะเห็ดก่อนบรรจุขี้เลื่อย ควรพับก้นถุงให้เป็นรูปสี่เหลี่ยมก่อน
  • แล้วจึงบรรจุขี้เลื่อยผสมลงไปประมาณ 1 กิโลกรัม
  • บรรจุให้แน่นพอประมาณพยายามใส่ขี้เลื่อยผสมให้ทับทั้งสี่มุม เพื่อให้ถุงคงรูปอยู่เวลาตั้งจะได้ไม่ล้ม
  • เมื่อบรรจุจนเกือบถึงบริเวณที่จะใส่คอขวดพลาสติกควรอัดให้แน่น
  • แล้วจึงสวมคอขวดพร้อมกับดึงถุงพลาสติกพับกลับทับคอขวดรัดยางให้แน่น อุดด้วยสำลีหุ้มด้วยกระดาษและฝาครอบคอขวดหรือปิดด้วยจุกประหยัดสำลี
  • เสร็จแล้วนำไปนึ่งฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งสำหรับนึ่งถุงขี้เลื่อยที่อุณหภูมิ 95 – 100 องศาเซลเซียส นาน 3 – 4 ชั่งโมง
  • เมื่อครบเวลารอให้อุณหภูมิลดลง 80 – 85 องศาเซลเซียส แล้วจึงเปิดฝาหม้อนึ่งความดัน
  • นำถุงขี้เลื่อยที่นึ่งออกมา ทิ้งไว้ให้เย็นเป็นปกติแล้วนำเข้าห้องปลูกเชื้อต่อไป
  • ต่อมานำหัวเชื้อเมล็ดข้าวฟ่างที่เตรียมไว้เขย่าให้เมล็ดข้าวฟ่างร่วน
  • และลนปากขวดหัวเชื้อเห็ดด้วยตะเกียงแอลกอฮอล์
  • เทเมล็ดหัวเชื้อประมาณ 10 – 15 เมล็ด ใส่ในถุงขี้เลื่อยที่เตรียมไว้
  • หลังจากใส่เชื้อแล้วนำไปเข้าห้องบ่มเชื้อ
  • ที่อุณหภูมิธรรมดาและมีอากาศถ่ายเทสะดวก เส้นใยเห็ดจะเจริญเต็มถุงขี้เลื่อยใช้เวลา 25 – 30 วัน

 

การทำให้ออกดอก

  • จะเห็นว่าการเปิดดอกเห็ดหูหนูจะแตกต่างจากเห็ดอื่น ๆ เห็ดหูหนูจะให้ดอกเห็ดออกด้านข้างถุงโดยรอบ
  • เมื่อเส้นใยเห็ดเจริญเต็มถุง ให้ดึงคอขวดออกแล้วปิดปากถุง
  • ใช้มีดบาง ๆ หรือคัดเตอร์กรีดข้างถุงให้เป็นแนวเฉียงยาว สลับกันไปจนรอบถุง
  • การกรีดถุงควรกรีดในลักษณะเฉียงลง แบบกรีดต้นยางพาราจะดีกว่ากรีดตามแนวดิ่ง เพราะสามารถเก็บความชื้นได้ดีกว่า
  • กรีดให้ยาวประมาณ 6 – 8 เซนติเมตร โดยรอบประมาณ 15 – 20 แผล จากนั้นจึงนำถุงเห็ดไปวางบนชั้น หรือแขวนในโรงเปิดดอก โรงเรือนนี้ต้องสามารถเก็บความชื้นได้ดี
  • การรดน้ำควรใช้เครื่องฉีดชนิดพ่นฝอย ฉีดให้อย่างสม่ำเสมอ ไม่ต่ำกว่า 3 ครั้งต่อวัน
  • เห็ดหูหนูต้องการความชื้นในการออกดอกสูงมาก

 

การเก็บผลผลิต

  • จะพบว่าดอกเห็ดหูหนูระยะแรกขอบจะหนาและโค้งคล้ายถ้วย เมื่อเจริญเต็มที่แล้วขอบของดอกเห็ดจะบางโค้งเป็นลอน ถ้าดึงจะหลุดได้ง่าย
  • ในระยะนี้เป็นระยะที่เก็บได้ การเก็บเมื่อดอกเห็ดโตเต็มที่พร้อมกันแล้ว ใช้มือรวบแล้วดึงเบา ๆ นำมาตัดก้านพร้อมทั้งเศษวัสดุที่ติดมาด้วยออกทิ้ง
  • บางแห่งการเก็บผลผลิตจะเก็บเฉพาะดอกแก่ก่อน ส่วนที่เหลือก็รอเก็บในวันถัดไป
  • วิธีนี้ถึงแม้เสียเวลาในการเก็บบ้าง แต่ก็สามารถเก็บได้ทุกวัน แต่จะมีเศษดอกเห็ดฉีกขาด ทำให้ดอกเห็ดเน่าเสียหายได้และมีศัตรูเห็ดเกิดขึ้น เช่น แมงหวี่ ฉะนั้นควรเก็บดอกเห็ดให้หมดในรุ่นเดียวกัน
  • ก้อนเชื้อที่ทำการเก็บผลผลิตไปแล้วนั้น ควรพักการรดน้ำประมาณ 5 – 8 วัน แล้วทำการรดน้ำใหม่ ก็จะทำให้ดอกเห็ดออกเร็วยิ่งขึ้น
  • ผลผลิตของเห็ดหูหนูที่ได้ ถ้าถุงเพาะขนาด 1 กิโลกรัม จะให้ผลผลิตโดยเฉลี่ยประมาณ 400 – 700 กรัมใช้เวลาเก็บประมาณ 2 เดือน – 2 เดือนครึ่ง
  • ถ้าเหลือจากการจำหน่ายดอกเห็ดสดก็สามารถนำมาทำแห้งเก็บไว้ได้
  • โดยนำดอกเห็ดมาล้างทำความสะอาดและใช้มีดตัดแต่ง แล้วนำเห็ดใส่ตะแกรงผึ่งแดดให้แห้งหรือโดยการอบแห้ง จนกระทั่งเห็ดมีความชื้น 8 – 12 เปอร์เซ็นต์
  • ถ้าเป็นเห็ดหูหนูชนิดบาง น้ำหนักจะลดลง 10 เท่าตัวของน้ำหนักสด แต่ถ้าเป็นเห็ดหูหนูชนิดหนา น้ำหนักจะลดลงประมาณ 5-8 เท่าตัว
  • โดยทั่วไปเห็ดหูหนูที่พบมี 2 ชนิด คือเห็ดหูหนูพันธุ์บาง และพันธุ์หนา

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีเพาะเห็ดหูหนูดำหลังขาว หรือเห็ดหูช้าง appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเห็ดหูหนูขาว หรือเห็ดแม่ไก่ https://farm.vayo.co.th/blog/tremella-mushroom-cultivation/ Tue, 15 Jun 2021 02:37:46 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1740 ชื่อท้องถิ่น : เห็ดหูหนูขาว ชื่อสามัญ : Silver Ear Mushroom, White Jelly Mushroom ชือวิทยาศาสตร์ : Tremella Fuciformis Berk. ชื่อวงศ์ : Tremellaceae เห็ดหูหนูขาว หรือ ชื่อในภาษาอังกฤษว่า Tremella Mushroom, Tremella Fuciformis Mushroom ( White Jelly Fungus ) เป็นเห็ดที่มีลักษณะเหมือนเยลลี่ อุ้มน้ำได้ดี...

The post วิธีการเพาะเห็ดหูหนูขาว หรือเห็ดแม่ไก่ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

ชื่อท้องถิ่น : เห็ดหูหนูขาว
ชื่อสามัญ : Silver Ear Mushroom, White Jelly Mushroom
ชือวิทยาศาสตร์ : Tremella Fuciformis Berk.
ชื่อวงศ์ : Tremellaceae

 

เห็ดหูหนูขาว หรือ ชื่อในภาษาอังกฤษว่า Tremella Mushroom, Tremella Fuciformis Mushroom ( White Jelly Fungus ) เป็นเห็ดที่มีลักษณะเหมือนเยลลี่ อุ้มน้ำได้ดี

 

ลักษณะทางวิทยา ของ เห็ดหูหนูขาว

ดอกเห็ด (Mushroom) : มีลักษณะบาง สีขาวใส หรือสีขาวอมเหลือง แต่ละดอกเห็ด จะมีรูปร่างที่แตกต่างกัน หลายแบบ เช่น กลีบดอกไม้ ภาชนะ ใบหู และ แมงกระพรุน เป็นต้น ดอกเห็ดมีลักษณะ คล้ายกับวุ้น อ่อนนุ่ม ขอบหยัก ย่นเป็นคลื่น
เส้นใย (Mycelium) : จะมีเมือก จับตัวกันอย่างหนาแน่น
สปอร์ (Basidiospore) : มีลักษณะลื่น เป็นรูปรี ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ประมาณ 5 – 8 ไมครอน

 

เป็นเห็ดที่รู้จักกันดีในวงการแพทย์แผนจีน โดยมีประวัติอันยาวนาน ถูกใช้ในตำรับอาหารช่วยบำรุงกำลัง และใช้ในตำรับยาภายในพระราชวังหลวง มาตั้งแต่สมัยราชวงศ์ถัง ถึงขนาดมีการจดบันทึกว่า นางสนมหยางกุ้ยเฟย ที่ได้รับการยกย่องและขนานนามว่าเป็นผู้หญิงที่สวยที่สุดคนนึงในประวัติศาสตร์ของจีน มีการใช้เห็ดหูหนูขาวเป็นส่วนประกอบในสูตรยาเพื่อช่วยรักษาผิวพรรณและความงาม

 

เห็ดหูหนูขาวได้ถูกยกให้เป็นสุดยอดของเห็ดอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งสมัยก่อนในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ เห็ดชนิดนี้จะพบได้น้อยมากและมีราคาสูง จึงเป็นอาหารบำรุงสำหรับผู้ที่มีฐานะร่ำรวยเท่านั้น แต่ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาระบบการเพาะเห็ดหูหนูขาวมากขึ้น จึงทำให้ราคาถูกลง และสามารถหาซื้อได้ง่าย ในช่วงสมัยของราชวงศ์ชิง ได้มีการระบาดของวัณโรคอย่างหนัก ผู้ป่วยที่ได้รับเชื้อจะมีอาการเป็นไข้ไอแห้งๆ และมีเสมหะปนเลือด จึงได้มีการใช้เห็ดชนิดนี้ในการบำรุงรักษาเสริมกับยารักษาโรค ซึ่งได้ผลในการรักษาและช่วยให้อาการดีขึ้นเป็นอย่างมากจากการค้นคว้าวิจัย ด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่พบว่าในเห็ดหูหนูขาวนั้นมีส่วนประกอบของโปรตีน น้ำตาล ไขมัน ไฟเบอร์ กรดอะมิโน วิตามิน และสารจำเป็นต่างๆ ของร่างกาย รวมทั้งมีน้ำมันยางอย่างอุดมสมบูรณ์อีกด้วย

 

ประโยชน์ของเห็ดหูหนูขาว

  • มีคุณค่าทางอาหารสูงประกอบด้วย โปรตีน น้ำตาล ไขมัน ไฟเบอร์ กรดอะมิโน วิตามิน และสารจำเป็นต่างๆ ของร่างกาย
  • มีธาตุซีลีเนียม ซึ่งเป็นสารที่ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ได้ดีกว่าเบต้าแคโรทีน จึงทำให้ผิวพรรณสดใสและดูอ่อนเยาว์
  • ช่วยบำรุงร่างกายกระเพาะอาการ ม้าม และปอด ช่วยให้เจริญอาหาร
  • ช่วยแก้อาการอ่อนเพลีย นอนไม่หลับ แก้ไอ แก้ร้อนใน ช่วยขับเสมหะ
  • ช่วยรักษาแผลในกระเพาะอาหาร ช่วยระบายท้อง ทำให้เลือดแข็งตัวไว
  • ช่วยรักษาและบำบัดอาการของวัณโรคที่มีเสมหะปนเลือด
  • ในเส้นใยของเห็ดหูหนูขาว มีสารช่วยป้องกันมะเร็งลำไส้ มะเร็งกระเพาะ และริดสีดวงทวาร
  • มีแคลเซียมซึ่งช่วยทำให้กระดูกและฟันแข็งแรง
  • ช่วยควบคุมน้ำหนักได้ เนื่องจากมีระดับของคอเลสเตอรอลต่ำ
  • มีวิตามินบีซึ่งช่วยในเรื่องบำรุงประสาทและสมอง
  • ช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบเลือด การทำงานของหัวใจ
  • ช่วยบำรุงสุขภาพของสตรีหลังการคลอดบุตร ช่วยทำให้รอบเดือนของสตรีเป็นปกติ

เห็ดหูหนูขาวมักจะถูกเข้าใจผิด คิดว่าเป็นเห็ดชนิดเดียวกันกับเห็ดหูหนู ซึ่งจัดอยู่ในเห็ดคนละตระกูลกัน โดยเห็ดหูหนูขาวนั้นมักจะขึ้นรวมกันเป็นกลุ่มก้อนติดกัน มีถิ่นกำเนิดอยู่ในประเทศจีน เมืองจางโจว มณฑลฮกเกี้ยน ซึ่งชาวจีนได้ใช้เป็นเห็ดสมุนไพรในการบำบัด และรักษาวัณโรคมาตั้งแต่สมัยราชวงศ์ชิงแล้ว นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่าเป็นยาอายุวัฒนะอีกด้วย

 

ข้อควรระวัง :

หากจะเลือกซื้อเห็ดหูหนูขาวตามท้องตลาด ไม่ควรเลือกซื้อดอกเห็ดที่มีสีขาวมากจนผิดปกติ เพราะอาจจะมีการใช้สารฟอกขาวในการผลิต ควรจะเลือกซื้อดอกเห็ดที่มีสีเหลืองปนอยู่ด้วย และเลือกดอกเห็ดที่มีขนาดดอกใหญ่ เนื้อหนา และแห้งสนิท

การผลิตเชื้อขยายเห็ดหูหนูขาว

 

วัสดุขยายเชื้อ 

  • ขี้เลื่อยไม้ยางพารา
  • รำละเอียด
  • ปูนขาว
  • อัตราส่วน 100 : 5 : 1

 

วิธีที่

  • นำเชื้อเห็ดหูหนูขาว เลี้ยงในอาหารวุ้น P.D.A. เลี้ยงไป 10 วัน
  • นำเส้นใยเชื้อรา Hypoxylon sp. อายุ 5 วัน วางผสมบนอาหารวุ้นเชื้อเห็ดหูหนูขาวเล็กน้อย ( Mix Mother Culture )
  • เลี้ยงต่อไปอีก 10 – 15 วัน เพื่อให้เส้นใยเห็ดหูหนูขาวเจริญร่วมกับ เส้นใยเชื้อรา Hypoxylon sp.
  • จึงตัดเส้นใยจากวุ้นลงเลี้ยงในขวดขี้เลื่อยไม้ยางพารา

 

วิธีการเตรียมขวดขยายเชื้อด้วยขี้เลื่อยไม้ยางพารา

  • นำขี้เลื่อยไม้ยางพารา รำละเอียด ปูนขาว ดีเกลือ ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน
  • ใส่น้ำให้มีความชื้นประมาณ 65%
  • ใส่ขวดขนาด 4 ออนซ์ ประมาณ 50% ของขวด ปิดฝานำไปนึ่งฆ่าเชื้อ
  • นำมาพักให้เย็น ตัดวุ้นเชื้อเห็ดขาวที่เจริญเติบโตร่วมกับ เส้นใยเชื้อรา Hypoxylon sp. ( Mix Mother Culture ) ใส่ขวดขี้เลื่อย ขนาด 1 ตร.ซม.
  • เส้นใยเห็ดจะเจริญเติบโตเต็มขวด นำไปใช้เพาะในก้อนเพาะเห็ดต่อไปได้

 

การผลิดก้อนขี้เลื่อยสำหรับเพาะเห็ดหูหนูขาว

 

วัสดุ 

  • ขี้เลื่อยไม้ยางพารา 100 กก.
  • รำละเอียด 10 กก.
  • ปูนขาว 1 กก.
  • ดีเกลือ 0.2 กก.
  • อัตราส่วน 100 : 10 : 1 : 0.2

 

วิธีทำ

  • ผสมส่วนผสมให้เข้ากัน
  • เติมน้ำผสมให้ได้ความชื้น 65%
  • บรรจุถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 7 x 12 นิ้ว ถุงละ 0.5-0.8 กก.ปิดจุกประหยัดสำลี
  • นำไปนึ่งฆ่าเชื้อที่ความดันไอน้ำ 15 ปอนด์ / ตารางนิ้ว อุณหภูมิ 121 องศาเซลเซียส 45 นาที
  • ตั้งพักไว้ให้เย็น จึงทำการหยอดเชื้อขยายเห็ดหูหนูขาวในก้อนขี้เลื่อยลงไป 1 ช้อน / ถุง
  • นำเข้าห้องบ่มเชื้อ บ่มเลี้ยง 20-25 วัน หรือจนเส้นใยเดินเต็มก้อน
  • จึงนำไปห้องเปิดดอก

 

การทำให้เกิดดอก

  • เมื่อเส้นใยเดินเต็มก้อนแล้ว
  • กรีดถุง ให้ถอดคอขวดพลาสติกออกแล้วรวบปากถุงใช้ยางรัดให้แน่นแล้ว
  • ใช้มีดคมๆ กรีดเเฉียงลง ( จะเก็บความชื้นได้ดีกว่ากรีดเป็นแนวดิ่ง )
  • กรีดเป็นช่วงสั้น ๆ ประมาณ 1 นิ้ว รอบถุงประมาณ 15-20 แผล
  • สำหรับเห็ดหูหนูไม่นิยมเปิดปากถุงหรือเปลือยถุง เพราะขนาดดอกที่ออกจะใหญ่
  • มักไม่เป็นที่นิยมของตลาดและการที่ไม่กรีดเป็นช่วงยาว ๆ ก็เพราะดอกเห็ดที่ออกจะติดกันเป็นแถวยาวตามรอยกรีด และจะมีขนาดดอกไม่เสมอกัน
  • นำเข้าห้องเปิดดอก ให้น้ำ 3 ครั้ง / วัน

 

การเก็บผลผลิต

  • เมื่อดอกเห็ดโตเต็มที่ ใช้มือบิดเบาๆ

เห็ดหูหนูขาวกับผิวพรรณ

คุณประโยชน์ของเห็ดหูหนูขาวที่กำลังได้รับความนิยมและพูดถึงมากเรื่องนึงในตอนนี้คือ คุณสมบัติที่ช่วยเรื่องการบำรุงผิวพรรณ การทานเห็ดหูหนูขาวจะช่วยเพิ่มความชุ่มชื่น อิ่มน้ำให้กับผิวพรรณ เนื่องจากเห็ดหูหนูขาว สามารถซับและอุ้มน้ำได้มาก ถือเป็นไฟโตไฮยาลูโรเนด ( Hyaluronate ) ตามธรรมชาติ ที่ช่วยจัดการกับอนุมูลอิสระภายในร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพ จึงช่วยฟื้นคืนความอ่อนเยาว์ ผิวเรียบเนียนคืนความเต่งตึงให้กับผิวและใบหน้าได้

 

รู้จักไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) กันหน่อย

ไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) เป็นสารที่มีอยู่ในร่างกายเราอยู่แล้ว กระจายออกไปตามเนื้อเยื่อส่วนต่าง ๆ เป็นองค์ประกอบสำคัญของข้อต่อและกระดูกอ่อน เป็นสารหล่อลื่นเพื่อป้องกันการเสียดสีของกระดูก และเป็นองค์ประกอบสำคัญของผิวหนัง ที่มีความสำคัญไม่แพ้คอลลาเจนเลยทีเดียว เนื่องจากไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) จะทำหน้าที่ช่วยโอบอุ้มเซลล์ผิวหนังให้ชุ่มชื่น เปรียบเสมือนฟองน้ำที่ช่วยดูดซับเก็บความชุ่มชื่นไว้กับผิว ช่วยให้ระบบการผลัดเซลล์ผิวที่ตายแล้วทำงานได้ดี และช่วยในกลไกการสมานแผล และลดอาการอักเสบที่เกิดกับผิวได้ จึงทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่งสดใส

 

โดยปกติแล้วร่างกายเรานั้นสามารถสร้างและผลิต ไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) ขึ้นได้เอง แต่เมื่ออายุมากขึ้น ( 30 – 40 ปี ขึ้นไป ) ร่างกายจะสร้างไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) น้อยลง เช่นเดียวกับการสร้างคลอลาเจน จึงเป็นที่มาของริ้วรอยต่างๆ ความเสื่อมของข้อต่อกระดูก สภาพผิวหน้าและผิวพรรณนั้นเอง การทานอาหารที่มีไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) เข้าไป จึงมีส่วนช่วยในการคงสภาพผิวให้สดชื่น และช่วยรักษาความยืดหยุ่นของข้อต่อต่างๆ ในร่างกายเอาไว้

 

ด้วยความต้องการไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) จึงมีการสกัดนำเอาสารไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) มาใช้ทั้งในด้านสุขภาพและผิวพรรณ โดยในสมัยก่อนไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) นั้นจะได้จากการสกัด โดยการเอาส่วนของผิวหนังสัตว์ที่มีความอิ่มน้ำมาก ๆ ตัวอย่างเช่น หงอนไก่ ( นิยมมากในประเทศญี่ปุ่น ) นำมาผ่านกระบวนการด้วยวิธีทางชีวภาพ

 

ไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) จากเห็ดหูหนูขาว

แต่ในปัจจุบันด้วยนวัตกรรม และเทคโนโลยีที่ทันสมัยขึ้น ตอนนี้มีการสกัดไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) จากเห็ดหูหนูขาวขึ้นมา เป็นทางเลือกในการใช้ทดแทนสารสกัดไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) โดยหงอนไก่ที่อาจเกิดการปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์ และแบคทีเรียได้มากกว่า จึงกล่าวได้ว่าไฮยารูโรนิค แอซิด ( Hyaluronic Acid ) ที่ได้จากเห็ดหูหนูขาว จะมีความเป็นธรรมชาติสูงกว่า ปลอดภัยและอ่อนโยนกว่า ด้วยคุณประโยชน์ดังกล่าว จึงทำให้เห็ดหูหนูขาวขึ้นแท่นอาหารที่ช่วยฟื้นฟูความสดชื่นให้กับผิวอย่างไม่ต้องสงสัย

 

สรรพคุณของเห็ดหูหนูขาว

นอกจากเรื่องผิวที่เด่นๆ แล้ว เห็ดหูหนูขาวนั้นยังเป็นพืชที่มีสรรพคุณอื่นๆ อีกมากมาย ทั้งช่วยบำรุงร่างกาย และยังช่วยในการควบคุมน้ำหนักได้ สำหรับประโยชน์ต่อร่างกายนั้น เห็ดหูหนูขาวจะออกฤทธิ์โดยตรงกับปอด ไต กระเพาะอาหาร และกระดูก จากงานวิจัยสมัยใหม่พบว่าในเห็ดหูหนูขาวประกอบด้วยสารอาหารต่างๆ มากมาย ได้แก่ โปรตีน ไขมัน น้ำตาล ใยอาหาร วิตามิน มีกรดอะมิโนสำคัญที่จำเป็นต่อร่างกายหลายตัว มีฤทธิ์เป็นกลาง ไม่ร้อน ไม่เย็น มีรสหวาน จึงจัดอยู่ในคุณสมบัติของยาบำรุงเสริมพลัง

  • ช่วยบำรุงสมอง มีฤทธิ์ช่วยสงบประสาท ช่วยให้นอนหลับได้ดี
  • เสริมและบำรุงสารน้ำของปอด
  • บำรุงไต
  • บรรเทาอาการไอ
  • บำรุงหัวใจ

เห็ดหูหนูขาวมีสารต้านอนุมูลอิสระซึ่งสูงกว่าเบต้าแคโรทีนในผักสีส้มและเหลือง มีส่วนช่วยในการชะลอความเสื่อมของเซลล์ ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้กับร่างกาย จึงเป็นสุดยอดเห็ดอีกชนิดที่มีความโดดเด่นในการช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็ง นอกจากนี้ยังช่วยให้ระบบการไหลเวียนเลือดดี ลดความดัน ลดอาการหลอดเลือดหัวใจตีบและหลอดเลือดในสมองแตกได้

 

เห็ดหูหนูขาวกับการควบคุมน้ำหนัก

เมื่อผิวสวยสุขภาพดีแล้ว เรื่องรูปร่างก็ไม่น้อยหน้า เนื่องด้วยเห็ดหูหนูขาวเป็นพืชตระกูลเห็ดที่ให้พลังงานน้อยและมีคอเรสเตอรอลต่ำ มีใยอาหารที่ไม่ละลายในน้ำ ทำให้ทานแล้วอิ่มได้นานช่วยทำให้การดูดซึมน้ำตาลเข้าสู่กระเลือดช้าลง จึงทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดเกิดความสมดุลและยังช่วยให้ระดับไขมันในเลือดลดลง ฟื้นฟูระบบย่อยอาหารและช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดี เห็ดหูหนูจึงเป็นตัวช่วยตัวนึงในการลดน้ำหนัก

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเห็ดหูหนูขาว หรือเห็ดแม่ไก่ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีเพาะเห็ดนางรมหลวง หรือเห็ดออรินจิ https://farm.vayo.co.th/blog/king-oyster-mushroom-cultivation/ Tue, 15 Jun 2021 01:37:30 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1726 เชื้อเห็ดนางรมหลวงสามารถเจริญเติบโตได้ดีในอาหารเลี้ยงเชื้อในอาหารเหลว ( วุ้น ) พี.ดี.เอ.ทั่วไป แต่ต้องการอุณหภูมิที่ค่อนข้างเย็นประมาณ 25 องศาเซลเซียส และเลี้ยงขยายเชื้อได้ดีในเมล็ดข้าวฟ่างเช่นเดียวกับเห็ดชนิดอื่น ๆ...

The post วิธีเพาะเห็ดนางรมหลวง หรือเห็ดออรินจิ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

เชื้อเห็ดนางรมหลวงสามารถเจริญเติบโตได้ดีในอาหารเลี้ยงเชื้อในอาหารเหลว ( วุ้น ) พี.ดี.เอ.ทั่วไป 

แต่ต้องการอุณหภูมิที่ค่อนข้างเย็นประมาณ 25 องศาเซลเซียส และเลี้ยงขยายเชื้อได้ดีในเมล็ดข้าวฟ่างเช่นเดียวกับเห็ดชนิดอื่น ๆ 

 

ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน ( ยางพารา ) หรือผสมกับวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร เช่น ซังข้าวโพดบด ต้นไมยราบบด ใช้เป็นวัสดุเพาะหลัก โดยผสมกับอาหารเสริม เช่น รำข้าว รากมอลต์ เมล็ดข้าวฟ่างบด น้ำตาลทรายแดง

 

วัสดุเพาะเชื้อเห็ด

  • ขี้เลื่อย 100 กก.
  • รำละเอียด 8 กก.
  • น้ำตาลทรายแดง 1 กก.
  • ปูนขาว 1 กก.
  • แคลเซียมคาร์บอเนต 1 กก.

 

อุปกรณ์ที่ใช้เพาะเห็ด

  • เครื่องผสม ( ผสมได้ครั้งละประมาณ 100 – 200  กก. ) หรือใช้แรงงานคนผสม
  • เครื่องอัดถุง ( 1, 2, 8, 12 หัว ) หรือใช้แรงงานคนอัดกระแทก
  • ตู้หม้อนึ่งแบบลูกทุ่ง ( ขนาด นึ่ง 2,000 ก้อนต่อครั้ง ) มีหลายขนาด
  • ถุงพลาสติกสำหรับบรรจุก้อนเชื้อเห็ด ขนาด 6.5 x 11.5 นิ้ว
  • หรือขวดพลาสติกปากกว้างขนาดความจุ 1 ลิตร
  • คอขวดพลาสติกสำหรับสวมที่ปากถุงก้อนเชื้อเห็ด
  • จุกประหยัดสำลี
  • หนังยางรัดถุง
  • ถาดหรือโครงเหล็กสำหรับยกก้อนเพาะเห็ด ( 12 ก้อน / ถาด )
  • ที่ตักวัสดุเพาะเห็ดกรอกถุง ประยุกต์จากขวดน้ำตัดก้นใส่ไม้ทำด้ามจับ
  • เครื่องอัดถุงเพาะเห็ดหรือใช้แรงคนกรอก อัดกระแทกเพื่อให้แน่น
  • แท่งสแตนเลส ( Stainless Steel ) ตีหัวให้แบน ขนาดสอดใส่เข้าไปแคะในขวดหัวเชื้อได้ ( ขนาดขวดประมาณขวดโซดา )
  • ตะเกียงแอลกอฮอล์
  • สเปรย์แอลกอฮอล์ 70% สำหรับพ่นฆ่าเชื้อมือและอุปกรณ์ ( แอลกอฮอลส์ 70% ใส่ในขวดพ่นสเปรย์ )

 

อุปกรณ์ระบบน้ำ

  • ปั๊มพ่นหมอกแรงดันต่ำ
  • เซนเซอร์อุณหภูมิ ความชื้น

 

วิธีเพาะเห็ด

  • ขี้เลื่อยไม้ยางพาราหรือฟางข้าว ( ขี้เลื่อยไม้ใช้ได้ทุกไม้ ยกเว้นไม้สักเพราะจะมีพิษกับเห็ด )
  • เห็ดสกุลนางรมชอบค่า pH 6.5 – 6.7
  • เทส่วนผสมทั้งหมดลงเครื่องผสม หรือผสมด้วยแรงงานคน
  • เมื่อส่วนผสมเข้ากันแล้วให้เติมน้ำผสมเพื่อให้มีความชื้น 70 – 75%
  • เมื่อบีบดูต้องชื้น แต่จะไม่มีน้ำไหลออกมา ( เพราะจะแปลว่าชื้นเกิน )
  • กรอกวัสดุเพาะเชื้อที่ผสมเข้ากันแล้วใส่ถุง 100 ก้อน ใช้เวลาประมาณ 40 นาที ( น.น. 0.8 – 1 กก. / ก้อน )
  • ปิดฝาด้วยฝาขวดพลาสติก และจุกประหยัดสำลี
  • นำเข้าตู้หม้อนึ่งแบบลูกทุ่ง อบฆ่าเชื้อที่อุณหภูมิ 121 องศาเซลเซียส 
  • จะใช้เวลานึ่ง 4 – 6 ชม.

 

ห้องปลูกเชื้อ

  • เมื่ออุณหภูมิลดลงหลังจากการนึ่งแล้ว นำมาห้องปลูกเชื้อ ( ต้องไม่มีลมโกรก ไม่มีอากาศไหลผ่าน ต้องเป็นห้องปลอดเชื้อ )
  • ใช้แท่งสแตนเลส ( Stainless Steel ) ตีหัวให้แบนเพื่อใช้แคะหัวเชื้อในขวด ต้องทำให้เชื้อแตกร่วน
  • โดยก่อนแคะต้องชุบแอลกอฮอล์และเผาไฟ เพื่อฆ่าเชื้อแท่งสแตนเลส
  • ต้องพ่นแอลกอฮอล์ที่มือ เพื่อฆ่าเชื้อที่มือให้สะอาด ต้องจับก้นขวดไว้เพื่อไม่เพื่อไม่ให้ร้อนมือ
  • นำปากขวดหัวเชื้อผ่านเปลวไฟฆ่าเชื้อโดยการเปิดฝาแล้วเผาไฟวนรอบๆ ปากขวดหัวเชื้อเห็ด ( เมล็ดพันธุ์พืช ) หลายๆรอบ ทันทีที่เปิดจุกฝาหัวเชื้อ เพื่อฆ่าเชื้อโรค
  • เปิดจุกถุงเพาะเห็ดหยอดหัวเชื้อแล้ว รีบปิดทันทีเพื่อป้องกันเชื้อโรคเข้า โดยใช้เพียงแค่ 2 นิ้วจับ สัมผัสให้น้อยที่สุด อย่าให้หัวเชื้อโดนมือ ( ต้องระวังไม่กุมครอบไว้ทั้งหมด ) 
  • 1 ขวดหัวเชื้อเห็ด ( อยู่ในเมล็ดธัญพืช ) จะใส่ถุงก้อนเพาะเชื้อเห็ดได้ 50 – 60 ถุง
  • หลังจากนั้นเปิดฝาจุกประหยัดสำลีออก ปิดกระดาษ จะต้องใช้กระดาษ Proof  ไม่มีลาย ตัดสี่เหลี่ยมขนาดพอเหมาะกับการปิดฝาขวด รัดด้วยยางทันที

 

ห้องบ่มเชื้อเห็ด

  • นำเข้าห้องบ่มเชื้อเส้นใยเห็ด อุณหภูมิ 22 – 25 องศาเซลเซียส
  • ประมาณ 30 วัน เชื้อเห็ดจะเจริญเต็มขวด 
  • เลี้ยงเชื้อต่ออีกประมาณ 10 วัน เพื่อให้เชื้อเจริญเติบโตเต็มที่
  • จึงนำเข้าโรงเปิดดอกต่อไป
  • ห้องผสม + นึ่ง > ห้องปลูกเชื้อ > ห้องบ่มเชื้อ > ห้องเปิดดอก

 

ห้องเปิดดอกเห็ด

  • รักษาอุณภูมิห้องที่เปิดดอกประมาณ 15 – 20 องศาเซลเซียส
  • ความชื้น 80 – 90%
  • เราจะเปิดจุกกระดาษออกก็ต่อเมื่อเห็นว่าประชากรทั้งหมด มีดอกเห็ดดันออกมาจากกระดาษ คิดเป็นอัตราส่วนประมาณ 3 – 5%
  • หรืออาจจะมีดอกเห็ดเล็กๆ เกิดขึ้นที่หน้าก้อนเชื้อเห็ด ( ขนาดประมาณปลายนิ้วชี้ )
  • อันนี้เป็นระยะแรกในการฟอร์มดอกเห็ด โดยเส้นใยทั้งหมดจะรวมกันเป็นดอกเห็ดเกิดขึ้น เริ่มจากดอกเล็กๆ
  • หลังจากนั้นเห็ดจะมีการพัฒนาในระหว่างที่เราพ่นน้ำให้ความชื้น พ่นน้ำละอองฝอย 3 ครั้ง / วัน
  • ระยะเวลาตั้งแต่เปิดขวดจนถึงเก็บเกี่ยวจะใช้เวลาประมาณ ​15 วัน
  • เราจะเลือกเก็บดอกที่โตเต็มที่แต่ยังไม่บาน หรือยังไม่แก่

 

วิธีการเก็บผลผลิต

  • วิธีเก็บด้วยมือจับเข้าไปที่เห็ด โยกซ้าย – ขวา และหมุนเล็กน้อย จากนั้นดึงเห็ดออกมา เก็บไปเรื่อยๆ ทุกวัน
  • จะเก็บเห็ดได้ผลผลิตอยู่ระหว่าง 100 – 150 กรัมต่อขวด 
  • โดยทั่วไปจะทำการเก็บเห็ดเพียงรุ่นเดียว 
  • จะเก็บเห็ดรุ่นแรกแล้ว นำวัสดุเพาะเห็ดไปทำปุ๋ย
  • เพราะเห็ดรุ่นที่สองคุณภาพไม่ดี มีขนาดเล็กและน้ำหนักน้อย ได้ผลไม่คุ้มกับเวลาและค่าใช้จ่ายที่เสียไป

 

ส่วนเมนูที่ได้รับความนิยม เห็ดย่าง เห็ดผัดพริกไทยดำ เห็ดผัดน้ำมัน เห็ดเป๋าฮื้อน้ำแดง เห็ดชุบแป้งทอด เป็นต้น 

  • แม้ว่ากำลังการผลิตจะยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด 
  • แต่การเพิ่มกำลังการผลิต ก็คงต้องวางแผนอย่างระมัดระวัง 
  • เพราะการเพิ่มกำลังการผลิตต้นทุนเพิ่มขึ้นตามไปด้วย 
  • ซึ่งการที่รายอื่นๆ จะหันมาผลิต ก็คงจะต้องคิดหนัก เพราะต้นทุนที่ค่อนข้างสูง 
  • โดยยังไม่สามารถหาวิธีการเพาะเลี้ยงในระบบเปิดได้ 
  • ถ้าเลี้ยงในระบบเปิดได้ คงจะมีการเลี้ยงอย่างแพร่หลาย และราคาก็จะถูกลง

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีเพาะเห็ดนางรมหลวง หรือเห็ดออรินจิ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเห็ดหอม หรือเห็ดชิตาเกะ https://farm.vayo.co.th/blog/shiitake-mushroom-cultivation/ Tue, 15 Jun 2021 00:13:30 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1674 การเพาะเห็ดหอมในถุงพลาสติก การเพาะเห็ดหอมในถุงพลาสติกประสบความสำเร็จมาตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2521 เป็นวิธีการเลียนแบบธรรมชาติ โดยไม่ต้องใช้ท่อนไม้หรือใช้ไม้ที่ควรสงวนและรักษา ช่วยแก้ปัญหาการนำไม่ก้อมาใช้เพาะเห็ดหอมได้อีกทางหนึ่ง โดยใช้หลักการที่ว่าเห็ดหอมสามารถย่อยเซลลูโลสและลิกินนได้ ขี้เลื่อยถือเปืนวัสดุที่ใกล้เคียงที่สุดจึงถูกนำมาใช้ในการเพาะเลี้ยง...

The post วิธีการเพาะเห็ดหอม หรือเห็ดชิตาเกะ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

การเพาะเห็ดหอมในถุงพลาสติก

การเพาะเห็ดหอมในถุงพลาสติกประสบความสำเร็จมาตั้งแต่ ปี   พ.ศ. 2521 เป็นวิธีการเลียนแบบธรรมชาติ โดยไม่ต้องใช้ท่อนไม้หรือใช้ไม้ที่ควรสงวนและรักษา ช่วยแก้ปัญหาการนำไม่ก็มาใช้เพาะเห็ดหอมได้อีกทางหนึ่ง โดยใช้หลักการที่ว่าเห็ดหอมสามารถย่อยเซลลูโลสและลิกนินได้ ขี้เลื่อยถือเปืนวัสดุที่ใกล้เคียงที่สุดจึงถูกนำมาใช้ในการเพาะเลี้ยง

 

สูตร

  • ขี้เลื่อย 100 กิโลกรัม
  • รำข้าวละเอียด 5 – 8 กิโลกรัม
  • น้ำตาลทราย 1 – 2 กิโลกรัม
  • ดีเกลือ 0.2 กิโลกรัม
  • ยิปซั่ม 0.5 – 1 กิโลกรัม
  • แคลเซียม 0.5 – 1 กิโลกรัม
  • น้ำ 65 – 75 ลิตร

 

การเตรียมก้อนเชื้อ

  • วัสดุเพาะที่ให้ผลดี คือไม้มะขาม รองลงมาคือขี้เลื่อยไม้ยางพารา ขี้เลื่อยไม้จามจุรี หรือขี้เลื่อยไม้เบญจพรรณหมัก วัสดุเพาะประกอบด้วย
  • ถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 6.5 x 12.5 หรือ 7 x 13 นิ้ว และอุปกรณ์การเพาะเห็ดในถุงพลาสติก เช่น คอขวด จุกประหยัดสำลี ยางรัด กระดาษไม่มีลาย
  • หม้อนึ่งหรือถังนึ่งไม่อัดความดันพร้อมอุปกรณ์การให้ความร้อน ในการนึ่งฆ่าเชื้อซึ่งการฆ่าเชื้อก้อนเห็ดหอม จำเป็นต้องใช้อุณหภูมิที่สูงและระยะเวลาในการนึ่งยาวนานกว่าเห็ดชนิดอื่น
  • เพื่อลดการปนเปื้อนเพราะเห็ดหอมมีการเจริญของเส้นใยช้า ถ้านึ่งฆ่าเชื้อไม่ดี ก็จะมีจุลินทรีย์อื่นปนเปื้อนในก้อนเชื้อเห็ดได้ง่าย
  • หัวเชื้อเห็ดหอมในข้าวฟ่าง
  • โรงเรือนบ่มเส้นใยเห็ดและโรงเรือนเปิดดอก

 

วิธีการเพาะ

  • ผสมวัสดุเพาะและวัสดุเสริมทั้งหมดให้เข้ากันอย่าให้แห้งหรือแฉะ ให้วัสดุพอจับตัวกันได้
  • เมื่อบีบดูไม่มีหยดน้ำ เมื่อคลายมือออกส่วนผสมต้องไม่แตกร่อนออกอย่างรวดเร็ว
  • ให้มีความชื้นประมาณ 70-75%
  • บรรจุส่วนผสมลงในถุงพลาสติกทนร้อน ขนาด 6.5×12.5 นิ้ว น้ำหนัก 0.8-1 กิโลกรัม
  • อัดถุงให้แน่น ใส่คอขวด ปิดด้วยจุกประหยัดสำลี
  • นำไปนึ่งฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งลูกทุ่งที่ความรู้อนประมาณ 98-100 องศาเซลเซียส
  • เริ่มจับเวลาตั้งแต่ไอน้ำเดือดพุ่งตรงสม่ำเสมอเป็นเวลา 2-4 ชั่วโมง
  • ต้องระวังระดับไอน้ำไว้ตลอดเวลาด้วย การปรับความร้อนให้มีอุณหภูมิคงที่เสมอตลอดเวลา
  • ทิ้งไว้ให้เย็นนำก้อนเห็ดออกจากหม้อนึ่ง
  • นำไปห้องปลูกเชื้อต่อไป

 

การปลูกเชื้อ

  • ปลูกเชื้อเห็ดโดยการแกะฝาครอบออก เปิดจุกสำลี
  • ใส่เชื้อเห็ดที่ทำจากเมล็ดข้าวฟ่าง
  • ทำในห้องปลูกเชื้อที่สะอาด ควรทำในบริเวณที่สะอาดป้องกันการปนเปื้อนของโรค
  • นำไปห้องบ่มเส้นใย

 

หมายเหตุ  : ช่วงเวลาการปลูกเชื้อที่ดีที่สุดคือช่วงเช้าตรู่เพราะอากาศนิ่งมีการฟุ้งกระจายของเชื้อโรคน้อย

 

การบ่มเส้นใย

  • การบ่มเส้นใยเห็ดหอมจะมีการบ่ม 2 ระยะ
  • ระยะในฤดูกาลปกติจะบ่มเส้นใย นาน 4 เดือน ( ช่วงมิถุนายน – พฤศจิกายน )
  • ระยะนอกฤดูกาลจะบ่มเส้นใยนาน 8 เดือน ( ธันวาคม – กรกฎาคม )

 

การกระตุ้นเห็ดหอมให้เกิดดอก

  • เมื่อก้อนเชื้อมีอายุบ่มนาน 120 วัน แล้วถอดกระดาษที่ปิดบนจุกออก
  • พร้อมทั้งถอดคอขวดพลาสติกออก แล้วดึงปากถุงพลาสติกให้ชูขึ้น เพื่อเพิ่มออกซิเจนให้หน้าก้อนเชื้อเห็ดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลให้มากที่สุด จะใช้เวลาประมาณ 15 – 30 วัน
  • เมื่อตรวจดูก้อนเชื้อเห็ดพบว่า หน้าก้อนเชื้อได้เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล
  • ตัดปากถุงเสมอไหล่ของก้อนออกทิ้ง แล้วกรีดก้นถุงเพื่อระบายน้ำที่ขังอยู่ในก้อนเห็ดจำนวน 4 แผล โดยรอบทั้ง 4 มุม ยาวประมาณแผลละ 1 นิ้ว
  • นำไปห้องเปิดดอกต่อไป

 

วิธีการทำให้ก้อนเชื้อออกดอกสามารถทำได้โดย 

  • แช่น้ำเย็น 10 – 15 องศาเซลเซียส นาน 24 ชั่วโมงหรือ
  • ใช้กระสอบป่านชุบน้ำแล้วนามาคลุมหน้าก้อนเห็ดประมาณ 24 ชั่วโมงหรือ
  • ตบหน้าก้อนเชื้อเห็ดให้ได้รับการกระทบกระเทือนประมาณ 3 ครั้ง ด้วยแผ่นพลาสติกที่มีความยืดหยุ่น หรือคว่ำหน้าก้อนเห็ดลงบนพื้นทรายนาน 24 ชั่วโมง หลังจากนั้นหงายหน้าก้อนเห็ดขึ้น

 

หมายเหตุ วิธีการกระตุ้นอาจใช้วิธีการใด วิธีการหนึ่งแล้วแต่ความสะดวก

 

หลังจากเลือกใช้วิธีกระตุ้นแล้วควรรดน้ำหน้าก้อนเชื้อให้ชุ่ม

  • รดน้ำในก้อนเห็ดให้ชุ่มมากที่สุดประมาณ 1 วัน ห่างกันครั้งละ 1 – 2 ชั่วโมง
  • หลังจากนั้นอีกประมาณ 2 – 3 วัน จะเริ่มมีตุ่มดอกเห็ดเกิดขึ้นและพัฒนาการเป็นดอกเห็ด
  • สามารถเก็บเกี่ยวภายในระยะเวลา 4 – 5 วัน
  • สังเกตจากเนื้อเยื่อของหมวกดอก เริ่มขาดจากก้านเห็ดประมาณ 20 – 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นระยะที่เห็ดมีคุณภาพที่สุด
  • หลังจากเก็บผลผลิตรุ่นเสร็จแล้ว ให้พักก้อนเห็ดนาน 15 – 30 วัน แล้วกระตุ้นในรุ่นต่อไป โดยทำตามขั้นตอนที่กล่าวข้างต้น
  • เห็ดหอมแต่ละก้อนจะเก็บได้ประมาณ 6 รุ่น และอาจเก็บผลผลิตดอกเห็ดหอมได้ 150 – 200 กรัมต่อก้อน 
  • ตั้งแต่ดอกแรกจนถึงดอกสุดท้าย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์  การปฏิบัติดูแลรักษาและสภาพแวดล้อมที่ก้อนเชื้อเห็ดได้รับในขณะนั้น

ตารางสรุปขั้นตอนการปฏิบัติและระดับปัจจัยสภาพแวดล้อมที่เห็ดหอมต้องการ

การเก็บเกี่ยวผลผลิต

  • หลังจากการกระตุ้นเห็ดแล้วประมาณ 5 – 7 วัน จะเริ่มเก็บดอกเห็ดหอมได้
  • โดยต้องเก็บดอกเห็ดในลักษณะยังตูมอยู่ คือขอบหมวกเห็ดแยกออกจากก้านดอกประมาณ 20 – 50 เปอร์เซ็นต์
  • จับดอกเห็ดโยกไปมา แล้วหมุนจนดอกเห็ดหลุดจากหน้าก้อนเห็ด จากนั้นนำดอกเห็ดที่เก็บเกี่ยวได้ไปตัดแต่ง ตัดโคนทิ้ง ให้ก้านเห็ดยาวติดกับดอกประมาณ 2.5 เซนติเมตร แล้วนำไปคัดขนาดต่อไป
  • ควรลดการให้น้ำก่อนเก็บผลผลิตเพราะจะเน่าเสียหายง่ายหากมีความชื้นในดอกเห็ดสูง 
  • การยืดอายุการเก็บรักษาให้นานขึ้นสามารถทำได้โดยบรรจุในถุงพลาสติกเก็บในตู้เย็นได้นาน 3 – 4 สัปดาห์  
  • เห็ดหอมที่เพาะในประเทศไม่นิยมทำแห้งเพราะเป็นสายพันธุ์ทนร้อน มีน้ำหนักแห้งต่ำ เมื่อทำแห้งแล้วไม่ได้คุณภาพโดยเฉพาะสีของดอกเห็ดจะเป็นสีคล้ำไม่ได้รูปทรง

 

ข้อเสนอแนะในการเพาะเห็ดหอม

  • การเพาะเห็ดหอมสามารถให้เห็ดออกดอกตลอดทั้งปีได้
  • อาศัยการบ่มเส้นใยเห็ดที่ต่างกัน โดยปกติจะเริ่มผลิตก้อนเชื้อเห็ดในช่วงเดือนมิถุนายนเป็นต้นไป ถึงต้นฤดูหนาว ( เดือนพฤศจิกายน ) ในฤดูกาลนี้จะบ่มก้อนเชื้อนานประมาณ 4 เดือน ก็จะสามารถทำให้เห็ดออกดอกได้
  • ส่วนการผลิตก้อนเชื้อในช่วงเดือนธันวาคม จนข้ามปีถึงเดือนกุมภาพันธ์ จะต้องมีการบ่มเส้นใยเห็ดเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัวคือ ประมาณ 6 – 8 เดือน
  • จึงจะสามารถเปิดดอกเห็ดได้ คือจะเปิดดอกเห็ดในช่วงเดือนสิงหาคม   เป็นต้นไป
  • เห็ดหอมเป็นเห็ดที่สามารถวางแผนการออกดอกเห็ดได้ตามเป้าหมาย โดยใช้เทคนิคการบังคับให้ออกดอกตามการกำหนด ซึ่งสามารถกำหนดผลผลิตที่ออกได้ ถ้าหากผลผลิตมีมากอาจชะลอไม่ให้ออกมามาก
  • เห็ดหอมเป็นเห็ดที่สามารถเก็บรักษาผลผลิตในรูปเห็ดสดได้ยาวนาน โดยการเก็บไว้ในตู้เย็นหรือแช่ในถังน้ำแข็ง ก็สามารถชะลอในการเก็บรักษาได้ประมาณ 7 – 15 วัน จึงแก้ปัญหาเห็ดล้นตลาดได้ในบางช่วง
  • เห็ดหอมเป็นเห็ดที่มีศักยภาพด้านราคาและการผลิตในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย จึงเป็นโอกาสที่ดีของผู้เพาะเลี้ยงแต่มีข้อเสียคืออายุการบ่มก้อนเชื้อค่อนข้างนาน
  • การจำหน่ายผลผลิตเห็ดหอมควรจำหน่ายในรูปเห็ดสดดีกว่า และไม่นิยมแปรรูปเป็นเห็ดแห้งเพราะว่าสายพันธุ์ที่ใช้เพาะในประเทศไทย ไม่เหมาะสมที่จะทำเป็นเห็ดแห้งเพราะว่ามีน้ำหนักแห้งต่ำเมื่อทำแห้งแล้วเห็ดจะมีสีดำและไม่คงรูปทรง
  • เห็ดหอมเป็นเห็ดที่มีการจัดชั้นมาตรฐาน หรือการคัดเกรดตามขนาดของดอกเห็ดและต้องมีการตัดแต่งก้านเห็ดยาวติดกับดอกประมาณ 2 เซนติเมตร
  • ข้อจำกัดอีกประการหนึ่งของเห็ดหอม คือต้องมีการรีบเก็บดอกเห็ดก่อนที่ดอกเห็ดจะบานเพื่อไม่ให้ผลผลิตเสียราคา
  • ในการเก็บดอกเห็ดต้องเก็บดอกที่ยังตูมอยู่ค่อนข้างจะมีเวลาช่วงเวลาที่จำกัดเมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยวต้องใช้แรงงานในการเก็บให้ทัน
  • เห็ดหอมเป็นเห็ดที่ใช้พื้นที่ในการตั้งวางในการบ่มก้อนเชื้อเห็ดมาก ไม่นิยมตั้งเรียงทับซ้อนกัน และการเปิดดอกเห็ดจะนิยมตั้งเรียงก้อนเห็ดบนพื้นของโรงเรือนเปิดดอก ไม่มีการเปิดดอกเห็ดบนชั้นวาง

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเห็ดหอม หรือเห็ดชิตาเกะ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะขยายพันธุ์ เห็ดเผาะ หรือ เห็ดถอบ : ม.แม่โจ้ https://farm.vayo.co.th/blog/puffball-mushrooms-cultivation/ Mon, 14 Jun 2021 17:15:11 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1666 คุณค่าทางโภชนาการ เห็ดเผาะ 100 กรัม ให้พลังงาน 47 กิโลแคลลอรี่ ประกอบด้วย น้ำ 85.7% โปรตีน 2.14% ไขมัน 0.39% คาร์โบไฮเดรต 8.40% แคลเซียม 0.038% ฟอสฟอรัส 0.083% ธาตุเหล็ก 0.004% วิตามิน 0.012% การเตรียมหัวเชื้อเห็ดเผาะสำหรับใส่กล้าไม้ทำได้ 2 วิธี...

The post วิธีการเพาะขยายพันธุ์ เห็ดเผาะ หรือ เห็ดถอบ : ม.แม่โจ้ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

คุณค่าทางโภชนาการ 

  • เห็ดเผาะ 100 กรัม
  • ให้พลังงาน 47 กิโลแคลอรี่ ประกอบด้วย
  • น้ำ 85.7%
  • โปรตีน 2.14%
  • ไขมัน 0.39%
  • คาร์โบไฮเดรต 8.40%
  • แคลเซียม 0.038%
  • ฟอสฟอรัส 0.083%
  • ธาตุเหล็ก 0.004%
  • วิตามิน 0.012%

 

การเตรียมหัวเชื้อเห็ดเผาะสำหรับใส่กล้าไม้ทำได้ 2 วิธี คือ

 

1. การเตรียมหัวเชื้อเห็ดในห้องปฏิบัติการ

  • ดอกเห็ดสด
  • แยกเชื้อจากดอกเห็ดเผาะ
  • เพาะเชื้อเห็ดเผาะในอาหาร PDA
  • การเลี้ยงเชื้อเห็ดเผาะในอาหาร PDB บนเครื่องเขย่า
  • ตัวเนื้อเยื่อเห็ดถ้าเราใส่ลงไปในน้ำ
  • มันจะไม่ผสมเป็นเนื้อเดียวกับน้ำ
  • ต้องมีสารลดแรงตึงผิว เพื่อให้มันสามารถเกาะกับน้ำไม่ลอยขึ้นมา
  • ซึ่งสารลดแรงตึงผิวที่คนทั่วไปสามารถหาได้ก็คือน้ำยาล้างจาน
  • เราจะใส่ไปต่อขวดเพียง 2 – 3 หยด เท่านั้น
  • แล้วทิ้งไว้ 2 – 3 คืน ให้สปอร์อิ่มน้ำ แล้วจึงสามารถนำไปเทราดตรงโคนต้นไม้ได้

 

2. การเตรียมหัวเชื้อเห็ดจากดอกเห็ดเผาะสด

  • ดอกเห็ดแก่ 1 ส่วน : น้ำสะอาดปราศจากคลอรีน 2 ส่วน
  • ปั่นส่วนผสมให้ละเอียด จะได้หัวเชื้อพร้อมใส่กล้าไม้

 

การเตรียมกล้าไม้สำหรับใส่เชื้อเห็ดเผาะ

  • กลุ่มไม้วงศ์ยาง เช่น ยางนา, เหียง, พลวง, เต็ง, รัง และมะค่าโมง เป็นต้น

 

การเก็บเมล็ดสำหรับเพาะกล้าไม้

  • คัดเลือกแม่ไม้ที่สมบูรณ์ ปลอดโรคและแมลงทำลาย
  • ควรเก็บเมล็ดที่แก่สมบูรณ์ ปลอดโรคและแมลงทำลาย

 

การเพาะกล้าไม้

  • วัสดุเพาะดินดำหรือดินร่วน 2 : แกลบดำ 1 : ปุ๋ยคอก 1
  • ขนาดถุงเพาะชำ 2.5 x 9 นิ้ว
  • กระตุ้นการเกิดรากของเมล็ดด้วยการแช่น้ำ โดยการหมักในกระสอบป่าน ให้รากงอกก่อนเพาะลงถุง

 

การใส่เชื้อเห็ดเผาะในกล้าไม้

  • ใส่เชื้อเห็ดเผาะ 20 ม.ล. / ต้น เมื่อกล้าไม้อายุ 30 – 45 วัน
  • ควรใส่ 2 ครั้ง ช่วงเวลาห่างกัน 15 – 30 วัน

 

การปลูกกล้าไม้

  • ขุดหลุมลึก 2 เท่า ของถุงดินเพาะกล้าไม้
  • รองพื้นหลุมด้วยปุ๋ยคอก หรือปุ๋ยหมัก ผสมคลุกกับหน้าดิน
  • รดน้ำให้ชุ่ม ด้วยน้ำปราศจากคลอรีน
  • คลุมดินด้วยเศษซากพืช

 

การดูแลต้นกล้าหลังปลูกและทำให้ออกเห็ด

  • รดน้ำอยู่เสมอ
  • คลุมดินด้วยซากพืช
  • ห้ามใช้ปุ๋ยเคมี และสารเคมีสำหรับปราบศัตรูพืช
  • ปีแรกจะออกดอกเห็ดน้อย
  • ปีที่สองนำเชื้อมาราดซ้ำ
  • ปีที่สามจะได้เห็ดมากมาย

 

วิธีการนำเชื้อไปราดที่ต้นไม้ใหญ่ที่โตแล้ว

  • ต้นไม้ที่เห็ดเผาะจะขึ้นได้ดีที่สุดคือต้นยางนาและต้นพะยอม
  • อีกทั้งตัวเชื้อราของเห็ดที่เกาะตามรากยังช่วยต้นไม้ย่อยสารอาหารโดยเฉพาะฟอสฟอรัสจากดินอีกด้วย
  • สกุลไม้ยาง เช่น ยางนา ไม้เต็ง ไม้รัง และต้นพะยอม
  • ไม้ที่เห็ดเผาะชอบที่สุดคือ ยางนา และต้นพะยอม
  • ใช้จอบหรือเสียมไปแซะบริเวณรากฝอยที่บริเวณโดยรอบโคนต้นไม้ใหญ่
  • แซะให้เกิดแผลเล็กน้อย ก่อนจะโรยเชื้อเห็ดลงไปที่บริเวณนั้น
  • แล้วใช้ดินกลบใส่ปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยหมัก ได้ผลแบบเดียวกับวิธีการแรกคือ
  • ปีที่หนึ่งได้เห็ดน้อย พอเอาเชื้อมาราดซ้ำปีที่สามได้ผลผลิตมากเช่นเดียวกัน

 

การให้ผลผลิต ( ออกดอกเห็ด )

  • ระยะเวลาในการเพาะเห็ดให้ออกดอกนั้นต้องใช้เวลา 3 ปี เป็นต้นไป
  • โดยวิธีการที่ดีก็คือการราดเชื้อเห็ดลงไปที่โคนของต้นกล้าอายุ 1 ปี ที่เริ่มแข็งแรง 2 – 3 ครั้งต่อเดือน
  • เมื่อต้นกล้าเริ่มแข็งแรงมีอายุ 2 – 3 ขวบ พอนำไปปลูกลงดิน
  • เชื้อที่เราราดลงไปจะอยู่ในรากของต้นกล้า
  • เมื่อเห็ดเผาะออกดอกแล้ว ถ้าได้รับการดูแลมันก็จะออกตลอดไป และมีจำนวนมากขึ้น
  • ตราบอายุขัยของต้นไม้นั้นที่มันอยู่ด้วย
  • มีโอกาสติดตามสถิติวิจัยถึง 97 เปอร์เซ็นต์ เลยทีเดียวหากเพาะในเงื่อนไขที่ถูกต้องปีแรกให้ออกดอกเห็ดน้อย

วิธีเลือกเห็ดเผาะ หรือ เห็ดถอบ

เห็ดหนุ่มใส วัยกระเตาะ

 

เป็นช่วงอายุที่ผู้คนนิยมมากที่สุด เปลือกภายนอกสีจะออกขาว ๆ ไล่ไปจนถึงน้ำตาลอ่อน เมื่อลองบีบดูจะรู้สึกได้ถึงความบาง และมีความอ่อนนุ่ม กัดแล้วมีความกรุบเหมือนกระดูกอ่อน ด้านใน เนื้อจะเป็นสีขาว เนื้อนุ่ม ให้ความรู้สึกฟินแบบสุด ๆ เมื่อเคี้ยวแล้วเห็ดแตกไส้ในไหลอยู่ในปาก

เห็ดหนุ่มน้อย วัยว้าวุ่น

เห็ดช่วงนี้จะมีอายุมากกว่าเกณฑ์การเป็นเห็ดอ่อนไปไม่กี่วัน เปลือกภายนอกแทบจะเหมือนเห็ดอ่อนแทบทั้งหมด ด้านใน เริ่มมีการเปลี่ยนสี และมีความแข็งตัวเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ความฟินตอนเคี้ยวจะลดลงเพราะไส้ในบางอันก็นุ่ม บางอันก็เริ่มแข็งตัว ในสองช่วงอายุนี้จะนิยมนำไปต้มเกลือ เพราะไส้ในมีความฉ่ำ

เห็ดหนุ่มใหญ่ วัยกร้านโลก

 

หลังจากพ้นช่วงเด็กน้อยมา 5 – 7 วัน เริ่มก้าวสู่ความเป็นหนุ่มเปลือกภายนอกสีจะเริ่มเข้มขึ้น มีความแข็งและความเหนียวเพิ่มขึ้นมาจากตอกแรกค่อนข้างเยอะ เมื่อลองบีบจะรู้สึกได้ถึงความยืดหยุ่นของเปลือกด้านใน เริ่มเปลี่ยนเป็นสีออกเทา ๆ ไปจนถึงดำสนิท แต่จะยังคงความชุ่มชื้นภายในเอาไว้อยู่ เพียงแต่เนื้อไม่เหลว กินแล้วไม่ค่อยฟิน

เห็ดพ่อเฒ่า วัยดึก

นับเป็นระยะสุดท้ายของเห็ดเปลือกภายนอกสีจะออกน้ำตาลดำเข้ม เมื่อเอานิ้วบีบลงไปจะสามารถรู้สึกถึงความแข็ง และเหนียวได้อย่างชัดเจน ด้านในมีความแห้ง เนื้อสีดำสนิท เมื่อเคี้ยวจะรู้สึกถึงเพียงความเหนียวของเปลือก แต่ไม่ได้ความฉ่ำของเนื้อในเหมือนช่วงอายุอื่น ๆ ในสองช่วงอายุนี้จะนิยมนำไปใส่แกง หรือคั่วเพราะมีเนื้อเหนียว

เมนูยอดนิยมของคนทางเหนือนั้นก็หนีไม่พ้น “เห็ดถอบต้มเกลือ” และ “คั่วเห็ดถอบใส่ยอดมะขาม”โดยกินพร้อมน้ำพริกอย่าง น้ำพริกข่า น้ำพริกตาแดง

เมื่อได้เห็ดถอบมาหากยังไม่ทำอาหาร แนะนำว่าอย่าเพิ่งล้างเพราะจะทำให้เห็ดเกิดการช้ำน้ำ และเสียได้ง่าย แต่ให้ห่อไว้ด้วยใบตอง หรือกระดาษหนังสือพิมพ์แล้วแช่ตู้เย็นไว้ หรืออาจจะล้างทำความสะอาด เอาดินที่ติดอยู่ออกมาให้หมด จากนั้นจึงนำไปต้มในน้ำเกลือ แล้วแช่ไว้ในช่องฟรีซเก็บไว้ก็ได้

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะขยายพันธุ์ เห็ดเผาะ หรือ เห็ดถอบ : ม.แม่โจ้ appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเห็ดเข็มทอง https://farm.vayo.co.th/blog/cultivate-golden-needle-mushroom/ Mon, 14 Jun 2021 16:13:03 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1651 เห็ดเข็มเงิน เห็ดเข็มทอง อยู่ในตระกูลเดียวกัน แต่เดิมนั้นเกิดขึ้นเองบนตอไม้ผุ ในป่า ต่อมาได้นำมาเพาะเลี้ยงและพัฒนาการเพาะเลี้ยงมาเรื่อย ๆ ถือเป็นเห็ดที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจอีกชนิดหนึ่ง เห็ดเข็มเงินหรือเห็ดเข็มทองมีลักษณะทางสัณฐานวิทยาแตกต่างกันเล็กน้อย...

The post วิธีการเพาะเห็ดเข็มทอง appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

เห็ดเข็มเงิน เห็ดเข็มทอง อยู่ในตระกูลเดียวกัน แต่เดิมนั้นเกิดขึ้นเองบนตอไม้ผุในป่า ต่อมาได้นำมาเพาะเลี้ยงและพัฒนาการเพาะเลี้ยงมาเรื่อย ๆ ถือเป็นเห็ดที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจอีกชนิดหนึ่ง เห็ดเข็มเงินหรือเห็ดเข็มทองมีลักษณะทางสัณฐานวิทยาแตกต่างกันเล็กน้อย

 

คุณค่าทางโภชนาการ เห็ดเข็มทอง

  • โปรตีน 31.2
  • ไขมัน 5.8
  • เยื่อใย 3.3
  • เถ้า 7.6

 

สำหรับวิธีการเพาะเห็ดเข็มทองมีขั้นตอนคล้ายคลึงกับการเพาะเห็ดอื่นๆ คือ

 

การเตรียมเชื้อเห็ด

  • นำเชื้อเห็ดมาเพาะเส้นใยเห็ดในอาหารวุ้นพีดีเอ
  • และนำมาขยายเชื้อเห็ดในเมล็ดข้าวฟ่างที่ผ่านการฆ่าเชื้อมาแล้ว
  • ซึ่งเส้นใยเมล็ดเห็ดเข็มทองจะเจริญเต็มเมล็ดข้าวฟ่าง 100 กรัม ในเวลา 12 วัน
  • หลังจากเชื้อเห็ดเจริญเต็มเมล็ดข้าวฟ่าง
  • ก็ให้นำเมล็ดข้าวฟ่างมาลงวัสดุเพาะที่ผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว

 

วัสดุเพาะเห็ด

  • ขี้เลื่อยไม้ยางพารา 75 กิโลกรัม ( ทำการรดน้ำแล้วกองไว้จนมีน้ำสีใสไหลซึมออกมา )
  • รำละเอียด 20 กิโลกรัม
  • ข้าวโพดอบ บด 5 กิโลกรัม
  • น้ำ 60 กิโลกรัม
  • เชื้อเห็ด
  • ขวดหรือโหลพลาสติกทนความร้อน

 

วิธีเพาะ

  • ผสมวัสดุทั้งหมดนี้นำเข้าคลุกให้เข้ากันอย่างดี
  • มีความชื้นร้อยละ 60 – 65
  • นำอาหารที่เตรียมนี้ไปบรรจุที่ถุงพลาสติกทนร้อน ขนาด 7 x 12 นิ้ว
  • อาจบรรจุในถุงพลาสติกอัดได้ อัดให้แน่น ให้ได้ปริมาณอาหารถุงละ 600 กรัม
    ใส่คอขวด ปิดจุกสำลี

 

นอกจากนี้อาจใช้ขวดพลาสติกทนความร้อนสูง มีลักษณะทั่วไปโดยประมาณดังนี้

  • ความจุ 1 ลิตร
  • ปากกว้าง 6 เซนติเมตร
  • ใส่วัสดุเพาะหมัก 750 กรัม
  • บรรจุขี้เลื่อยด้วยเครื่องบรรจุ พร้อมทั้งอัดและเจาะรูตรงกลางโดยอัตโนมัติ
  • ปิดปากขวดด้วยฝาพลาสติก และจุกประหยัดสำลี

 

การนึ่งอาหาร

  • ถุงอาหารขี้เลื่อยผสมที่เตรียมไว้แล้วนี้
  • นำไปผ่านการฆ่าเชื้อ โดยนึ่งในหม้อนึ่งไม่อัดความดันอุณหภูมิประมาณ 100 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 3 ชั่วโมง
  • หรือนึ่งด้วยหม้อนึ่งอัดความดัน อุณหภูมิประมาณ 212 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 1 – 2 ชั่วโมง

 

การใส่เชื้อเห็ดเข็มทอง

  • ถุงอาหารขี้เลื่อยผสม ซึ่งผ่านการนึ่งแล้วทิ้งไว้ให้เย็นลง
  • นำมาใส่เชื้อเห็ดเข็มทองที่เจริญในเมล็ดข้าวฟ่าง ถุงละ 15 – 20 เมล็ด
  • หลังจากนั้นให้นำขวดหรือถุงเพาะที่ใส่เชื้อเห็ดไปตั้งไว้ในห้องบ่มเชื้อ

 

การบ่มเชื้อ

  • ห้องที่มีอุณหภูมิ อยู่ระหว่าง 18 – 21 องศาเซลเซียส
  • ใช้เวลา 25 – 30 วัน เชื้อก็เจริญเต็ม
  • เมื่อเชื้อเจริญเต็มขวดหรือถุง ให้เปิดฝาออกแล้วใช้สแตนเลสปลายแบนงอเหมือนช้อน ขุดเอาส่วนหน้าหรือส่วนที่เป็นเชื้อขี้เลื่อยออกให้หน้าเรียบ
  • นำไปห้องเปิดดอกต่อไป

 

ห้องเปิดดอกที่ใช้ เครื่องปรับอากาศควบคุมอุณหภูมิ เพาะให้ออกดอก

  • ห้องเปิดดอก อุณหภูมิที่ 10 – 15 องศาเซลเซียส แล้วแต่สายพันธุ์เห็ด
  • ความชื้นร้อยละ 80 – 85
  • ไม่ต้องให้แสงสว่าง รักษาอุณหภูมิและความชื้นให้สม่ำเสมอ
  • ใช้เวลา 5 – 10 วัน เห็ดก็จะสร้างตุ่มดอก
  • เปิดจุกสำลีออก เมื่อเกิดดอกเล็ก ๆ
  • เริ่มให้แสงสว่าง และถอดคอขวดพลาสติกออก
  • เลี้ยงต่อจนดอกเห็ดโผล่พ้นปากขวด 2 – 3 เซนติเมตร
  • ก้านดอกจะชูหาแสงสว่าง ทำให้ก้านยาวและหมวกดอกโตอย่างสมบูรณ์
  • ช่วงนี้ปรับอุณหภูมิให้สูงขึ้นเป็น 16 – 18 องศาเซลเซียส
  • หลังจากนั้นให้นำแผ่นพลาสติกหรือกระดาษห่อหุ้มปากขวดหรือปากถุงเป็นทรงกรวย
  • เพื่อประคองให้ลำต้นขึ้นตั้งตรงเป็นกลุ่ม จนกระทั่งได้ดอกสูง 12 – 14 เซนติเมตร

 

เก็บเกี่ยวผลผลิต

  • ก้านดอกเห็ดยาวประมาณ 9 – 14 เซนติเมตร
  • หมวกดอกจะมีขนาด 1 – 2 เซนติเมตร
  • จึงเอาพลาสติกออกเก็บดอกเห็ดโดยจับโคนดอกบิดดึงให้หลุดออกทั้งกอ เพราะบริเวณโคนดอกจะเชื่อมติดกันด้วยเส้นใยเห็ด
  • เก็บดอกครั้งเดียวพอ เพราะดอกชุดต่อไปจะออกน้อย คุณภาพไม่ดีไม่คุ้มกับเวลาและค่าใช้จ่าย
  • ระยะเวลาตั้งแต่สร้างตุ่มดอกจนถึงเก็บเห็ดได้ใช้เวลา 25 – 28 วัน
  • ได้ผลผลิต 150 – 200 กรัมต่อขวด
  • เห็ดเข็มทองจะเก็บรักษาไว้ในตู้เย็นได้ไม่น้อยกว่า 7 วัน โดยยังคงความสดของดอก และสีไม่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม
  • ต้นทุนเฉลี่ยอยู่ที่กิโลกรัมละ 80 บาท ( ต้นทุนครึ่งหนึ่งเป็นค่าไฟฟ้าของเครื่องปรับอากาศ )
  • เมื่อหักต้นทุนแล้วการจำหน่ายเห็ดเข็มทองจะได้กำไรจากการขายส่ง กิโลกรัมละ 20 – 40 บาท
    ซึ่งเห็ดเข็มทองยังเป็นที่ต้องการของตลาดอีกมาก

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเห็ดเข็มทอง appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเห็ดแชมปิญอง หรือ เห็ดกระดุม https://farm.vayo.co.th/blog/champignon-mushroom/ Mon, 14 Jun 2021 09:37:47 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1590 เห็ดแชมปญองจัดเปนเห็ดเศรษฐกิจที่มีความสําคัญมากที่สุดในโลกชนิดหนึ่ง โดยเริ่มเพาะกัน ในประเทศฝรั่งเศสก่อนเมื่อ 300 ปีที่ผานมา ต่อมาไดมีการแพร่ขยายการเพาะเห็ดชนิดนี้ออกไปทั่วโลก ประเทศสหรัฐอเมริกาจัดเปนประเทศที่มีการผลิตเห็ดชนิดนี้มากที่สุด...

The post วิธีการเพาะเห็ดแชมปิญอง หรือ เห็ดกระดุม appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

เห็ดแชมปิญองจัดเปนเห็ดเศรษฐกิจที่มีความสําคัญมากที่สุดในโลกชนิดหนึ่ง โดยเริ่มเพาะกันในประเทศฝรั่งเศสก่อนเมื่อ 300 ปีที่ผ่านมา ต่อมาได้มีการแพร่ขยายการเพาะเห็ดชนิดนี้ออกไปทั่วโลก

 

ประเทศสหรัฐอเมริกาจัดเป็นประเทศที่มีการผลิตเห็ดชนิดนี้มากที่สุด แต่ประเทศจีนและไต้หวันจัดเป็นประเทศที่ส่งเห็ดแชมปิญองสดขายเป็นสินค้าขาออกมากที่สุด ส่วนในประเทศไทยยังไม่มีการผลิตเห็ด แชมปิญองมากนัก และมีการสั่งเห็ดแชมปิญองเปนสินค้านําเข้าประมาณ 400 ตันต่อปี 

 

การเพาะเห็ด แชมปิญองในประเทศไทยเริ่มต้นเมื่อปลายปี พ.ศ.2513 โดยบริษัทเอกชนได้จ้างผู้เชี่ยวชาญมาเพาะเห็ดแชมปิญองที่จังหวัดเชียงใหม่เป็นผลสําเร็จ แต่ผลผลิตของเห็ดยังไม่ดีเท่าที่ควร ต่อมาได้มีการปรับปรุงเทคนิควิธีการเพาะและขยายการเพาะเห็ดชนิดนี้เพิ่มมากขึ้น เนื่องจากสภาพภูมิอากาศทางภาคเหนือของประเทศเหมาะสมต่อการเพาะเห็ดชนิดนี้มาก ประกอบกับวัสดุที่ใช้ในการเพาะได้แก่ ฟางข้าว ไม้ไผ่ และแรงงาน ฯลฯ ของมีอย่างมากมายและราคาถูก 

 

จึงทําให้การเพาะเห็ดแชมปิญองในประเทศ ไทยได้เปรียบกว่าต่างประเทศมาก เป็นที่เชื่อได้ว่าในอนาคตอันใกล้นี้หากมีการส่งเสริมการเพาะเห็ดแชมปิญองอย่างจริงจังแล้วประเทศไทยจะเป็นแหล่งสําคัญแหล่งหนึ่งในการผลิตเห็ดแชมปิญอง ซึ่งจะช่วยประหยัดเงินตราในการสั่งซื้อเห็ดแชมปิญองจากต่างประเทศ และสามารถส่งเห็ดแชมปิญองเป็น สินค้าออก ทํารายได้เข้าสู่ประเทศต่อไป

 

แม้ว่านักวิชาการสามารถที่จะปรับปรุงพันธุ์เห็ดแชมปิญองจนได้พันธุ์ที่ทนร้อน  แต่สภาพที่เหมาะสมต่อการผลิตเห็ดแชมปิญองคือ พื้นที่ทางแถบภาคเหนือของประเทศไทยเนื่องจากมีสภาพเหมาะสมต่อการเพาะเห็ดแชมปิญองหลายประการคือ

 

  • สภาพอุณหภูมิอุณหภูมิทางแถบภาคเหนือจะลดต่ำลงมากในช่วงปลายเดือนตุลาคม

อุณหภูมิจะลดลงเหลือ 21-25 องศาเซลเซียส ช่วงฤดูกาลที่เหมาะสมต่อการเพาะเห็ด คือช่วงปลายเดือน พฤศจิกายนถึงต้นเดือนกุมภาพันธุ์  เพราะอุณหภูมิในช่วงนี้ลดเหลือ 16-18 องศาเซลเซียส

 

เหมาะต่อการพัฒนาการของดอกเห็ดมาก ถึงแม้ว่าอุณหภูมิในช่วงกลางคืนและกลางวันจะแตกต่างกันมากก็ตาม แต่สามารถช่วยได้โดยการฉีดน้ำช่วยในช่วงกลางวัน นอกจากนี้บริเวณพื้นที่บนภูเขาสูง ๆ จะมีอุณหภูมิค่อนข้างต่ำตลอดปี จึงเหมาะสมอย่างยิ่งต่อการเพาะเห็ดแชมปิญอง

 

  • วัสดุที่ใช้เพาะในพื้นที่แถบจังหวัดภาคเหนือเกษตรกรมีการปลูกข้าวเป็นพืชหลักเกือบทุก

พื้นที่จึงทำให้วัสดุหลักที่ใช้ในการเพาะเห็ดแชมปิญองมีเพียงพอ นอกจากนี้วัสดุที่ใช้เป็นอาหารเสริม เช่น มูลสัตว์  รำข้าว ฯลฯ ยังมีราคาถูกและสามารถหาซื้อได้ทั่ว ๆ ไปในท้องตลาด

 

  • แรงงานการเพาะเห็ดแชมปิญองจะใช้แรงงานค่อนข้างมาก โดยเฉพาะถ้าจะผลิตในลักษณะโรงงานอุตสาหกรรม สำหรับปัญหาด้านแรงงานประเทศไทยได้เปรียบต่างประเทศมาก เพราะค่าแรงงานถูกกว่า

 

  • ตลาดและความต้องการเห็ดแชมปิญอง ทั้งภายในและต่างประเทศค่อนข้างสูง จึงไม่มี

ปัญหาด้านตลาดเหมือนกับเห็ดชนิดอื่น

 

การเจริญเติบโตของเส้นใยเห็ดแชมปิญอง

ในการเพาะเลี้ยงเส้นใยเห็ดแชมปิญอง จะคล้ายกับการเพาะเลี้ยงเส้นใยเห็ดนางฟ้า นางรม ฯลฯ ซึ่งอาจทำได้หลายวิธี ได้แก่

  1. การเพาะเลี้ยงสปอร์ 
  2. การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ
  3. การต่อเชื้อเส้นใยจากการเพาะเลี้ยงสปอร์

 

ถ้าเปรียบเทียบกันทั้ง 3 วิธี จะพบว่า 

การเพาะเลี้ยงสปอร์ของเห็ดแชมปิญอง อาจให้ผลผลิตแตกต่างจากเดิมและพันธุ์ใหม่อาจให้ผลผลิตเพิ่มขึ้น 

ส่วนการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ผลจากการทดลองพบว่า ผลผลิตที่ได้จะลดต่ำลง วิธีนี้จึงไม่นิยมใช้กันมากนัก 

การเลี้ยงเชื้อโดยวิธีต่อเชื้อหรือต่อเส้นใยเห็ด ที่ได้จากการเลี้ยงด้วยสปอร์  เป็นวิธีที่นิยมใช้กันทั่ว ๆ ไป วิธีการนี้ต้องคอยหมั่นตรวจสอบลักษณะการเจริญเติบโตของเส้นใย 

 

เส้นใยเห็ดที่เจริญแบบขาวฟูจะเจริญเติบโตช้ากว่าเส้นใยที่เจริญเป็นปกติ การที่เส้นใยที่มีลักษณะขาวเจริญเติบโตช้า ทำให้เสียเวลาและมีโอกาสที่เชื้อจุลินทรีย์อื่น ๆ โดยเฉพาะเชื้อไวรัสอาจเจริญปะปนได้ นอกจากนี้ยังให้ผลผลิตต่ำ การที่เส้นใยมีลักษณะขาวฟูนั้นอาจเกิดจากพันธุ์เห็ดและอาหารที่ใช้เลี้ยงเส้นใย จากการทดลองพบว่าลักษณะการผิดปกติของเส้นใยเกิดขึ้นน้อยในอาหารที่เป็นวุ้น 

 

สายพันธุ์ของเห็ดแชมปิญอง

เห็ดแชมปิญองที่เพาะกันทั่ว ๆ ไป ในรูปของการค้าสามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ

  • พันธุ์ดอกสีขาว เห็ดแชมปิญองมีสีขาวบริสุทธิ์  โคนก้านดอกค่อนข้างเล็กและยาว เห็ดแชม

ปิญองพันธุ์นี้เป็นพันธุ์ที่มีคุณภาพดี สีขาวและรสชาติดี พันธุ์ดอกสีขาวที่เพาะกันทั่ว ๆ ไป ได้แก่ Snow White, Pure White, Golden White, Silver White, White King, White Queen

 

  • พันธุ์ดอกสีครีม จัดเป็นพันธุ์ดอกเห็ดที่เจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ดอกใหญ่สีครีม พันธุ์พวก

นี้ได้แก่ Sattons twenty century, Downing town, เบอร์ 49 และ 50

 

  • พันธุ์ดอกสีน้ำตาล จัดเป็นพันธุ์เห็ดแชมปิญองที่มีเนื้อแน่นกลิ่นหอม ก้านดอกสั้น ผลผลิต

สูง และทนร้อนได้ดี เห็ดพันธุ์นี้ก็คือ Best England  ซึ่งนิยมเพาะกันมากในประเทศอังกฤษ

การเพาะเลี้ยงเส้นใยเห็ดแชมปิญอง

ในการเพาะเลี้ยงเส้นใยเห็ดแชมปิญอง อาจจะเพาะเลี้ยงสปอร์ หรือเนื้อเยื่อของเห็ดก็ได้วิธี

การเพาะเลี้ยงเส้นใยเห็ดก็คล้ายกับเห็ดนางรม นางฟ้า ฯลฯ 

 

1. การเพาะเลี้ยงเส้นใยบนอาหารวุ้น

การเพาะเลี้ยงเส้นใยบนอาหารวุ้น ได้มีการทดลองใช้อาหารวุ้นหลายสูตรที่เหมาะสมต่อเห็ดแชมปิญอง ได้แก่

 

สูตร

  • ข้าวสาลี 125 กรัม
  •  วุ้นทำขนม 2 เปอร์เซ็นต์ 
  •  น้ำสะอาด 4 ลิตร

 

วิธีทำ

  1. นำเมล็ดข้าวสาลี 125 กรัม มาต้มกับน้ำสะอาด 4 ลิตร เป็นเวลา 2 ชั่วโมง
  2. ปล่อยทิ้งไว้ประมาณ 24 ชั่วโมง จึงแยกเอาน้ำออกจากเมล็ดข้าวสาลี
  3. นำน้ำสกัดข้าวสาลีมาต้ม พร้อมกับใส่วุ้นทำขนมลงไปประมาณ 2 เปอร์เซ็นต์  โดยน้ำหนัก

 

2. การเลี้ยงเส้นใยบนเมล็ดธัญพืช 

สูตรการเลี้ยงเส้นใยบนเมล็ดธัญพืช 

  •  เมล็ดข้าวสาลี 10 กก.
  •  ยิปซั่ม (CaSO4.2H2O) 120 กรัม
  •  หินปูน (CaCO3) 30 กรัม

 

วิธีทำ

  • นำเมล็ดข้าวสาลีมาต้มกับน้ำที่สะอาดจำนวน 15 ลิตร ให้น้ำเดือดนานประมาณ 15 นาที

และยกลงจากเตาตั้งทิ้งไว้ให้เย็นนานประมาณ 15 นาที เพื่อให้เมล็ดข้าวสาลีดูดซึมน้ำ

  • กรองเอาน้ำออกด้วยตะแกรง ในระยะนี้ควรใช้ช้อนที่ทำด้วยไม้ กลับเมล็ดข้าวสาลีหลาย ๆ

ครั้ง เมื่อเมล็ดข้าวสาลีเย็นตัวลงจึงคลุกเมล็ดข้าวสาลีกับยิปซั่มและปูนขาวลงไป ยิปซั่มที่ใส่ลงไปเพื่อป้องกันไม่ให้เมล็ดข้าวสาลีจับตัวกันแน่น ส่วนปูนขาวจะช่วยในการปรับสภาพความเป็น กรด-ด่าง pH ให้เหมาะสม

  • นำเมล็ดข้าวสาลีบรรจุลงในขวดแบนประมาณ  ¾  ของขวดพร้อมกับปิดจุกด้วยสำลีและหุ้ม

ด้วยกระดาษ นำไปนึ่งฆ่าเชื้อด้วยหม้อนึ่งความดัน โดยใช้ความดันที่ 15 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว นานประมาณ 30-45 นาที

  • เมื่อขวดเมล็ดข้าวสาลีเย็นตัวลง จึงเขี่ยเชื้อเห็ดแชมปิญองที่เลี้ยงบนอาหารวุ้นใส่ลงไปหลัง

จากเส้นใยเห็ดเดินได้ 5-7 วัน ให้เขย่าขวดเพื่อให้เมล็ดข้าวสาลีที่มีเชื้อเห็ดบางส่วนกระจาย ซึ่งจะช่วยให้เชื้อเห็ดกระจายเต็มเมล็ดข้าวสาลีได้เร็วขึ้น เมื่อเส้นใยเห็ดเจริญเต็มเมล็ดข้าวสาลีแล้ว ให้นำไปเพาะลงในปุ๋ยหมักต่อไป

 

การเพาะเห็ดแชมปิญองให้ออกดอก

ในการเพาะเห็ดหรือทำให้เห็ดแชมปิญองออกดอก ส่วนใหญ่จะใช้วัสดุหลายชนิด วัสดุที่ใช้เป็น

หลักสำหรับการเพาะเห็ดคือ ฟางข้าวเจ้า ฟางข้าวสาลี ฟางข้าวโอ๊ต ฯลฯ 

 

วัสดุในการเพาะที่สำคัญมีดังนี้   

  • ฟางข้าว ( Rice Straw ) ในการเพาะเห็ดแชมปิญอง แม้ว่าจะสามารถใช้ฟางข้าวได้หลาย

ชนิดก็ตาม แต่สำหรับประเทศไทยแล้ว ฟางข้าวเจ้านับว่าเหมาะสมมากที่สุดเพราะหาง่ายฟางข้าวดูดซึมน้ำได้ดีและมีเชื้อจุลินทรีย์ที่ช่วยในการหมักปุ๋ย

 

  • มูลสัตว์ ( Manure ) นับว่าเป็นแหล่งอาหารที่ดีสำหรับเห็ดแชมปิญอง มูลสัตว์ที่นิยมใช้ ได้แก่

มูลม้า มูลไก่ มูลสุกร ฯลฯ มูลสัตว์พวกนี้จะมีปริมาณของไนโตรเจนแตกต่างกัน และจัดเป็นแหล่ง

อาหารที่ประหยัดสำหรับเห็ดแชมปิญอง

 

  • ธาตุอาหาร ( Available Nutrients ) หรืออาหารเสริมที่ใช้ในการเพาะเห็ดแชมปิญองมีหลาย

ชนิด คือพวกคาร์โบไฮเดรต ( Carbohydrate ) แหล่งอาหารคาร์โบไฮเดรต ที่หาได้ทั่ว ๆ

ไป ได้แก่ แป้งข้าวเจ้า แป้งข้าวเหนียว น้ำตาล ฯลฯ ซึ่งเห็ดสามารถนำไปใช้ในการเจริญเติบโตได้อย่างดี

 

  •  พวกไนโตรเจน ( Nitrogen ) แหล่งอาหารประเภทไนโตรเจนที่สำคัญต่อการเจริญ

เติบโตของเห็ดแชมปิญอง  

 

  • ธาตุอาหารอื่น ๆ ที่มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของเห็ด เช่น โปแตสเซียม (K)

ฟอสฟอรัส (P) ยิปซั่ม ( CaSO4.2H2O ) ฯลฯ ซึ่งเห็ดแชมปิญองสามารถนำไปใช้ในการเจริญเติบโต

 

เห็ดแชมปิญองพันธุ์สีขาว ลักษณะขาเห็ดจะค่อนข้างเล็กและยาว มีคุณภาพที่ดีทั้งรส กลิ่น เป็นพันธุ์ที่นิยมปลูกกันมากในปัจจุบัน 

ส่วนอีกพันธุ์คือ พันธุ์สีน้ำตาล ลักษณะดอกเห็ดมีสีน้ำตาล กลิ่นหอม เนื้อแน่น ขาเห็ดสั้น ผลผลิตสูง ทนร้อน

วัสดุเพาะ (ปุ๋ยหมัก) ที่ใช้ในการเพาะเห็ดแชมปิญอง

ในการผสมปุ๋ยหมักที่ใช้ในการเพาะเห็ดแชมปิญองที่มีคุณภาพดี

ควรให้ปุ๋ยหมักมีความชื้น 68-72 % สูตรที่ใช้ในการเพาะเห็ดแชมปิญองมีหลายสูตร

 

สูตรที่ 1 ประกอบด้วย

  •  ฟางข้าว 68 กิโลกรัม
  •  ซังข้าวโพด 68 กิโลกรัม
  •  ส่าเหล้า หรือกากเบียร์ 13.6 กิโลกรัม
  •  มูลไก่ 11.3 กิโลกรัม
  •  ยูเรีย1.18 กิโลกรัม
  •  โปแตสเซียม 1.63 กิโลกรัม
  •  ยิปซั่ม 4.53 กิโลกรัม

 

สูตรที่ 2 ประกอบด้วย

  • ฟางข้าว 1016 กิโลกรัม
  • ซังข้าวโพด 1700 กิโลกรัม
  •  โปแตสเซียมคลอไรด์ 11.3 กิโลกรัม
  •  ยูเรีย 3.6 กิโลกรัม
  •  แอมโมเนียมไนเตรท 11.3 กิโลกรัม
  • กากเบียร์ 34 กิโลกรัม
  •  ยิปซั่ม 22.7 กิโลกรัม

 

สูตรที่ 3 ประกอบด้วย

  •  มูลม้า 1016 กิโลกรัม
  • มูลไก่ 101.6 กิโลกรัม
  •  กากน้ำตาล 38.1 กิโลกรัม
  •  กากฝ้าย 15.24 กิโลกรัม
  •  ยิปซั่ม 15.24 กิโลกรัม

 

สูตรที่ 4 ประกอบด้วย

  • ฟางข้าว 600 กิโลกรัม
  • ปุ๋ยยูเรีย10 กิโลกรัม
  • แอมโมเนียมซัลเฟต 13 กิโลกรัม
  • ดับเบิ้ลซุปเปอร์ฟอสเฟต 12 กิโลกรัม
  • ปูนขาว 20 กิโลกรัม

 

สูตรที่ 5 ประกอบด้วย

  •  ฟางข้าว 600 กิโลกรัม
  •  ซังข้าวโพดบด 400 กิโลกรัม
  •  แคลเซียมไซยานาไนด์ 14 กิโลกรัม
  •  แอมโมเนียมไนเตรท 10 กิโลกรัม
  •  โปแตสเซียมไนเตรท 10 กิโลกรัม
  •  ยิปซั่ม 25 กิโลกรัม

 

สูตรที่ 6 ประกอบด้วย

  •  ฟางข้าว 1,000 กิโลกรัม
  •  เมื่อเมื่อเริ่มกองปุ๋ยหมักผสม : ซุปเปอร์ฟอสเฟต 12 กิโลกรัม
  •  ยิปซั่ม 16 กิโลกรัม
  •  เมื่อกลับกองปุ๋ยครั้งแรกผสม : แอมโมเนียมซัลเฟต 20 กิโลกรัม
  •  เมื่อกลับกองปุ๋ยครั้งที่สองผสม : รำข้าว 30 กิโลกรัม
  •  ปูนขาว 13 กิโลกรัม
  •  ยูเรีย10 กิโลกรัม

 

การหมักฟางสำหรับเพาะเห็ดแชมปิญอง

  • การหมักฟางนับว่ามีความสำคัญมาก โดยนำฟางที่จะเพาะเห็ดมาสับให้มีความยาวประมาณ 6-8 นิ้ว
  • นำมาอัดหมักไว้ในกรอบไม้ที่มีความกว้าง 1.5 เมตร ยาว 2 เมตร และสูงประมาณ 30-50 ซม. 
  • นำฟางมาอัดเป็นชั้น ๆ สูงขึ้นไปเรื่อย ๆ ประมาณ 1 เมตร 
  • ในแต่ละชั้นของฟางให้ใส่ปุ๋ยวิทยาศาสตร์ลงไปแต่ละชั้นเท่า ๆ กัน ขั้นตอนในการหมักฟางอาจกระทำได้ 2 วิธี

 

การหมักฟางแบบที่ 1 ใช้เวลา 7-10 วัน ( ฤดูหนาว )

 วันที่ 1 ให้ทำกองปุ๋ยหมักและใส่ปุ๋ยไนโตรเจน

 วันที่ 3 กลับกองปุ๋ยครั้งที่ 1 พร้อมกับใส่ปุ๋ยไนโตรเจน

 วันที่ 5 กลับกองปุ๋ยครั้งที่ 2 พร้อมกับใส่คาร์โบไฮเดรต หรือรำข้าว

 วันที่ 7 กลับกองปุ๋ยครั้งที่ 3 ปรับความชื้นให้เหมาะสม

 วันที่ 9 นำปุ๋ยหมักใส่ถาดเข้าห้องพีคฮีทติ้ง

 

การหมักฟางแบบที่ 2 ใช้เวลา 8-9 วัน ( ฤดูร้อน / ฝน )

 วันที่ 1 ทำกองปุ๋ยหมัก พร้อมกับเติมมูลสัตว์  พวกมูลไก่ลงไป

 วันที่ 3 กลับกองปุ๋ยครั้งที่ 1 พร้อมกับเติมยิปซั่มและกากเมล็ดฝ้าย

 วันที่ 5 กลับกองปุ๋ยหมักครั้งที่ 2 พร้อมเติมรำปรับความชื้น

 วันที่ 8 ขนใส่ถาดเข้าโรงเรือนทำพีคฮีทติ้ง

 

ลักษณะของปุ๋ยหมักที่ดีก่อนนำไปทำพีคฮีทติ้ง ปุ๋ยหมักควรมีลักษณะดังนี้   

  1. สีของปุ๋ยหมักค่อนข้างคล้ำ และความชื้นของฟางเหมาะสม
  2. เส้นฟางจะต้องไม่เหนียวและเปื่อยยุ่ยพอสมควร ส่วนความชื้นของปุ๋ยหมัก ควรอยู่ในช่วง 72-75 % เมื่อนำฟางขึ้นมากำจะพบว่ามีน้ำไหลออกมาจากง่ามมือเล็กน้อย
  1. มีเส้นใยสีขาวของเชื้อ actinomycetes  เจริญขึ้นมาเล็กน้อย และควรมีกลิ่นหอมของเห็ด
  2. ปุ๋ยหมักควรมีปริมาณของไนโตรเจน ประมาณ 1.6-1.8 %

 

การทำพีคฮีทติ้ง ( Peak heating )

  • หลังจากหมักปุ๋ยได้ที่แล้ว ให้นำปุ๋ยหมักมาทำพีคฮีทติ้ง
  • ซึ่งถือว่าเป็นวิธีการใหม่ที่ใช้เพาะเห็ดแชมปิญอง
  • ทั้งนี้เนื่องจากในช่วงระหว่างการหมักฟางนั้น ปุ๋ยหมักอาจชื้นหรือแห้งเกินไป และมีสภาพไม่เหมาะต่อการเจริญเติบโตของเห็ด
  • ถ้านำฟางที่หมักมาผ่านขบวนการพีคฮีทติ้ง โดยทำการควบคุมอุณหภูมิความชื้น การถ่ายเทอากาศ ( และฆ่าเชื้อจุลินทรีย์บางชนิด )
  • ทำให้ปุ๋ยหมักที่ผ่านการทำพีคฮีทติ้งมีคุณสมบัติทางเคมี ฟิสิกส์  และชีวะ เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของเห็ด

 

การทำพีคฮีทติ้งเป็นการกระตุ้นเชื้อจุลินทรีย์บางชนิด โดยเฉพาะแบคทีเรียที่ชอบความร้อน ( Thermophilic bacteria ) จะช่วยในการแปรรูปไนโตรเจนให้มาอยู่ในรูปแอมโมเนีย ต่อมาเชื้อรา ( Fungi ) ที่ชอบความร้อนและอยู่ในกลุ่มโทรูล่า ( Torula ) และเฮมิคูล่า ( Humicola ) สามารถเปลี่ยนแอมโมเนียให้มาอยู่ในรูปโปรตีน

 

ซึ่งเห็ดสามารถนำมาใช้ในการเจริญเติบโตต่อไป อุณหภูมิที่เหมาะต่อการทำพีคฮีทติ้งควรอยู่ระหว่าง 55-60 องศาเซลเซียส จุดมุ่งหมายในการทำพีคฮีทติ้งก็คือการปรับปรุงสภาพปุ๋ยหมักให้เหมาะสมต่อ การเจริญเติบโตของเห็ด ส่วนการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์และแมลงบางชนิดเป็นผลพลอยได้เท่านั้น

 

อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำพีคฮีทติ้ง ประกอบด้วย

  1. เครื่องดูดเป่าอากาศ (Blower) ขนาดแรงม้า 1 เครื่อง
  2. ท่อน้ำอากาศ อาจใช้ท่อพลาสติก หรือท่อสังกะสีก็ได้ โดยให้มีขนาดที่สามารถต่อกับเครื่องดูด – เป่าอากาศได้พอดี ท่อดังกล่าว ใช้เป็นท่อส่งอากาศจากภายนอกเข้าไปในโรงเห็ด และมีท่อดูดอากาศภายในโรงเรือนด้วย
  3. ไส้กรองอากาศ ใช้สำหรับกรองอากาศจากภายนอกที่ผ่านเข้าไปในโรงเห็ด
  4. เครื่องทำไอน้ำอาจจะใช้ถังน้ำมันขนาด 200 ลิตรหลายถัง ขึ้นกับขนาดของโรงเรือนเพื่อต้มน้ำและส่งไอนำเข้าไปในโรงเรือน
  5. ถาดใส่ฟางหมัก และใช้ในการเพาะเห็ด ควรใช้ถาดที่สามารถเคลื่อนย้ายได้เพื่อสะดวกในการควบคุมความสะอาดของโรงเรือน และป้องกันการระบาดของเชื้อโรคภายในโรงเรือนได้อย่างดี ขนาดของถาดที่ใช้ในการเพาะควรมีขนาด 1.20 x 1.75 เมตร

 

ลักษณะของโรงเรือน

  • ในการเพาะเห็ดแชมปิญองเป็นอุตสาหกรรม ผู้เพาะต้องวางแผนในการปลูกสร้างโรงเรือนให้เหมาะสมโดยใช้วัสดุถาวร แต่ถ้าเพาะไม่มากนักอาจจะดัดแปลงโดยใช้โรงเรือนที่มุงด้วยใบจาก ภายในได้
  • โรงเรือนให้บุด้วยพลาสติก และเจาะหน้าต่างด้านละ 1 แห่ง
  • แต่ถ้าจะสร้างแบบถาวร ควรสร้างโรงเรือนที่สามารถใช้บรรจุถาดใช้เพาะเห็ดได้ประมาณ 220 ถาด
  • ซึ่งสามารถใช้ปุ๋ยหมักในการเพาะเห็ดถึง 38 ตัน
  • แต่ผู้เพาะอาจจะดัดแปลงขนาดโรงเรือนให้เล็กลงได้ตามความเหมาะสม

 

ขั้นตอนการทำพีคฮีทติ้ง

หลังจากการหมักฟางเพาะเห็ดได้ที่แล้วให้ทำพีคฮีทติ้ง โดยปฏิบัติเป็นขั้น ๆ ดังนี้   

  • นำฟางหมักใส่ลงในถาดเพาะเห็ด โดยใช้ฟางหมักประมาณ 86 กิโลกรัมต่อ 1 ตารางเมตร
  • พ่นอากาศเข้าไปในโรงเพาะเห็ดให้อากาศหมุนเวียนนานประมาณ 1 ชม.
  • หยุดเป่าลมแต่ให้ปล่อยไอน้ำเข้าไปในโรงเรือน พร้อมกับดูดอากาศด้านล่างเป่าขึ้นด้านบนเพื่อกระจายอุณหภูมิภายในโรงเรือนให้สม่ำเสมอในระยะนี้ให้รักษาอุณหภูมิภายในโรงเรือนอยู่ในระดับ 60 องศาเซลเซียส นานประมาณ 6 ชั่วโมง เพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ และแมลงที่ติดมากับปุ๋ยหมัก
  • อุณหภูมิภายในโรงเรือนจะสูงขึ้นเนื่องจากไอน้ำร้อน และเกิดการสลายตัวของปุ๋ยหมักโดยเฉพาะในวันที่ 2 อุณหภูมิอาจสูงประมาณ 55-60 องศาเซลเซียส
  • ในวันที่ 3 ควรปล่อยอากาศเข้าไปในโรงเรือนบ้าง และรักษาอุณหภูมิให้อยู่ในระดับ 50-60 องศาเซลเซียส นานประมาณ 10 ชม. อย่าให้อุณหภูมิสูงกว่าระดับดังกล่าว เพราะจะทำให้เกิดการสูญเสียธาตุไนโตรเจนในรูปของแอมโมเนีย
  • หลังจากนั้นให้ลดอุณหภูมิภายในโรงเรือนให้อยู่ระหว่าง 50-55 องศาเซลเซียส นานประมาณ 14 ชั่วโมง และค่อย ๆ ลดอุณหภูมิลงวันละ 10 องศาเซลเซียส จนกระทั่งปุ๋ยหมักมีอุณหภูมิ 28-30 องศาเซลเซียส สามารถใช้เพาะเห็ดได้ทันที
  • การทำพีคฮีทติ้งจะใช้เวลานานที่สุดประมาณ 7 วัน ก็สมบูรณ์และหลังจากใส่เชื้อเห็ดลงไปแล้วจะพบว่ามีเส้นใยสีขาวหรือสีเทาแผ่คลุมทั่วผิวหน้าของฟางที่ใช้หมักเส้นใยเหล่านี้เป็นพวกเชื้อรา ( Fungi ) พวกเฮมิคูล่า และโทรูล่า ซึ่งภายหลังจะเป็นอาหารของเห็ดเป็นอย่างดี

 

ลักษณะปุ๋ยหมักที่ดีหลังจากทำพีคฮีทติ้ง

ปุ๋ยหมักที่เหมาะต่อการเพาะเห็ดแชมปิญอง หลังจากที่ผ่านการทำพีคฮีทติ้งแล้ว ปุ๋ยหมักที่ดีควรมีลักษณะดังนี้   

  • ปุ๋ยหมักควรมีสีน้ำตาลดำ ฟางที่หมักจะต้องนุ่มและเปื่อยยุ่ยพอสมควรเมื่อบีบ
  • ความชื้นของปุ๋ยหมักควรอยู่ระหว่าง 70-73 % เมื่อนำมากำแล้วบีบดูจะพบว่ามีน้ำไหลออกมาตามง่ามมือเล็กน้อย
  • ไม่มีกลิ่นของแอมโมเนีย ความเป็นกรด-ด่าง pH ของปุ๋ยหมักไม่ควรเกิน 7.5 และมีกลิ่นหอมคล้ายเห็ด
  • มีเชื้อราเฮมิคูล่าและโทรูล่า ขึ้นกระจายบาง ๆ ทั่วผิวหน้าของปุ๋ยหมัก
  • มีปริมาณของไนโตรเจนประมาณ 1.8-2.0%  และมีแอมโมเนียต่ำกว่า 0.1%

 

 การใส่เชื้อเห็ด ( Spawning )

เมื่อปุ๋ยหมักที่ใช้เพาะเห็ดผ่านการทำพีคฮีทติ้ง และมีสภาพเหมาะต่อการนำมาเพาะแล้ว ให้ทำการใส่หัวเชื้อเห็ดลงในปุ๋ยหมัก โดยให้ปฏิบัติดังนี้   

  • ให้ล้างมือและอุปกรณ์ที่จะใช้ในการเพาะเชื้อเห็ดแชมปิญองให้สะอาด
  • นำหัวเชื้อเห็ดแชมปิญองที่เลี้ยงบนเมล็ดข้าวฟ่างหรือข้าวสาลีใส่ลงไปในปุ๋ยหมัก
  • โดยการเจาะรูบนปุ๋ยหมักที่อยู่ในถาด ให้ลึกประมาณ 3 ซม.
  • ให้แต่ละรูอยู่ห่างกัน 15 – 20 ซม.
  • ใช้หัวเชื้อประมาณ 500 กรัมต่อพื้นที่ 1 ตารางเมตร
  • หลังจากใส่หัวเชื้อไปแล้ว ให้ใช้ปุ๋ยกลบรูที่ใส่เชื้อ
  • ในระยะนี้หลังจากเชื้อเริ่มเดินแล้ว ไม่ต้องรดน้ำ
  • แต่ถ้าผิวของปุ๋ยหมักแห้งควรให้น้ำแบบฉีดพ่นฝอยเล็กน้อย
  • เส้นใยของเห็ดแชมปิญองจะเจริญเข้าไปในปุ๋ยหมัก และเจริญเต็มผิวหน้าของปุ๋ยหมัก เชื้อจะเจริญเติบโตเต็มที่โดยใช้เวลาประมาณ 20 วัน
  • ในระยะนี้ควรรักษาความสะอาด อุณหภูมิและความชื้นภายในโรงเรือนให้สม่ำเสมอ
  • ถ้าอากาศเย็นจะให้ผลผลิตสูง
  • แต่ที่สำคัญก็คือต้องระวังแมลงศัตรูเห็ดที่จะมาทำลายเส้นใยเห็ดแชมปิญอง

 

ในบางครั้งเส้นใยเห็ดแชมปิญองอาจเจริญช้าเนื่องจากสาเหตุหลายประการคือ

  • หัวเชื้อที่ใช้เพาะเห็ดคุณภาพไม่ดี
  • สภาพของปุ๋ยหมักไม่เหมาะสม ได้แก่ สภาพความเป็น กรด-ด่าง pH สูงกว่า 7.5 
  • อุณหภูมิสูงกว่า 30 องศาเซลเซียส หรือปุ๋ยหมักยังหมักไม่ได้ที่
  • มีโรคแมลงศัตรูเห็ดคอยรบกวนและทำลายเส้นใยเห็ด
  • ปุ๋ยหมักในชั้นที่เพาะมีอายุนานเกินไปตามปกติ
  • ระยะเวลาในการทำพีคฮีทติ้งไม่ควรเกิน 7 วัน
  • และเมื่ออุณหภูมิลดลงควรรีบใส่เชื้อทันทีไม่ควรทิ้งไว้นานเพราะโรคและแมลงศัตรูเห็ดอาจเข้าทำลายได้

 

การกลบดิน ( Casing )

  • หลังจากต่อเชื้อเห็ดลงในปุ๋ยหมักได้ประมาณ 15 – 20 วัน 
  • ซึ่งเป็นระยะที่เส้นใยเห็ดในกองปุ๋ยหมักเจริญเติบโตเต็มที่และเส้นใยสานกันดีแล้ว
  • ในระยะนี้ควรนำดินที่เตรียมไว้กลบลงบนปุ๋ยหมักโดยให้กลบดินหนาประมาณ 2-3 ซม. 
  • ดินที่ใช้กลบควรนำมาร่อนเอาดินที่มีขนาดใหญ่ออกก่อน
  • ดินที่ใช้กลบควรมีขนาด 0.5 – 1.0 ซม. นับว่าเหมาะสมมากที่สุด
  • ดินดังกล่าวต้องสะอาดปราศจากเชื้อจุลินทรีย์ที่จะทำลายเส้นใยเห็ด
  • ดินที่ใช้กลบถ้าผ่านการฆ่าเชื้อได้ยิ่งเป็นการดี
  • โดยการอบไอน้ำให้มีอุณหภูมิ 80 องศาเซลเซียส นานประมาณ 30 นาที
  • ดินที่ใช้กลบควรเป็นดินร่วนที่มีอินทรียวัตถุสูง
  • ในการกลบผิวหน้าของปุ๋ยหมัก ควรปรับให้เรียบและกระจายอย่างสม่ำเสมอเพื่อช่วยรักษาความชื้นในกองปุ๋ยหมัก

 

การกลบผิวหน้าดังกล่าวมีผลต่อการเจริญเติบโตของเห็ดแชมปิญองเนื่องจาก

  • ดินที่ใช้กลบเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงจุลินทรีย์พวก actinomycetes และเชื้อแบคทีเรียที่ช่วยกระตุ้นให้เกิดดอกเห็ด
  • ดินที่ใช้กลบช่วยรักษาความชื้นในกองปุ๋ยหมักให้เหมาะสมต่อการเจริญของเส้นใย และการเกิดดอกเห็ด
  • ดินที่กลบเป็นฐานให้ดอกเห็ดยึด ทำให้เห็ดสามารถทรงดอกเห็ดอยู่ได้ไม่ล้ม
  • ในการรดน้ำถ้ารดกับกองปุ๋ยหมักโดยตรง จะทำให้เส้นใยของเห็ดขาดและเน่าได้
  • การใช้ดินกลบจะช่วยไม่ให้น้ำสัมผัสกับเส้นใยโดยตรง และช่วยลดความเสียหายเนื่องจากเส้นใยถูกทำลายได้อย่างดี
  • การกลบดินนอกจากจะช่วยรักษาความชื้นแล้วยังช่วยลดอุณหภูมิในแปลงเห็ดให้ต่ำ ซึ่งเหมาะต่อการพัฒนาไปเป็นดอกเห็ดได้อย่างดี

 

การปฏิบัติดูแลรักษา

หลังจากกลบปุ๋ยหมักด้วยดินแล้ว การปฏิบัติดูแลรักษาในระยะนี้นับว่าสำคัญมากเพราะเป็นระยะที่เห็ดกำลังพัฒนาไปเป็นดอก การปฏิบัติดูแลรักษาควรปฏิบัติเป็นขั้น ๆ ดังนี้   

 

  • ในสัปดาห์แรกหลังการกลบดิน ควรรักษาอุณหภูมิในโรงเรือนไว้ประมาณ 21 องศาเซลเซียส ในสัปดาห์ ที่ 2 และ 3 ให้ลดอุณหภูมิลงเหลือ 18 องศาเซลเซียส แต่สำหรับประเทศไทยอุณหภูมิในระหว่างการเดินของเชื้อมักเกิน 26 องศาเซลเซียส จึงทำให้แปลงเพาะเห็ดถูกรบกวนด้วยเชื้อราและไรอยู่เสมอ ผลผลิตจึงค่อนข้างต่ำ
  • การรดน้ำควรให้น้ำแบบฉีดพ่นฝอยให้ละเอียดโดยให้น้ำเช้าเย็นวันละ 2 ครั้ง เพื่อให้ดินที่ใช้กลบแปลงมีความชื้นอยู่ตลอดเวลา
  • การระบายอากาศ ควรให้โรงเรือนที่เพาะเห็ดมีการถ่ายเทอากาศอยู่ตลอดเวลา เพื่อลดการสะสมของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ปริมาณของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มีผลต่อการเจริญเติบโตของเห็ดเพราะถ้ามีการสะสมของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากจะทำให้เห็ดดอกเล็ก ก้านยาว จำนวนดอกเห็ดลดลง และโอกาสที่เชื้อโรคจะแพร่ระบาดทำลายเห็ดได้มาก
  • อุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของเห็ดแชมปิญอง ควรอยู่ระหว่าง 15 – 18 องศาเซลเซียส ดังนั้นการเพาะเห็ดแชมปิญองจะให้ได้ผลผลิตสูงจะต้องเพาะในบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำ ได้แก่ แถบภาคเหนือหรือบริเวณตามภูเขาสูง และมีอุณหภูมิต่ำปัจจัยที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของเห็ด

 

เห็ดแชมปิญองจัดเป็นเห็ดที่มีการเจริญเติบโตแบบ Saprophyte โดยใช้อาหารจากเศษพืชหรือปุ๋ยหมักในการเจริญเติบโต เพราะเห็ดแชมปิญองไม่มีคลอโรฟิลล์ที่จะใช้ในการสังเคราะห์แสง การที่เห็ดแชมปิญองจะให้ผลผลิตสูงหรือไม่ ขึ้นกับปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลายอย่างคือ

 

1. อุณหภูมิ ( Temperature )

  • นับว่ามีผลต่อการเจริญเติบโตของเส้นใยและการพัฒนาไปเป็นดอกเห็ด
  • อุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของเส้นใยประมาณ 25 องศาเซลเซียส
  • ส่วนอุณหภูมิของปุ๋ยหมักควรอยู่ระหว่าง 23-28 องศาเซลเซียส
  • ถ้าอุณหภูมิสูงหรือต่ำกว่านี้ เส้นใยจะเจริญเติบโตช้า

 

2. ความชื้น ( Humidity )

  • ความชื้นของอากาศในช่วงที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของเส้นใย ควรอยู่ระหว่าง 90-95 %
  • แต่ถ้าในระยะเห็ดออกดอกควรมีความชื้น 80-85 %

 

3.ธาตุอาหาร

  • ที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของเห็ดแชมปิญอง ได้แก่ คาร์โบไฮเดรทในช่วงที่เส้นใยกำลังเจริญเติบโต เส้นใยเห็ดจะดูดซึมพวกลิกินน เพื่อใช้เป็นอาหาร
  • แต่ในระยะที่ดอกเห็ดพัฒนาเป็นตุ่มเล็ก ๆ คาร์โบไฮเดรตพวก เพนโตซาน ( Pentosan ) และแอลฟาเซลลูโลส ( Alpha cellulose ) จะถูกนำไปใช้
  • ดังนั้นวิธีการเพิ่มผลผลิตวิธีหนังก็คือการเพิ่มคาร์โบไฮเดรตที่สลายตัวง่ายให้แก่ปุ๋ยหมัก ก่อนที่จะทำการกลบดิน

 

4.อัตราส่วน C:N ratio

  • ในช่วงระหว่างการหมักปุ๋ยหมัก C:N ratio ประมาณ 30 : 1
  • ส่วน C:N ratio ที่เหมาะสมในขณะเกิดเส้นใย ( Spawning ) ควรมีค่าเท่ากับ 17 : 1

 

5.สภาพความเป็นกรด-ด่าง pH

  • ช่วง pH ที่เหมาะสมต่อการเจริญของเส้นใยควรอยู่ระหว่าง 7.0 – 7.4
  • และในช่วงสุดท้าย pH ควรลดลงเหลือประมาณ 6.3

  

การเก็บผลผลิต ( Picking )

  • หลังการคลุมดิน และดูแลรักษาอุณหภูมิความชื้นภายในโรงเรือนให้เหมาะสมนานประมาณ 10 – 15 วัน เส้นใยเห็ดจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นตุ่มดอกเล็ก ๆ สีขาว
  • และตุ่มดอกเห็ดดังกล่าวจะค่อยๆ พัฒนาเจริญขึ้นเป็นดอกที่สามารถเก็บเกี่ยวได้
  • โดยดอกเห็ดจะให้ผลผลิตน้อย และจะค่อย ๆ เพิ่มผลผลิตให้สูงขึ้นจนได้ผลผลิตสูงสุด
  • จากนั้นผลผลิตจะค่อย ๆ ลดต่ำลงจนถึงต่ำที่สุด เรียกว่า 1 ฟลัช ( Flush ) หรือรุ่น
  • ความสั้นยาวของรุ่นขึ้นอยู่กับพันธุ์เห็ด อาหารที่เพาะ และอุณหภูมิ

 

การเจริญเติบโตของเห็ดแชมปิญอง ส่วนการเก็บผลผลิตเห็ดแชมปิญองให้ปฏิบัติดังนี้   

  • ในระยะที่เห็ดเจริญเติบโตเต็มที่ควรรักษาสภาพความชื้นในโรงเรือนให้อยู่ในระดับ 80-85 % โดยการฉีดพ่นน้ำให้เป็นฝอยภายในโรงเรือนเพาะเห็ด
  • การเก็บดอกเห็ดให้ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้จับที่โคนดอกเห็ด แล้วบิดเบา ๆ จนกระทั่งดอกเห็ดหลุดติดมือออกมา
  • ระมัดระวังอย่าให้ดอกเล็ก ๆ ที่อยู่ข้างเคียงได้รับความกระทบกระเทือน
  • พร้อมกับเก็บขาของเห็ดที่ตกค้างในปุ๋ยหมักออกให้หมด
  • เพราะถ้ามีส่วนของดอกหลงเหลืออยู่ในแปลงก็จะเน่าและทำให้โรคแพร่ระบาดทำลายเห็ดได้
  • ผลผลิตของเห็ดที่ได้ ถ้าใช้ปุ๋ยหมัก 70 – 100 กิโลกรัม เพาะในพื้นที่ 3.24 ตารางเมตร
  • จะได้ดอกเห็ด 14 – 18 กิโลกรัม ลักษณะของดอกเห็ดที่เก็บจากแปลงควรมีลักษณะที่สมบูรณ์  ไม่มีโรคแมลงรบกวน

โรคของเห็ดแชมปิญอง

ในการเพาะเห็ดแชมปิญองตามปกติจะพบว่ามีโรคและแมลงศัตรูเห็ดที่คอยทำลายเห็ดแชมปิญองอยู่ตลอดเวลา เชื้อจุลินทรีย์เหล่านี้ มีการใช้อาหารเช่นเดียวกับเห็ดแชมปิญองจึงทำให้เกิดปัญหาในการป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูเห็ดแชมปิญองที่สำคัญ มีดังนี้  

 

โรคที่เกิดจากเชื้อรา ( Parasitic moulds )

เชื้อราที่เป็นสาเหตุของโรค อาจอยู่ในกลุ่ม Phycomycetes, Ascomycetes, Basidiomycetes และImperfect Fungi เชื้อราพวกนี้ชอบทำลายเห็ดแชมปิญองในกะบะที่ใช้เพาะโดยจะทำลายเส้นใยเห็ดแชมปิญอง ทำให้เส้นใยเปลี่ยนเป็นสีเหลือง และผลผลิตจะลดต่ำลง โรคที่เกิดจากเชื้อรา ได้แก่

 

โรคสมองวัว ( Flase truffle disease ) โรคดังกล่าวเกิดจากเชื้อราพวก Diehliomyces

  • Microspora เชื้อราชนิดนี้ตามธรรมชาติอาศัยอยู่ในปุ๋ยหมัก หรือดินที่ใช้กลบ ( Casing Soil )
  • สปอร์พวกนี้จะงอกที่อุณหภูมิ 27 – 28 องศาเซลเซียส หลังจากนั้นเส้นใยจะเจริญที่อุณหภูมิต่ำกว่า
  • แต่ถ้าอุณหภูมิต่ำกว่า 15 – 16 องศาเซลเซียส จะชะงักการเจริญเติบโต
  • ในระยะแรกเชื้อราจะเจริญลึกลงไปในปุ๋ยหมัก
  • เส้นใยของโรคราสมองวัวมีสีเหลืองขาว บริเวณจุดที่เชื้อราพวกนี้เจริญ เส้นใยเห็ดมีน้อยหรือไม่มีเลย
  • ซึ่งทำให้เห็ดไม่สามารถสร้างดอกได้ เชื้อราที่ทำให้เกิดโรคจะมีการสร้าง fruiting body คล้ายสมองวัว ( Calf’s Brain) 
  • เมื่อเชื้อราเจริญเติบโตเต็มที่ fruiting body จะมีสีน้ำตาลแดงและมีการสร้างสปอร์เป็นจำนวนมาก
  • โรคนี้เริ่มเจริญเติบโตในปุ๋ยหมัก ตั้งแต่การต่อเชื้อ
  • ในระยะแรกเชื้อเห็ดแชมปิญองแข็งแรงจึงทำให้เชื้อไม่ระบาดรุนแรงมากนัก
  • แต่หลังจากเก็บผลผลิตของเห็ดหลาย ๆ รุ่น เชื้อเห็ดจะเริ่มอ่อนแอเชื้อราที่เป็นสาเหตุของโรคเจริญและทำลายเส้นใยเห็ด ทำให้ผลผลิตลดลง

 

โรคสมองวัว สามารถป้องกันกำจัดได้โดย

  • การคลุมและหมักปุ๋ยหมักเพื่อใช้เพาะเห็ดแชมปิญอง ควรปฏิบัติบนพื้นปูนซีเมนต์  ไม่ควรกองหมักไว้บนพื้นดิน เพราะระหว่างการหมักจะเกิดความร้อนทำให้สปอร์ของเชื้อโรคแข็งแรง และติดมากับปุ๋ยหมักได้
  • ในการกลบผิวหน้าด้วยดิน ไม่ควรใช้ดินที่มีเชื้อทำให้เกิดโรคชนิดนี้
  • ควรรักษาโรงเรือนให้สะอาด และควรมีการพักโรงเรือนเพื่อลดการระบาดของโรค
  • ในระยะเส้นใยควรรักษาอุณหภูมิระหว่าง 16 – 26 องศาเซลเซียส และในช่วงของการเก็บเกี่ยวควรลดอุณหภูมิลง โดยให้อากาศภายนอกเข้ามาในโรงเรือน ถ้าอุณหภูมิภายนอกต่ำกว่า ในช่วงการเก็บผลผลิตควรรักษาอุณหภูมิให้ต่ำประมาณ 16-18 องศาเซลเซียส และในช่วงหลังเก็บผลผลิตหมดแล้ว ควรอบฆ่าเชื้อในโรงเรือนโดยใช้อุณหภูมิ 70 องศาเซลเซียส นาน 12 ชั่วโมง
  • ถาดที่ใช้ใส่ปุ๋ยหมักเพาะเห็ดแชมปิญอง ควรฉีดฆ่าเชื้อด้วยสารละลาย Napetachlorophenolate 2 %  หลังจากเก็บผลผลิตของเห็ดหมดแล้ว
  • ถ้าพบโรคนี้ระบาดให้ใช้ปูนขาวผสมเกลือโรยบริเวณที่เกิดโรค พร้อมกับใช้จุนสี ( copper sulphate) ละลายน้ำฉีดพ่นอีกครั้งหนึ่ง
  • นำปุ๋ยหมักหรือดินที่ใช้กลบบริเวณที่เป็นโรคออกจากโรงเรือนอย่างระมัดระวัง และควรรีบทำลายทันทีเพื่อไม่ให้เชื้อโรคแพร่ระบาดต่อไป

 

โรคน้ำเหลือง ( Bubble Disease ) 

โรคนี้เกิดจากเชื้อรา พวก Mycogone perniciosa 

  • ซึ่งมักพบระบาดทำลายเห็ดแชมปิญองมากที่สุด
  • ทำให้ดอกเห็ดเสียรูปทรงไม่ได้สัดส่วน
  • บริเวณที่เชื้อโรคเข้าทำลายดอกเห็ดจะเปลี่ยนสีเป็นสีน้ำตาลครีม เนื่องจากมีการสร้าง chlamydospore และจะพบหยดสีเหลืองน้ำตาล
  • เนื่องจากเชื้อแบคทีเรียตามดอกเห็ด ทำให้ผลผลิตของเห็ดแชมปิญองต่ำ
  • เชื้อราที่เป็นสาเหตุของโรคอาจแพร่ระบาดหลังจากการโรยเชื้อโดยติดไปกับอุปกรณ์  เครื่องมือที่ใช้เพาะเห็ดก็ได้
  • เชื้อราพวกนี้เจริญเติบโตได้ดีในดินที่ใช้กลบ จึงทำให้เป็นการยากต่อการป้องกันกำจัด

 

โรคน้ำเหลืองสามารถป้องกันกำจัดโดย

  • ปุ๋ยหมักที่ใช้เพาะเห็ด ควรหมักให้ได้ที่โดยเฉพาะปุ๋ยหมักที่ใช้ซุปเปอร์ฟอสเฟตต้องรอให้ปุ๋ยสลายตัวหมดก่อน
  • ดินที่ใช้กลบควรผ่านการฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำ และหลังจากกลบดิน
  • ถ้าพบว่ามีเชื้อราที่เป็นสาเหตุของโรคบนดินให้ใช้ฟอร์มาลินเจือจางฉีดพ่นบริเวณที่เป็นโรค หรือจะใช้ซีเนบ ( Zineb ) อัตรา 20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นก็ได้
  • ถ้าพบโรคเริ่มระบาด ให้ฉีดพ่นด้วยเกลือผสมสารละลายจุนสี ( CuSO4 ) พร้อมกับโรยปูนขาวทับลงไป จากนั้นจึงนำดินบริเวณที่เป็นโรคออกในวันต่อมา
  • ถ้าพบว่าโรคระบาดในโรงเรือน ควรรักษาอุณหภูมิและความชื้นภายในโรงเรือนให้ต่ำกว่าปกติ

 

โรคราเขียวมะกอก ( Olive – Green mould ) 

เชื้อราที่ทำให้เกิดอยู่ใน Subdivision Ascomycetes ซึ่งเป็นเชื้อราพวก Chaetomium sp.

  • ในระยะแรกของการระบาดมักจะพบเป็นปุยสีขาวบาง ๆ เจริญอยู่บนและในปุ๋ยหมัก
  • ต่อมาอีก 2 – 3 วัน จะพบตุ่มเล็กสีเขียวมะกอก ตุ่มพวกนี้จะพบอยู่ตามฟาง และมีการสร้างสปอร์ ( Ascospore ) อย่างมากมาย
  • เมื่อสปอร์แก่จะมีสีเขียวมะกอกค่อนข้างดำ และมีกลิ่นเหม็นอับ
  • ทำให้เส้นใยเห็ดเจริญเพียงเล็กน้อย และผลผลิตของเห็ดลดลง
  • เชื้อราพวกนี้มักเจริญในปุ๋ยหมักและไม่เจริญเติบโตในดินที่ใช้กลบ
  • การแพร่ระบาดของราเขียวมะกอก อาจเกิดจากมีแอมโมเนียเหลืออยู่ในปุ๋ยหมัก หลังจากการหมักและแอมโมเนียจะถูกเปลี่ยนไปเป็นโปรตีน 
  • ซึ่งเชื้อราพวกนี้สามารถใช้ในการเจริญเติบโตได้ นอกจากนี้ถ้าในปุ๋ยหมักมีปริมาณของคาร์บอนไดออกไซด์มาก จะทำให้สปอร์ของเชื้อโรคเจริญเติบโตได้ดี 

 

โรคราเขียวมะกอกสามารถป้องกันกำจัดได้ดังนี้   

  • ในการหมักปุ๋ยควรใช้เวลานานพอสมควร เพื่อให้แอมโมเนียสลายตัวให้หมด และปุ๋ยหมักต้องไม่ชื้นมากเกินไป
  • ไม่ควรใส่ปุ๋ยพวกไนโตรเจน เช่น แอมโมเนียมซัลเฟต ยูเรียมูลไก่ ฯลฯ ก่อนที่จะนำปุ๋ยไปเพาะในโรงเรือน
  • ถ้าปุ๋ยหมักชื้นมากเกินไป ควรผสมสารพวกคาร์โบไฮเดรต เพื่อปรับความชื้นและเร่งการสลายตัวของแอมโมเนีย
  • ควรตรวจอุณหภูมิและความชื้นให้เหมาะสม อุณหภูมิที่ใช้ในการบ่มพักไม่ควรให้เกิน 60 องศาเซลเซียส

 

โรคราสีเหลือง ( Yellow mould ) 

โรคพวกนี้เกิดจากเชื้อราพวก Chrysosporium spp. และเชื้อ Myceliophthora spp. 

  • ในกรณีที่เริ่มเก็บผลผลิตแล้ว 2 – 3 สัปดาห์ 
  • ดอกเห็ดตุ่มเล็ก ( Pinheads ) จะฝ่อหายไปและผลผลิตลดลงอย่างรวดเร็ว
  • ผู้เพาะควรขุดลงไปในปุ๋ยหมักเพื่อหาสาเหตุ
  • ถ้าพบจุดสีเหลืองน้ำตาลตรงบริเวณช่วงต่อระหว่างดินที่ใช้กลบกับปุ๋ย ซึ่งเกิดจากเชื้อราสีเหลือง เชื้อราพวกนี้เจริญเติบโตบนเส้นใยเห็ดได้อย่างดี ทำให้เส้นใยเห็ดฝ่อหายไปจากปุ๋ยหมัก

 

การป้องกันกำจัดโรคราสีเหลือง ทำได้ดังนี้   

  • มูลสัตว์หรือปุ๋ยหมักที่ใช้ในการเพาะเห็ดควรผ่านการย่อยสลายตัวดีแล้ว
  • ในช่วงพีคฮีทติ้ง ( Peak-Heating ) ควรใช้อุณหภูมิ 56 – 58 องศาเซลเซียส ให้สม่ำเสมอนานอย่างน้อย 12 ชั่วโมง และให้ปุ๋ยหมักได้รับอากาศอย่างเพียงพอ
  • หลังจากเก็บผลผลิตหมดแล้ว ถาดที่ใช้เพาะและชั้นวางถาดควรฉีดฆ่าเชื้อด้วยสารละลาย Na-petachlorophenolate 2 %

 

โรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย

เชื้อแบคทีเรียทำให้เกิดโรค ก็คือโรค Bacterial Blotch and Pits 

  • ซึ่งเกิดจากเชื้อ Pseudomonas tolaasii โรคพวกนี้ มักแพร่ระบาดทำลายดอกเห็ด
  • จะพบเป็นจุดที่มีลักษณะเป็นมันสีเหลือง จนถึงสีสนิมที่หมวกดอกเห็ด
  • ต่อมาจะขยายตัวอย่างรวดเร็ว และเปลี่ยนเป็นสีเหลืองน้ำตาล
  • เชื้อแบคทีเรียยังทำลายก้านดอก
  • การแพร่ระบาดของเชื้อมักแพร่ระบาดในสภาพอุณหภูมิและความชื้นสูง
  • การถ่ายเทของอากาศไม่สะดวก ลักษณะของดอกเห็ดที่ถูกทำลาย

 

การป้องกันกำจัดโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย

  • ควรทำความสะอาด และรักษาความสะอาดในโรงเรือนอย่างสม่ำเสมอ และไม่ควรให้มีเศษเหลือของปุ๋ยหมักตามชั้นที่เพาะเห็ด
  • ในกรณีที่มีโรคระบาด ควรฆ่าเชื้อดินที่ใช้กลบ ( Casing soil ) ด้วยไอน้ำหรือใช้ฟอร์มาลดีไฮด์ 0.25 – 0.30 %  ฉีดพ่นทำลายเชื้อแบคทีเรีย
  • น้ำที่ใช้ในการเพาะเห็ด ควรปราศจากสารคลอรีน

 

โรคที่เกิดจากเชื้อไวรัส

เชื้อไวรัสทำให้เกิดโรคกับเห็ดแชมปิญอง มีหลายโรค คือ Brown disease, Dieback  

  • เชื้อไวรัสอาจแพร่ระบาดโดยแมลง เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้เพาะเห็ด
  • นอกจากนี้อาจแพร่ระบาดติดไปกับสปอร์ที่ใช้เพาะเห็ด
  • เมื่อดอกเห็ดได้รับเชื้อไวรัสดอกเห็ดจะค่อย ๆ แห้งตาย จึงเรียกว่า โรค “Dieback”
  • และทำให้เห็ดดอกเล็ก ก้านดอกยาว บานง่าย ผลผลิตต่ำ และเห็ดจะตายก่อนการเก็บเกี่ยว

 

การป้องกันกำจัดโรคจากเชื้อไวรัส

  • เชื้อเห็ดที่ใช้เพาะต้องปราศจากเชื้อไวรัส และควรใส่หัวเชื้อเห็ดแชมปิญองให้มากกว่าปกติ ซึ่งจะช่วยให้เส้นใยเห็ดเจริญเติบโตเร็วขึ้น และใช้ระยะเวลาในการเพาะน้อยลง
  • อุปกรณ์เครื่องมือที่ใช้ในการเพาะเห็ดต้องสะอาด ปราศจากเชื้อไวรัส และควรฆ่าเชื้อด้วยฟอร์มาลดีไฮด์ 2 %
  • ถ้าพบว่าดอกเห็ดเป็นโรค ควรเก็บดอกที่เป็นโรคเผาทำลายเสีย เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรค

 

แมลงศัตรูเห็ดแชมปิญอง

แมลงศัตรูเห็ดที่คอยทำลายเห็ดแชมปิญองมีหลายชนิด จึงจัดว่าเป็นศัตรูที่สำคัญมากชนิดหนึ่ง

 

แมลงพวกนี้ที่สำคัญ ได้แก่ แมลงหวี่ฟอริด ( Phorid flies )

แมลงหวี่พวกนี้มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Megaselia spp. 

  • มีลักษณะคล้ายยุง ตัวอ่อน มีความยาว 3 – 4 มม. มีสีขาวเหลือง
  • บริเวณส่วนหัวของตัวหนอนไม่มีสีดำ
  • ในระยะดักแด้จะชักใยหุ้มตัวและมีความยาว 2 – 5 มม.
  • แมลงหวี่พวกนี้นับว่าเป็นศัตรูที่สำคัญที่ทำลายเห็ดแชมปิญอง
  • แมลงพวกนี้บินเก่งชอบวางไข่บริเวณครีบดอกและปุ๋ยหมัก
  • นอกจากนี้ยังขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว
  • ตัวอ่อนของแมลงจะกัดกินเส้นใยเห็ด และบางครั้งอาจเจาะเข้าไปในดอกเห็ด ทำให้เห็ดได้รับความเสียหาย

 

แมลงหวี่เซียริด ( Sciarids )

มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Sciara spp. 

  • มีลักษณะเหมือนยุงแต่มีขนาดเล็กกว่า ลำตัวมีสีน้ำตาลปนเทา มีหนวดยาว
  • ในระยะตัวอ่อนจะกัดกินปุ๋ยหมัก และเส้นใยเห็ด
  • ทำให้เห็ดตายได้ โดยจะเจาะเข้าไปทางโคนดอกเห็ด
  • เมื่อผ่าดอกเห็ดจะพบหนอนอยู่ภายในยาวประมาณ 4 – 8 มม.
  • ส่วนตัวเต็มวัยจะมีความยาว 3 – 4 มม.

 

แมลงหวี่ซีซิด ( Cecids )

  • มีขนาดลำตัวเล็กมาก ยาวประมาณ 1 มม. ตัวหนอนมีความยาว 1 – 2 มม. มีหลายสี
  • ตัวหนอนพวกนี้ จะเข้าทำลายกัดกินเส้นใยเห็ด และดอกเห็ด
  • ทำให้ดอกเห็ดมีสีเหลือง สกปรกและมีกลิ่นเหม็น
  • มีอัตราการขยายพันธุ์เร็วมาก
  • ชอบทำลายตรงบริเวณระหว่างดอกเห็ดกับขาเห็ด

 

การป้องกันกำจัดแมลงศัตรูเห็ด

  • ให้ทำความสะอาดบริเวณโรงเรือนและข้างโรงเรือน อย่าให้เป็นแหล่งเพาะและแพร่พันธุ์ของแมลง
  • ส่วนปุ๋ยหมักที่ผ่านการเพาะแล้ว ควรนำออกจากฟาร์ม
  • อย่าปล่อยทิ้งไว้เพราะแมลงจะวางไข่และแพร่พันธุ์ได้ง่าย
  • คลุกผสมปุ๋ยหมักที่ใช้เพาะเห็ดด้วย diazinon 2 %  ชนิดผงประมาณ 1 กก. ต่อปุ๋ยหมัก 1,000 กก.
  • ฉีดพ่นบริเวณรอบๆ โรงเรือนเพาะเห็ดด้วยจุลินทรีย์อย่างสม่ำเสมอ

 

ไรศัตรูเห็ดแชมปิญอง ( Mite )

ไรจัดเป็นแมลงศัตรูเห็ดที่สำคัญชนิดหนึ่งของเห็ดแชมปิญอง 

  • ส่วนใหญ่ไรพวกนี้จะติดมากับตอซังข้าว มูลไก่ ปุ๋ยหมัก ฯลฯ
  • ไรพวกนี้นอกจากจะกินเส้นใยเห็ดเป็นอาหารแล้ว
  • ยังก่อความรำคาญให้แก่ผู้เพาะ เช่น ไรพวก Tarsonemus myceliophogus Hussey
  • นอกจากจะกินเส้นใยเป็นอาหารแล้วยังเป็นพาหะนำโรคไวรัสอีก
  • นอกจากนี้พวก Pygmephorus ซึ่งจะทำลายแพร่ระบาดในกะบะเพาะแล้วและเป็นพาหะนำโรคราเขียวมะกอก

 

ชนิดและอัตราสารฆ่าไร

  • Abamectin ( เวอร์ทิเมค Vertimec) อัตรา 20 ซีซี/น้ำ 20 ลิตร
  • Pyridaben ( แซนไมท์  Sanmite 20 WP.) อัตรา 15 กรัม/น้ำ 20 ลิตร

 

วิธีใช้สารที่ถูกวิธี

  • ใช้พ่นในระยะพักก้อนเห็ดในโรงเรือน ทิ้งไว้นานประมาณ 15 วัน แล้วนาก้อนเชื้อใหม่เข้ามา
  • ใช้พ่นห้องถ่ายเชื้อก่อนถ่ายเชื้อจากหัวเชื้อสู่ก้อนเชื้อ
  • พ่นที่ถุงก้อนเชื้อระยะบ่มเส้นใย โดยผสมสารจับใบ

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเห็ดแชมปิญอง หรือ เห็ดกระดุม appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเห็ดเยื่อไผ่ หรือ เห็ดร่างแห https://farm.vayo.co.th/blog/bamboo-mushroom-cultivation/ Mon, 14 Jun 2021 07:28:19 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1574 สูตรที่ใช้ในการเขี่ยเชื้อ เป็นสูตร RDA คือ ใช้มันฝรั่ง 200 กรัม น้ำสะอาด 1 ลิตร กลูโคส 20 กรัม ผสมกันแล้วต้มให้มันฝรั่งเปื่อย แล้วใส่ขวดแก้วทิ้งไว้ให้เย็น แล้วนำหมวกเห็ดมาเขี่ยสปอร์เชื้อเห็ดใส่ นำมาวางไว้ในที่ร่ม ประมาณ 30 วัน อุณหภูมิที่ดีคือ ประมาณ 22-25 องศาเซลเซียส ถ้าอากาศหนาวเกินกว่านี้เชื้อจะเดินค่อนข้างช้ากว่าปกติ...

The post วิธีการเพาะเห็ดเยื่อไผ่ หรือ เห็ดร่างแห appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

สูตรที่ใช้ในการเขี่ยเชื้อ เป็นสูตร RDA คือ

  • ใช้มันฝรั่ง 200 กรัม น้ำสะอาด 1 ลิตร กลูโคส 20 กรัม ผสมกันแล้วต้มให้มันฝรั่งเปื่อย แล้วใส่ขวดแก้วทิ้งไว้ให้เย็น
  • แล้วนำหมวกเห็ดมาเขี่ยสปอร์เชื้อเห็ดใส่
  • นำมาวางไว้ในที่ร่ม ประมาณ 30 วัน
  • อุณหภูมิที่ดีคือ ประมาณ 22-25 องศาเซลเซียส
  • ถ้าอากาศหนาวเกินกว่านี้เชื้อจะเดินค่อนข้างช้ากว่าปกติ
  • เมื่อเชื้อเดินดีแล้ว จึงนำมาเขี่ยใส่ขวดเพาะเชื้อ
  • โดยใช้สูตร ข้าวฟ่างนึ่ง จนสุกดีแล้วนำมาผึ่งให้คลายร้อน
  • แล้วบรรจุขวดเพียงครึ่งขวด รอให้เชื้อเดินจนเต็มที่

 

สูตรก้อนเห็ด

  • ใช้ขี้เลื่อยไม้ยางพารา 94 เปอร์เซ็นต์
  • รำละเอียด 5 เปอร์เซ็นต์
  • ปูนขาว 0.8 เปอร์เซ็นต์
  • ดีเกลือ 0.2 เปอร์เซ็นต์
  • ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน นำมาบรรจุถุง
  • ขนาดของถุงที่บรรจุเชื้อเห็ดปกติแต่ใส่ในปริมาณแค่ 60 เปอร์เซ็นต์ คือประมาณ 500-600 กรัม
  • ซึ่งถ้าใส่วัสดุจนเต็ม เชื้อเห็ดจะเดินช้ากว่าปกติ และมีโอกาสเป็นเชื้อราดำได้มาก
  • เมื่อบรรจุถุงเสร็จแล้ว นำมาเก็บในอุณหภูมิประมาณ 28-32 องศาเซลเซียส
  • เมื่อเชื้อเห็ดเดินเต็มก้อนสามารถเก็บไว้ได้นานหลายเดือน
  • เพราะก้อนเห็ดที่เชื้อเดินเต็มแล้วจะไม่มีรารบกวน

 

การเพาะเห็ด

  • วัสดุที่เตรียมเพาะเห็ดคือ มะพร้าวสับแช่น้ำให้ชุ่ม อย่างน้อย 24 ชั่วโมง
  • โรยชั้นล่างสุดของตะกร้า ขนาด 40 x  50 เซนติเมตร โรยสูงประมาณ 1 นิ้ว
  • ส่วนชั้นที่สองให้โรยด้วยไม้ไผ่สับชิ้นเล็กๆ หรือเป็นขี้เลื้อยไม้เก่าก็ได้
  • แต่ก่อนนำมาใช้ต้องแช่ด้วยน้ำหมักจุลินทรีย์หรือน้ำหมักจาวปลวก 7 วัน
  • นำมาโรยเป็นชั้นที่สอง หนาประมาณ 1 นิ้ว
  • ส่วนชั้นสุดท้ายเป็นหน้าดินหมัก โรยหนาประมาณ 2 นิ้ว
  • หน้าดินหมักที่ว่านี้จะต้องมีส่วนผสมตามสูตร
  • คือ หน้าดินทั่วไปจำนวน 50 เปอร์เซ็นต์ ที่ผ่านการตากแดดจัดอย่างน้อย 5 วัน เพื่อกำจัดไข่แมลงหรือสัตว์ที่กัดกินเห็ดให้ตายให้หมด
  • ขุยมะพร้าว 30 เปอร์เซ็นต์ ขี้วัว 20 เปอร์เซ็นต์ หมักน้ำจุลินทรีย์หรือใส่จุลินทรีย์ พด.1 ของกรมพัฒนาที่ดิน
  • หมั่นกลับกองทุกวันจนไม่มีความร้อนจึงนำมาใช้ได้
  • เมื่อโรยวัสดุในการเพาะเห็ดครบหมดแล้วก็รดน้ำให้ชุ่ม
  • เอาเชื้อเห็ดตัดเป็นท่อนๆ ตามขวาง วางบนตะกร้า ตะกร้าละ 6 แว่น
  • นำผ้าพลาสติกคลุม หรือถ้าเป็นตะกร้าก็ให้สวมด้วยถุงขยะดำ วางไว้ในที่ร่มหรือใต้สแลน 80 เปอร์เซ็นต์ และควรอยู่ในหลังคา
  • ในระหว่างนี้ไม่ต้องรดน้ำ เพราะความชื้นที่รดไว้มีเพียงพอ
  • ใช้เวลาประมาณ 20-25 วัน แล้วแต่สภาพอากาศ เส้นใยของเห็ดจะเริ่มเดินกระจายไปทั่วตะกร้า
  • ก็จะเอาถุงดำหรือพลาสติกที่คลุมออก วางไว้ในที่ร่ม
  • ในตอนนี้จะต้องรดน้ำเช้า-เย็น ด้วยหัวพ่นฝอยจะดีกว่ารดด้วยมือหรือสปริงเกอร์
  • ในช่วงนี้อาจมีการโรยแกลบดิบหรือฟางข้าวเพื่อรักษาความชื้นบนหน้าดิน
  • ในหน้าฝนให้โรยแค่บางๆ ส่วนหน้าร้อนจะต้องใส่มากหน่อย
  • ในอุณหภูมิปกติจะใช้เวลาประมาณ 30-35 วัน
  • หลังจากนี้ จะเกิดเป็นตุ่มเห็ดขนาดเท่าไข่จิ้งจก
  • ใช้เวลาต่อจากนี้ไปอีก 15 วัน
  • ก็จะโตเท่าไข่ไก่ เนื้อข้างในจะเป็นชั้นๆ เหมือนเห็ดตูมทั่วไป
  • เห็ดที่มีขนาดเท่าไข่ไก่นี้สามารถนำไปทำเป็นอาหารได้หลายอย่างเหมือนกับเห็ดฟาง
  • สามารถเก็บในตู้เย็นได้ไม่กี่วัน
  • แต่เห็ดเยื่อไผ่ในขั้นตอนนี้ไม่มีการจำหน่ายโดยทั่วไป
  • เนื่องจากยากแก่การขนส่ง แต่สรรพคุณในช่วงนี้เยอะมาก
  • รออีกประมาณ 7-12 วัน เห็ดจะเจริญเติบโตไปเรื่อย จนหัวเห็ดจะดันหมวกเห็ดออกมา
  • และจะโผล่ลำต้นที่เป็นร่างแหออกมา จึงจะเด็ดออกมาจากตะกร้า
  • ในช่วงเวลานี้ที่เป็นเห็ดสดก็สามารถนำมาประกอบอาหารได้หลายชนิดเช่นกัน
  • เมื่อเก็บเห็ดออกมาแล้วก็จะนำไปตากแดดธรรมดา 1 แดด เพื่อลดความชื้นลง ก่อนนำไปใส่ตู้อบอีกครั้ง เพื่อให้เห็ดแห้ง ซึ่งสามารถเก็บไว้ได้นาน
  • ในขั้นตอนการอบนี้ทางฟาร์มเห็ดจะไม่ควรใช้กำมะถันรมเพื่อให้มีสีขาวเหมือนของจากต่างประเทศ
  • ซึ่งการรมกำมะถันจะเป็นอันตรายต่อการบริโภค ยกเว้นจะต้องล้างให้สะอาดด้วยน้ำหลายๆ ครั้ง
  • เห็ดของฟาร์มที่เพาะด้วยวิธีนี้ จึงจะมีสีคล้ำกว่าเห็ดจากต่างประเทศ
  • เพราะสาเหตุนี้ ถึงเห็ดจะเป็นสีคล้ำก็จริงเมื่อล้างและแช่น้ำแล้วก็จะขาวเหมือนปกติ

 

การเก็บวุ้นเห็ด

  • การเก็บเอาวุ้นของเห็ด ก็จะต้องเก็บจากเห็ดก่อนที่เห็ดจะดันขึ้นมาจนเปลือกนอกแตก
  • เพราะวุ้นจะเกิดระหว่างเปลือกชั้นแรกกับตัวดอก
  • ซึ่งจะมีน้ำหนัก 1 ใน 3 ของน้ำหนักดอกสด
  • ในธรรมชาติวุ้นจะทำหน้าที่เก็บความชื้นและป้องกันไม่ให้แมลงมากินดอก
  • การเก็บจะเอามือค่อยๆ แกะเปลือกออก แล้วเอาช้อนขูดจนถึงเนื้อสีเหลือง แล้วนำไปแช่ช่องแช่แข็งรวบรวมไว้
  • วุ้นนี้แหละจะนำไปทำผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่มีราคาค่อนข้างแพง แต่มีสรรพคุณมากมาย ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่ทำจากวุ้นของเยื่อไผ่ เช่น เซรั่มเห็ดเยื่อไผ่ มีสรรพคุณป้องกันสิวฝ้า ผิวหน้าใสกระชับ สบู่ น้ำแร่เห็ดเยื่อไผ่ เจลทำความสะอาดเครื่องสำอาง

 

คุณค่าทางโภชนาการ

  • โปรตีน 22.83 กรัม
  • คาร์โบไฮเดรต 52.91 กรัม
  • ไขมัน 1.45 กรัม
  • ใยอาหาร 12.42 กรัม

 

กลุ่มเกลือแร่

  • พบว่ามีแคลเซียม 51.05 กรัม
  • เหล็ก 7.73 กรัม
  • แมกนีเซียม 1.2 กรัม
  • ซีลีเนียม 1.01 มิลลิกรัม
  • สังกะสี 56.34 มิลลิกรัม

 

กลุ่มพวกวิตามิน

  • วิตามินซี 23.30 มิลลิกรัม
  • B2 0.63 มิลลิกรัม
  • B3 0.63 มิลลิกรัม
  • B5 2.61 มิลลิกรัม
  • B7 0.01 มิลลิกรัม
  • B9 0.02 มิลลิกรัม
  • B12 0.005 มิลลิกรัม

 

กลุ่มสารต้านอนุมูลอิสระ

ได้แก่ วิตามินซี ซีลีเนียม สังกะสี มีส่วนป้องกันการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมาก และมะเร็งลำไส้ กลุ่มสารที่มีส่วนช่วยกระบวนการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจ ได้แก่ แคลเซียม และแมกนีเซียม

 

กลุ่มสารที่มีส่วนช่วยกระบวนการทำงานของสมองด้านการเรียนรู้ การจดจำ

ได้แก่ เหล็ก Folic ( วิตามิน B9 ) และวิตามิน B 12 อ้างอิงจาก คณะกรรมการจัดทำข้อกำหนดสารอาหารที่ควรได้รับประจำวันสำหรับคนไทย ( 2546 )

 

ทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลัน (Acute toxicity )

  • ทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลันในสัตว์ทดลอง ( Acute oral toxicity ) โดยสถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ตามหลักการของ OECD 420
  • พบว่าหนูกลุ่มทดลองไม่แสดงอาการผิดปกติภายหลังได้รับตัวอย่างหนูทุกตัวมีชีวิตรอดครบกำหนด
    และผลการผ่าซากชันสูตรไม่พบความผิดปกติของอวัยวะภายใน
  • ซึ่งอยู่ในระดับความปลอดภัยระดับที่ 5 โดยมีค่า LD 50 ที่ 5,000 mg/kg
  • แสดงให้เห็นว่าเห็ดร่างแหสีขาว ไม่มีความเป็นพิษ และมีความปลอดภัยในการนำมาบริโภค

 

หมายเหตุ

  • ราคาขายท้องตลาดเห็ดเยื่อไผ่สดเฉลี่ย 500 บาท / กก. ดอกแห้งเฉลี่ย กก.ละ 2,500 – 6,500 บาท การนำไปใช้ประโยชน์
  • ผลิตภัณฑ์เวชสำอาง จากการนำเมือกของเห็ดร่างแห ซึ่งมีสารพฤกษเคมี ได้แก่ คอลลาเจน และเอนไซม์ tyrosinase ซึ่งมีบทบาทช่วยกระตุ้นให้เซลล์ใต้ผิวหนังของร่างกาย ยับยั้งการผลิตเม็ดสี และคอลลาเจน เพิ่มความแข็งแรงให้แก่ผิว ซึ่งในการวิจัยนี้ได้นำไปใช้ประโยชน์ในการผลิตเป็นเวชสำอาง
  • ในส่วนของวัสดุที่เหมาะสมต่อการเกิดดอก เมื่อผ่านกระบวนการเก็บผลผลิตแล้ว ยังสามารถนำมาใช้เป็นวัสดุปลูกให้แก่ พืชผักได้อีกทางหนึ่ง เนื่องจากมีอินทรียวัตถุ และสารอาหารที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเห็ดเยื่อไผ่ หรือ เห็ดร่างแห appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเลี้ยงเห็ดฟาง แบบ กอง, โรงเรือน และ ในตะกร้า https://farm.vayo.co.th/blog/straw-mushrooms-cultivation/ Mon, 14 Jun 2021 04:35:05 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1541 1. การเพาะเห็ดฟางแบบกองสูง เป็นวิธีเพาะแบบดั่งเดิมที่คิดค้นโดยอาจารย์ก่าน ชลวิจารณ์ ผู้ริเริ่มการเพาะเห็ดฟางในไทยครั้งแรก เป็นลักษณะการเพาะด้วยการกองฟางให้สูงขึ้นหรืออัดฟางในแบบไม้เป็นชั้นๆ เป็นรูปแแบที่มีการใช้ฟางหรือวัสดุเพาะจำนวนมาก...

The post วิธีการเพาะเลี้ยงเห็ดฟาง แบบ กอง, โรงเรือน และ ในตะกร้า appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

การเพาะเห็ดฟางแบบกองเตี้ย

เป็นวิธีเพาะแบบดั่งเดิมที่คิดค้นโดย อาจารย์ ก่าน ชลวิจารณ์ ผู้ริเริ่มการเพาะเห็ดฟางในไทยครั้งแรก เป็นลักษณะการเพาะด้วยการกองฟางให้สูงขึ้นหรืออัดฟางในแบบไม้เป็นชั้นๆ เป็นรูปแแบที่มีการใช้ฟางหรือวัสดุเพาะจำนวนมาก ปัจจุบันยังมีการเพาะด้วยวิธีนี้อยู่ แต่ไม่เป็นที่นิยมมากนัก เป็นเพียงการเพาะเพื่อนำมาบริโภคภายในครอบครัวหรือจำหน่ายเป็นตลาดเล็กๆ เท่านั้น

 

เป็นวิธีการกองฟางหรืออัดฟางเป็นชั้นๆ วางบนพื้นดิน อาจเป็นชั้นเดียวเตี้ยหรือหลายชั้นสูงก็ได้ มีลักษณะเป็นก้อนรูปทรงสี่เหลี่ยมมุมฉาก เป็นรูปแบบที่มีการใช้ฟางหรือวัสดุเพาะจำนวนมาก แต่มีพื้นที่การเกิดเห็ดฟางมากกว่าวิธีกองสูง

 

เป็นวิธีการเพาะเห็ดฟาง ด้วยการกองฟางบนดินเพียงชั้นเดียวหรือ 2-3 ชั้น ที่กองไม่สูงมาก ปัจจุบันเป็นที่นิยมของเกษตรกรที่เพาะเห็ดฟางเพื่อบริโภคเองหรือจำหน่ายตามครัวเรือนเล็กๆ แบ่งออกเป็น 2 วิธี คือ วิธีใช้ไม้แบบ และไม่ใช้ไม้แบบ

 

วัสดุ อุปกรณ์

  • ฟางข้าว
  • อาหารเสริม เช่น รำข้าว กากมันสำปะหลัง กากถั่วเหลือง เป็นต้น
  •  ไม้โครง
  • ผ้าพลาสติก
  • บัวรดน้ำ
  • แป้งข้าวสาลีหรือแป้งข้าวจ้าว
  • เชื้อเห็ด
  • ไม้แบบ ( แบบพิมพ์ไม้หรือกระบะไม้ )
  • นิยมทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู
  • ด้านบน 30 x 120 ซม.
  • ด้านล่าง 40 x 150 ซม.
  • สูง 40 x 45 ซม.

 

ขั้นตอนการเพาะ ( แบบไม่ใช้ไม้แบบ )

  • นำฟางข้าวมาแช่น้ำนาน 1 วัน
  • นำฟางข้าวที่แช่น้ำได้แล้ว วางเป็นกองในแนวเดียวกันตามทางยาว เพียงชั้นเดียว รดน้ำให้ชุ่ม พร้อมใช้มือกดหรือขึ้นเหยียบให้มีความสูงประมาณ 10-15 ซม. ความกว้างประมาณ 1 เมตร ยาวตามความเหมาะสม
  • นำอาหารเสริมมาโรยทับให้ทั่ว พร้อมโรยด้วยเชื้อเห็ดฟางที่คลุกกับแป้งสาลี
  • นำฟางมามาโรยทับบางๆ หรือให้หนาเพียง 1-2 ซม. เท่านั้น และรดน้ำพอชุ่ม
  • ทำการปักหลักยึดโครง พร้อมนำผ้าพลาสติกคลุมให้ทั่วกอง และปล่อยให้มีรูระบายอากาศเล็กน้อย

 

ขั้นตอนการเพาะ ( แบบใช้ไม้แบบ )

  • นำฟางข้าวมาแช่น้ำนาน 1 วัน
  • นำฟางข้าวที่แช่น้ำได้แล้ววางอัดเป็นกองในไม้แบบ กว้างประมาณ 30 ซม. สูง 20-30 ซม. ความยาวตามความเหมาะสม รดน้ำให้ชุ่ม พร้อมใช้มือกดหรือขึ้นเหยียบให้มีความสูงประมาณ 10 ซม.
  • นำอาหารเสริมมาโรยทับให้ทั่ว โดยโรยห่างจากขอบกองลึกประมาณ 8-10 ซม. พร้อมโรยด้วยเชื้อเห็ดฟางที่คลุกกับแป้งสาลี หลังจากนั้นรดน้ำให้ชุ่ม
  • นำฟางมามาโรยทับเป็นชั้นต่อไป และโรยเชื้อ ซึ่งวิธีนี้จะได้ชั้นเห็ดที่ 3 ชั้น จากความสูงกอง 30 ซม. ชั้นสุดท้ายโรยฟางปิดบางๆ พร้อมแกะไม้แบบออก
  • ปักหลักยึดโครง

การเพาะเห็ดฟางในโรงเรือน

เครื่องมือและอุปกรณ์ในการผลิตเห็ดฟาง

  • เชื้อเห็ดฟาง
  • ฝ้าย 500 กิโลกรัม
  • ฟางอัด 6 ก้อน
  • ปุ๋ยยูเรีย 4 กิโลกรัม
  • ข้าวโพดป่น 4 กิโลกรัม
  • ปูนหอยหรือปูนมาร์ล 3 กิโลกรัม
  • ยิปซั่ม 7.5 กิโลกรัม
  • แป้งข้าวเหนียว 2.5 กิโลกรัม
  • สารเร่ง พด.1 1 ซอง
  • ปุ๋ยอินทรีย์น้ำ (พด.2) 5 ลิตร
  • สารเร่ง พด.3 1 ซอง
  • ฟางข้าว หรือผักตบชวา หรือกระสอบป่าน
  • โรงเรือน เตาอบไอน้ำ และเชื้อเพลิง
  • ชั้นไม้วางฐานเพาะเห็ด
  • น้ำที่ปลอดสารคลอรีน และเครื่องปั๊มน้ำ
  • เครื่องผสมปุ๋ยหมักเห็ด
  • บ่อซีเมนต์
  • ผ้าพลาสติก
  • เครื่องปั๊มฉีดพ่นน้ำ
  • เทอร์โมมิเตอร์

 

สารเร่ง พด.1

มีจุลินทรีย์หลายชนในการช่วยย่อยสลายสารอินทรีย์ ซึ่งเป็นองค์ประกอบของเศษพืชหรือวัสดุเหลือใช้ชนิดต่าง ๆ จุลินทรีย์เหล่านี้เป็นพวกที่ต้องการออกซิเจนในการขยายจำนวนและดำรงชีวิตอยู่ได้ ผลจากการย่อยสลายสารอินทรีย์จะได้แหล่งธาตุอาหารเห็ดเพิ่มขึ้น และเพิ่มจุลินทรีย์ที่สามารถยับยั้งและควบคุมเชื้อที่เป็นสาเหตุของโรคเห็ดได้

 

สารเร่ง พด.2

นำมาทำปุ๋ยอินทรีย์น้ำ โดยใช้ส่วนของโคนเห็ดที่เหลือจากการตัดแต่งมาผสมกับกากน้ำตาลหมักไว้ ซึ่งในสารเร่ง พด.2 จะมีจุลินทรีย์จำพวกที่ไม่ต้องการออกซิเจน ในการขยายจำนวนและการดำรงชีวิต จุลินทรีย์เหล่านี้จะย่อยสลายสารอินทรีย์ ซึ่งผลจากการย่อยสลายสารอินทรีย์โดย จุลินทรีย์ดังกล่าวจะได้ฮอร์โมนหรือสารเสริมการเจริญเติบโตของเห็ดเกิดขึ้น และเพิ่มแร่ธาตุอาหารของเห็ดในสภาพที่ไม่มีออกซิเจน

 

สารเร่ง พด.3

นั้นเป็นกลุ่มจุลินทรีย์ที่มีคุณสมบัติที่เป็นปฏิปักษ์ต่อเชื้อสาเหตุโรคเห็ด ซึ่งสามารถป้องกันเชื้อโรคเห็ด รวมทั้งสามารถทำลายและยับยั้งการแพร่ระบาดของเชื้อโรคเห็ดได้ด้วย ทำให้สามารถเก็บผลผลิตได้ยาวนานขึ้น จากการสังเกตพบว่าเมื่อใช้สารเร่ง พด.1 พด.2 และ พด.3 กับการเพาะเห็ดฟางในโรงเรือนสามารถให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นประมาณ 10 % หรือประมาณ 20 กก. ต่อการผลิตในโรงเรือน / โรง ขนาดของเห็ดมีขนาดใหญ่ขึ้นมากกว่าปกติประมาณ 1-2 เท่า น้ำหนักของเห็ดดีขึ้น คุณภาพความหวานของเห็ดเพิ่มขึ้นด้วย

 

ขั้นตอนและวิธีการผลิตเห็ดฟางในโรงเรือน

    1. นำฝ้ายที่เตรียมไว้ใส่บ่อซีเมนต์ซึ่งใส่น้ำไว้พอประมาณ รดน้ำให้ชุ่มแล้วใช้แรงงานคนย่ำเพื่อให้น้ำซึมเข้าในฝ่ายให้ทั่วแล้วทิ้งไว้ 1 คืน
    2. นำฟาง ปุ๋ยยูเรีย ข้าวโพดป่น ปูนหอย ยิปซั่ม แป้งข้าวเหนียว สารเร่งพด.1,3 ปุ๋ยอินทรีย์น้ำตามอัตราส่วนที่เตรียมไว้ โรยบนฝ้ายที่เตรียมไว้ในขั้นตอนที่ 1 ให้ทั่วแล้วมาผสมในเครื่องปั่น ผสมเพื่อให้ส่วนผสมเข้ากันดี โดยการปั่นผสม 2 ครั้ง แล้วนำไปหมักไว้ในบ่อซีเมนต์ที่เตรียมไว้แล้วคลุมด้วยผ้าพลาสติกทิ้งไว้เป็นเวลา 3 วัน
    3. ในระหว่างการหมักทิ้งไว้ตามขั้นตอนที่ 2 ให้ทำความสะอาดห้องเพาะและโรงเรือนเพาะเห็ดตลอดจนชั้นวาง แล้วนำฟางข้าวหรือผักตบชวา หรือกระสอบป่านซึ่งแช่น้ำเตรียมไว้แล้ว 1 คืน ขึ้นวางบนชั้นเพาะเห็ดฟาง
    4. นำส่วนผสมของปุ๋ยหมักในขั้นตอนที่ 2 ที่หมักไว้ไปวางบนชั้นเพาะเห็ดแล้วเกลี่ยให้ทั่วกัน
    5. ต้มน้ำเพื่อนำไอน้ำส่งไปตามท่อสู่เพาะเห็ด เพื่ออบฆ่าเชื้อโรคต่าง ๆ ที่อุณหภูมิประมาณ 70 องศาเซลเซียส นาน 2 ชั่วโมง แล้วทิ้งไว้ให้ห้องเย็นเท่ากับอุณหภูมิปกติ ( ประมาณ 12 ชั่วโมง )
    6. นำเชื้อเห็ดฟางที่เตรียมไว้โรยตามชั้นเพาะเห็ด โดยใช้เชื้อเห็ดฟาง 3 ถุง / ตร.ม. และรดน้ำที่ผสมด้วยปุ๋ยอินทรีย์น้ำ ( พด.2 ) ให้ทั่วปิดห้องทิ้งไว้ 3 วัน
    7. วันที่ 4 หลังจากปิดห้องทิ้งไว้ 3 วัน ในขั้นตอนที่ 6 แล้วเปิดห้องและรดน้ำที่ผสม ด้วยปุ๋ยอินทรีย์น้ำ ( พด.2 ) เพื่อให้เส้นใยของเห็ดรวมตัวกลายเป็นดอกเห็ดบนชั้นเพาะเห็ด ส่วนเวลากลางคืนให้ไฟแสงสีฟ้า เป็นเวลา 5 คืน ในระหว่างนี้ต้องคอยดูแลควบคุมอุณหภูมิในโรงเพาะให้อยู่ที่ระดับ 28-31 องศาเซลเซียส โดยการเปิด-ปิดประตูห้องเพาะให้มีการถ่ายเทอากาศ
    8. หลังจากโรยเชื้อเห็ดแล้วประมาณ 10 วัน เห็ดจะเริ่มงอกและทยอยเก็บผลผลิตไปจำหน่ายได้เป็นเวลา 7 วัน

 

ต้นทุนในการผลิตเห็ดฟางแบบโรงเรือน
ห้องขนาด 7×7 เมตร / 20 ชั้น โดยใช้ฟางข้าว

 

ฝ้าย
อาหารเสริม
ฟางข้าว
เชื้อเห็ด
ค่าแรงงาน
ค่าเชื้อเพลิง
ค่าไฟฟ้า
รวมผลผลิต
ราคา
รายได้
คงเหลือ
ระยะเวลา		 1,750
500
1,000
1,500
1,500
300
200
6,750220
45
9,900
3,150
22		 บาท
บาท
บาท
บาท
บาท
บาท
บาท
บาท / กิโลกรัม
บาท / กิโลกรัม
บาท
บาท
วัน

 

หมายเหตุ

เมื่อเก็บเห็ดจนหมดรุ่นแล้วให้นำวัสดุที่ใช้เพาะเห็ดออกจากชั้นโรงเรือนไปกองทำเป็นปุ๋ยหมักหรือผสมกับวัสดุอื่น ๆ ทำเป็นดินผสมเพื่อปลูกพืชต่อไป

เศษเห็ดฟางที่ได้จากการตัดแต่งเห็ดก่อนออกจำหน่ายสามารถนำมาใช้เป็นวัสดุในการผลิตปุ๋ยอินทรีย์น้ำ ( ปุ๋ยอินทรีย์น้ำจากเห็ดฟาง ) เพื่อเตรียมไว้ใช้สำหรับผลิตเห็ดฟางต่อไป

การเพาะเห็ดฟางบนวัสดุประยุกต์

การเพาะเห็ดฟางบนวัสดุประยุกต์ เช่น การเพาะเห็ดฟางในตระกร้า ซึ่งปัจจุบันเป็นที่นิยมมากในกลุ่มเกษตรกรที่มีพื้นที่น้อย โดยเฉพาะเกษตรกรในแถบชุมชนเมือง

 

วิธีการเพาะเห็ดฟางในตะกร้าพลาสติก

วิธีการเพาะเห็ดฟางในตะกร้าพลาสติก เป็นอีกวิธีในการเพาะเห็ดฟางสำหรับผู้สนใจเริ่มต้นทำเพื่อไว้บริโภคเองในครัวเรือนหรือเพื่อศึกษาแล้วต่อยอดเพื่อเพาะเห็ดฟางขาย เพราะการเพาะเห็ดฟางในตระกร้าพลาสติกช่วยลดการใช้พื้นที่ เคลื่อนย้ายสะดวก อีกทั้งยังสามารถเก็บผลิตได้ง่าย ทำประมาณแค่ภายในหนึ่งสัปดาห์ก็สามารถเก็บผลผลิตได้แล้ว

 

วัสดุอุปกรณ์สำหรับการเพาะเห็ดฟางในตระกร้าพลาสติก

  • วัสดุเพาะเห็ดฟางหลักๆ ได้แก่ ฟางทุกชนิดแห้งสนิทไม่เปียกฝนมาก่อน ถ้าเป็นตะกร้าใหม่ก็สามารถนำมาเพาะเห็ดได้เลยหรือถ้าเป็นตะกร้าที่เคยเพาะเห็ดมาแล้วควรทำความสะอาดและตากให้แห้ง
  • อาหารเสริม เช่น ผักตบชวาสดหรือแห้ง เปลือกถั่วต่างๆ ผักบุ้ง มูลวัว/ควายแห้ง รำ เศษฝ้าย ไส้นุ่น ก้อนเชื้อนางรม/นางฟ้าเก่า เป็นต้น
  • อุปกรณ์อื่นๆ ได้แก่ ตะกร้า พลาสติก บัวรดน้ำ เชื้อเห็ดฟาง

 

วิธีการเพาะเห็ดฟาง

  • ฟางแช่น้ำค้าง 1 คืน
  • หัวเชื้อ 1 ก้อน แบ่งเป็น 3 กอง เพาะได้ 3 ตะกร้า
  • ฟางอัดลงก้นตะกร้ากดให้แน่น สูง 1 ฝ่ามือ
  • อาหารเสริมต่างๆ แช่น้ำพอชื้น โรยชิดขอบตะกร้า
  • โรยเชื้อเห็ดฟาง 1 ส่วน ทับบนอาหารเสริม เสร็จชั้นที่ 1
  • ทำชั้นที่ 2 และ 3 เหมือนชั้นที่ 1
  • ชั้นบนสุดโรยอาหารเสริมเต็มหน้าตะกร้า โรยเชื้อให้ทั่วกลบด้วยอาหารเสริมอีกครั้ง

 

การดูแลรักษาสำหรับการเพาะเห็ดฟางในตระกร้า

  • สถานที่ควรเป็นพื้นดิน ใต้ร่มไม้หรือร่มสนิท
  • ซ้อนตะกร้า เป็นรูปสามเหลี่ยม แนวยาว 1 แถว หรือ 2 แถว
  • รดน้ำที่พื้นดินให้เปียกแฉะ จะได้ความชื้นจากการระเหยของน้ำที่ดิน
  • คลุมด้วยพลาสติก ทับด้วยฟางแห้งหรือสแลนปล่อยทิ้งไว้ 3 คืน
  • ครบ 3 คืน เปิดระบายอากาศตรงกลาง แล้วคลุมไว้เหมือนเดิม อีก 3-4 วัน เก็บผลผลิตได้
  • ผลผลิต 1 ตะกร้า 1 กิโลกรัม ขึ้นอยู่กับอาหารเสริม ยิ่งใส่มาก ผลผลิตยิ่งสูงตาม
  • อาหารเสริมจะใช้อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือใช้ร่วมกันหลายๆ อย่างก็ได้

 

การเพาะเห็ดฟางอย่างง่าย โดยชมรมเกษตรอินทรีย์ธรรมศาสตร์

  1. ทุบก้อนเชื้อ ( ได้จากการเพาะเห็ดในถุงพลาสติก ) ให้แตกพอแหลก แต่ไม่ต้องละเอียด
  2. ใส่วัสดุเพาะลงในตะกร้าสูงประมาณ 2-3 นิ้ว กดให้พอแน่น และ ให้ชิดขอบตะกร้า
  3. โรยผักตบชวาที่หั่นไว้ ลงบนวัสดุเพาะโดยรอบ
  4. นำเชื้อเห็ดฟางมาโรยบนวัสดุเพาะได้เป็น ชั้นที่ 1
  5. ทำชั้นที่ 2 และ 3 ด้วยวิธีการเดิม ปิดชั้นที่ 3 ด้วยวัสดุเพาะ ได้เป็น 1 ตะกร้า
  6. นำตะกร้าเห็ดฟางใส่กระโจมเพาะเห็ดฟาง
  7. รักษาอุณหภูมิในโรงเรือนให้อยู่ที่ 33-38 องศา เมื่อเส้นใยเดินเต็มวัสดุจึงรดน้ำด้วยบัวฝอย
  8. เมื่อเกิดตุ่มดอกแล้วรักษาอุณหภูมิให้อยู่ระหว่าง 28-32 องศา ช่วงนี้เห็ดฟางจะเจริญเติบโตขึ้น
  9. เก็บดอกตูม หัวพุ่ง ของเห็ดฟาง ให้ชิดรูตะกร้า

 

การดูแลตะกร้าเพาะเห็ดภายในโรงเรือน และการให้ผลผลิต

1. ในช่วง 1-4 วัน ( ฤดูร้อนและฝน ) ส่วนฤดูหนาว ช่วง 1-7 หรือ 8 วันแรก ต้องควบคุมอุณหภูมิภายในกระโจมหรือโรงเรือนให้อยู่ในระดับ 37-40 องศาเซลเซียส

  • ติดเทอร์โมมิเตอร์แขวนไว้ภายในโรงเรือนหรือกระโจม ระดับสูงจากพื้นดินประมาณของความสูงของโรงเรือนหรือกระโจม เพื่อตรวจดูอุณหภูมิให้ได้ระดับที่กำหนดไว้เสมอ
  • หากอุณหภูมิสูงเกินไปให้เปิดช่องลมระบายอากาศด้านบนของโรงเรือนหรือใช้วัสดุพรางแสงคลุมหรือรดน้ำรอบกระโจมเพื่อลดอุณหภูมิ
  • หากอุณหภูมิต่ำกว่ากำหนดต้องปิดช่องระบายอากาศให้มิดชิด หรือใช้หลอดไฟ 100 วัตต์วางไว้ในโรงเรือนเพาะเห็ด ห่างจากตะกร้า ประมาณ 1 คืบ หรือ 10 นิ้ว เพราะมิฉะนั้นแล้วอาจเกิดความร้อนเกินไป ในกรณีนี้ต้องยกตะกร้าเพาะเห็ดให้สูงขึ้น โดยวางตะกร้าเพาะไว้บนชั้นโครงเหล็กจะสะดวกต่อการปฏิบัติงานยิ่งขึ้น
  • ควบคุมความชื้นสัมพัทธ์ภายในกระโจมหรือโรงเรือนให้อยู่ในระดับ 80 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป โดยใช้ ไฮโดรมิเตอร์แขวนไว้ภายในโรงเรือน ระดับเดียวกันกับเทอร์โมมิเตอร์

 

2. เมื่อถึงวันที่ 4 ในฤดูร้อนและฝน หรือวันที่ 5 ในฤดูหนาว

  • ให้เปิดพลาสติกคลุมหรือปิดประตูโรงเรือน อย่างน้อย 2-3 ชั่วโมง เพื่อให้มีการถ่ายเทอากาศให้ใยเห็ดสร้างจุดกำเนิดดอก ถ้าวัสดุเพาะแห้งเกินไปให้รดน้ำตามสมควร
  • ปกติรดน้ำเพียงเล็กน้อยจะเป็นการตัดเส้นใยเชื้อเห็ดซึ่งการตัดเชื้อใยเห็ดนี้เป็นการกระตุ้นให้เกิดการสร้างดอกเห็ดได้
  • โดยอาจใช้น้ำตาลกลูโคส 1 ช้อนกาแฟ ละลายกับน้ำ 1 ลิตร รดน้ำให้วัสดุเพาะด้วยก็ได้
  • ถ้าไม่แห้งก็ไม่ต้องรด หลังจากเปิดประตูเพื่อถ่ายเทอากาศแล้วต้องปิดพลาสติกหรือประตูไว้เช่นเดิม

3. ระหว่างวันที่ 5-8

  • ต้องควบคุมอุณหภูมิภายในโรงเรือนให้อยู่ระหว่าง 28-32 องศาเซลเซียส โดยในช่วง 6-7 วัน จะมีการรวมตัวของเส้นใยเป็นดอกเล็กๆ จำนวนมากมาย ช่วงนี้ห้ามเปิดพลาสติกหรือโรงเรือนบ่อยครั้งเพราะจะทำให้ดอกเห็ดฝ่อได้

4. การเก็บเกี่ยวผลผลิตประมาณวันที่ 8-9 วัน ในฤดูร้อน หรือ 12-15 วัน ในฤดูหนาว

 

เห็ดฟางมีประโยชน์อะไรบ้าง?

มาสรุปกันให้เข้าใจง่ายๆ เลยว่าเห็ดฟางนั้น มีประโยชน์คือ เป็นเห็ดที่มี ไขมันต่ำแคลอรี่น้อย และไม่มีคลอเรสเตอรอล มีคาร์โบไฮเดรต แคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก วิตามินบี1 บี2 วิตามินซี นอกจากนี้ยังมี ซีลีเนียม โพแทสเซียม ช่วยต้านมะเร็งลดความดันโลหิต เห็ดฟางยังมีโปรตีนสูงและกรดอะมิโนต่างๆ การทานเห็ดฟางจึงดีต่อสุขภาพ ช่วยบำรุงร่างกาย ช่วยย่อยอาหาร บำรุงโลหิต บำรุงกำลัง บำรุงตับ แก้ร้อนใน แก้ช้ำใน

 

เห็ดฟางมีประโยชน์ขนาดนี้แล้วจึงเป็นอาหารเพื่อสุขภาพ ถ้าหากปลูกขายแล้วเชื่อแน่ว่า น่าจะเป็นอีกธุรกิจเกษตรทำเงินแน่นอน

 

โอกาสของการเพาะเห็ดฟางขายยังมีมาก

จากเทรนด์อาหารเพื่อสุขภาพ ซึ่งเห็ดก็ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ เห็ดฟางก็เป็นอีกเห็ดชนิดที่มีความต้องการสูง ยิ่งถ้าสามารถทำให้ได้มาตรฐานแบบปลอดสาร เริ่มตั้งแต่กระบวนการหาวัสดุอุปกรณ์ ขั้นตอนการทำ การเก็บเกี่ยว จนถึงการหีบห่อขนย้าย ยิ่งจะเป็นการสร้างมูลค่าให้สูงขึ้นและสามารถขายได้ในกลุ่มตลาดบนด้วย

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเลี้ยงเห็ดฟาง แบบ กอง, โรงเรือน และ ในตะกร้า appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]> วิธีการเพาะเห็ดแครง  https://farm.vayo.co.th/blog/schizophyllum-commune-cultivation/ Sun, 13 Jun 2021 18:50:26 +0000 https://farm.vayo.co.th/blog/?p=1495 การเพาะเห็ดแครง ชื่อทางวิทยาศาสตร์: Schizophyllum commune ชื่อสามัญ (ไทย) : เห็ดแครง ชื่อท้องถิ่น เห็ดตีนตุ๊กแก เห็ดจิก เห็ดยาง ภาคใต้ : เห็ดแก้น เห็ดตามอม ภาคเหนือ : เห็ดมะม่วง ภาคกลาง : เห็ดแครง หรือเห็ดตีนตุ๊กแก มีชื่อเรียกตามท้องถิ่นแตกต่างกันไป ภาคเหนือเรียกเห็ด แก้น เห็ดตามอด...

The post วิธีการเพาะเห็ดแครง  appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>

การเพาะเห็ดแครง 

ชื่อทางวิทยาศาสตร์: Schizophyllum commune 

ชื่อสามัญ (ไทย) : เห็ดแครง 

ชื่อท้องถิ่น เห็ดตีนตุ๊กแก เห็ดจิก เห็ดยาง 

ภาคใต้ : เห็ดแก้น เห็ดตามอม 

ภาคเหนือ : เห็ดมะม่วง 

ภาคกลาง : เห็ดแครง หรือเห็ดตีนตุ๊กแก 

 

มีชื่อเรียกตามท้องถิ่นแตกต่างกันไป ภาคเหนือ เรียกเห็ดแก้น เห็ดตามอม ภาคใต้เรียก เห็ดยาง เพราะพบบนไม้ยางพารา 

ภาคกลางเรียก เห็ดมะม่วง เนื่องจากขึ้นบนไม้มะม่วง นอกจากนี้ยังพบขึ้นบนไม้อื่นๆ เช่น ไม้ยูคาลิปตัส ไม้สน ฯลฯ 

 

ทั้งนี้จะ เห็นเห็ดขึ้นมากมายในฤดูฝนเป็นที่นิยมรับประทานกันในเขตภาคใต้ ภาคเหนือและภาคอีสานตอนบน ราคาจำหน่ายดอกสดกิโลกรัมละ 80 – 150 บาท เห็ดแห้งกิโลกรัมละ 400 – 500 บาท 

 

จากงานวิจัยพบว่าเห็ดแครงต้องการอาหารเสริมเป็นโปรตีนและคาร์โบไฮเดรตสูง เนื่องจากใช้ธาตุอาหารมากในการเจริญของเส้นใยที่รวดเร็ว ประกอบกับต้องใช้เทคนิคการเพาะและการดูแล เฉพาะตัว 

 

ดังนั้นก่อนหน้านี้จึงไม่มีเกษตรกรรายใดเลยที่จะเพาะปลูกเห็ดแครงออกมาขาย ซึ่งกรมวิชาการเกษตรได้วิจัยสูตรอาหาร เทคนิคการเพาะ การดูแล จนได้ผลผลิตมากเพียงพอในแง่ เศรษฐกิจเฉลี่ย 130 – 150 กรัม ในวัสดุเพาะ 1,000 กรัม 

 

ซึ่งผลผลิตเห็ดแครงที่ได้จากการเพาะนี้ ข้อดีคือเป็นดอกที่แก่กำลังพอดีไม่เหนียวเกินไป สะอาดไม่มีกรวดทรายติดมา เห็ดแครงนอกจากจะใช้บริโภคแล้ว ในประเทศญี่ปุ่นยังใช้เป็นยาเนื่องจากพบสารประกอบพวก Polysaccharide ชื่อว่า Schizophyllan ( 1.3 β – glucan ) ซึ่งมีคุณสมบัติการต่อต้านเชื้อไวรัส และยับยั้งเซลล์มะเร็งชนิด Sarcoma 180 และ Sarcoma 87 โดยทดลองใน White mice ยับยั้งได้ 70 – 100 % จึงคาดว่าน่าจะเป็นเห็ดที่มีศักยภาพดีในอนาคตต่อไป 

 

การเพาะเลี้ยงเห็ดแครง

ขั้นตอนในการเลี้ยงเห็ดแครงจะเหมือนกับเห็ดชนิดอื่น ๆ ยกเว้นสูตรอาหารและเทคนิค การเพาะ การดูแล ซึ่งต่างไปบ้าง เนื่องจากมีธาตุอาหารสูง ต้องปฏิบัติให้ถูกหากไม่ดีจะทำให้เห็ด เกิดการปนเปื้อนเชื้อราอื่นได้สูงเป็นเหตุให้ผลผลิตเสียหาย สำหรับแม่เชื้อเห็ดแครงที่บริสุทธิ์ แนะนำให้สั่งซื้อจากศูนย์รวบรวมเชื้อพันธุ์เห็ดแห่งประเทศไทยกรมวิชาการเกษตร เพราะได้ทำการคัดเลือกสายพันธุ์มาแล้วว่าให้ลักษณะดอกดี มีขนาดใหญ่ และผลผลิตสูง เมื่อได้แม่เชื้อมาแล้วก็นำมาทำเชื้อขยายในเมล็ดข้าวฟ่าง ซึ่งมีวิธีการเตรียมเหมือนเห็ดชนิดอื่น ๆ ดังนี้ 

 

วัสดุอุปกรณ์ 

  • ขี้เลื่อยไม้ยางพารา มะม่วง หรือฉำฉา อย่างใดอย่างหนึ่ง 
  • เชื้อขยายเห็ดแครง 
  • ถุงพลาสติกทนร้อน ขนาด 6 x 10 นิ้ว 
  • คอพลาสติกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 – 1.5 นิ้ว 
  • ฝ้าย นุ่น สำลี ยางรัด หรือใช้จุกประหยัดสำลี
  • หม้อนึ่งลูกทุ่ง หรือหม้อนึ่งความดัน
  • โรงบ่มเส้นใย และโรงเรือนเปิดดอก

 

การเตรียมวัสดุเพาะ สูตรอาหาร 

  • ขี้เลื่อย 100 กิโลกรัม
  • เมล็ดข้าวฟ่างต้มแล้ว 50 กิโลกรัม หรือรำ 50 กิโลกรัม 
  • รำ 3 – 5 กิโลกรัม 
  • ปูนขาว 1 กิโลกรัม 
  • น้ำ 65 – 85 กิโลกรัม 

 

วิธีการเพาะ 

  • แช่เมล็ดข้าวฟ่างในน้ำทิ้งไว้ 1 คืน จากนั้นเทน้ำทิ้งเปลี่ยนน้ำใหม่
  • ต้มให้เดือดจนเมล็ด ข้าวฟ่างค่อนข้างสุก แล้วรินน้ำทิ้งพักไว้ให้เย็นหมาด ๆ ระหว่างนี้ให้ผสมขี้เลื่อย ปูนขาว และรำข้าวด้วยกันก่อน 
  • จากนั้นจึงผสมน้ำลงไป ( หากผสมพร้อมกันรำจะจับติดเป็นก้อน ) 
  • เมื่อผสมเข้ากัน ดีแล้วจึงนำเมล็ดข้าวฟ่างที่เตรียมไว้มาผสมอีกที 
  • จากนั้นกรอกใส่ถุงพลาสติกขนาด 6 x 10 นิ้ว ให้มีน้ำหนัก 600 กรัม 
  • ใส่คอขวด รัดยาง และปิดสำลีแล้วปิดด้วยฝาปิด จากนั้นนำไปนึ่งด้วยหม้อนึ่งความดัน 15 ปอนด์เวลา 30 นาที หรือนึ่งด้วยหม้อนึ่งลูกทุ่ง อุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 3 ชั่วโมง 
  • ได้เวลาแล้วพักไว้ให้เย็นรีบใส่เชื้อในเมล็ดข้าวฟ่างที่เตรียมไว้ทันที 
  • พยายามอย่าทิ้งถุงไว้เกิน 24 ชั่วโมง จะทำให้เกิดการปนเปื้อนสูง 

 

การพักบ่มเส้นใย 

  • โรงเรือนสำหรับพักบ่มเส้นใย ควรเป็นโรงเรือนในร่มที่มีการระบายอากาศดี และข้อสำคัญควรเป็นที่มืด ( ขนาดที่อ่านหนังสือพิมพ์ไม่เห็นในระยะ 1 ฟุต )
  • ตรงนี้เป็นเทคนิคที่ค่อนข้าง จะปฏิบัติได้ยาก แต่จะต้องพยายามทำให้มืดที่สุด 
  • เส้นใยจะเจริญเต็มถุงในเวลา 15 – 20 วัน ที่อุณหภูมิระหว่าง 25 – 35 องศาเซลเซียส 
  • ซึ่งหลังจากเส้นใยเต็มถุงจึงให้แสงในโรงบ่ม แสงจะไปกระตุ้นให้เห็ดสร้างตุ่มดอก จะสังเกตเส้นใยเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล จึงนำไปเปิดดอก 
  • โดยดึงจุกสำลีและคอขวดด้านบนออก ใช้ยางรัดปิดปากถุงให้แน่น แล้วกรีดด้านข้างให้เป็นมุมเฉียงจากบนลงล่างทั้ง 4 มุมของถุง 
  • นำไปวางบนชั้น หรือแขวนในโรงเรือนเปิดดอกต่อไป 

 

โรงเรือนเปิดดอก 

  • โรงเรือนเห็ดแครง สามารถใช้โรงเรือนเห็ดนางรม และเห็ดนางฟ้าในการเปิดดอกได้ แต่ต้องเพิ่มความชื้นขึ้นอีก เนื่องจากเห็ดแครงชอบความชื้นในบรรยากาศสูง
  • การระบายอากาศต้องดี การรดน้ำควรจะติดระบบสปริงเกอร์ให้น้ำเช้าและเย็น หากรดน้ำด้วยมือจะต้องใช้หัวฉีดพ่นฝอย 
  • มิฉะนั้นก้อนเห็ดจะดูดน้ำเข้าไปทำให้ก้อนเชื้อเสีย และปนเปื้อนจุลินทรีย์อื่น 
  • การวางก้อนเชื้อจะต้องวางบนชั้นหรือแขวน
  • หลังจากกรีดข้างถุงและรดน้ำเห็ดไปประมาณ 5 วัน จะเก็บผลผลิตรุ่นที่ 1 ได้
  • หลังจากนั้นเห็ดจะพักตัวอีก 5 – 7 วัน รดน้ำเป็นปกติจะเก็บรุ่นที่ 2 ตามลำดับ 
  • ซึ่งผลผลิตจะหมดให้ขนก้อนเก่าไปทิ้งและพักโรงเรือนให้แห้งเป็นเวลา 15 วัน 
  • จึงนำถุงเห็ดรุ่นใหม่ เข้าเปิดดอกต่อไป 

 

การเก็บผลผลิต 

ควรเก็บผลผลิตในระยะที่ดอกมีสีขาวนวล ก่อนที่จะสร้างสปอร์ มิฉะนั้นสีจะคล้ำออกสีน้ำตาลไม่น่ารับประทาน เนื้อดอกจะเหนียวขึ้นอีกด้วย 

 

ข้อควรระวัง

ในระยะพักบ่มก้อนเชื้อจำเป็นต้องพักบ่มเส้นใยในที่มืด มิฉะนั้นแสงจะกระตุ้นให้เส้นใยสร้างดอกทั้ง ๆ ที่เส้นใยยังเจริญไม่เต็มถุงและสะสมอาหารยังไม่เต็มที่ จะเป็นสาเหตุให้ผลผลิตต่ำไม่คุ้มค่าในแง่เศรษฐกิจ

  • ในระยะเปิดดอก ต้องคำนึงไว้เสมอว่าวัสดุที่ใช้เพาะเห็ดแครงนั้นมีธาตุ อาหารสูงมาก สูงกว่าการเพาะเห็ดชนิดอื่นๆ ดังนั้นการปนเปื้อนจากราเขียว ราสีส้มจะเกิดได้ง่ายมากต้องดูแลการให้น้ำอย่างสม่ำเสมอ ตามที่ได้อธิบายไว้แล้ว
  • ควรเก็บผลผลิตในขณะที่ดอกเป็นสีขาวนวล อย่าปล่อยทิ้งไว้ให้แก่จนเห็ดสร้างและปล่อยสปอร์เพราะบางท่านอาจแพ้สปอร์ได้
  • ก้อนเชื้อที่เก็บผลผลิตหมดแล้ว ควรเก็บทิ้งให้เป็นที่และหมักให้ย่อยสลายดีก่อนนำไปเป็นปุ๋ย 
  • เพราะเห็ดแครงสามารถย่อยสลายเนื้อไม้ได้ดี ถึงแม้จะเป็นไม้ที่ตายแล้วก็ตาม ( Wood decay ) เกรงว่าจะไปทำอันตรายต่อผลิตผลการเกษตรบางชนิด 

 

การป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูเห็ด 

  • หลังจากนำก้อนเชื้อเห็ดเข้าโรงเรือนเปิดดอก หมั่นตรวจดูโรคและแมลงหากพบเชื้อราชนิดอื่นขึ้นหรือแมลงพวกไร 
  • ให้นำก้อนเห็ดออกจากโรงเรือนนำไปทำลายทันที และใช้กับดักกาวเหนียว หรือพ่นน้ำหมักสมุนไพรเพื่อป้องกันกำจัดแมลงศัตรูเห็ด เช่น ตะไคร้หอม น้ำส้มควันไม้ ในโรงเปิดดอกและบริเวณรอบๆ 

 

ข้อควรปฏิบัติในการเพาะเลี้ยงเห็ดให้ประสบผลสำเร็จ 

  1. การรักษาความสะอาดและสุขอนามัยของโรงเรือนและบริเวณโรงเรือนตลอดจนผู้เข้าปฏิบัติงาน ผู้เข้าเยี่ยมชม 
  2. การพักโรงเรือน เป็นการตัดวงจรชีวิตของโรค แมลงศัตรูเห็ดที่เคยระบาดหรือสะสมอยู่ในโรงเรือน 
  3. การเอาใจใส่ทุกระยะของการผลิตเห็ดเศรษฐกิจ เป็นคนช่างสังเกต บันทึกข้อมูล ตลอดจนหมั่นเสาะแสวงหาความรู้ใหม่ๆ ตลอดเวลา

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

เพิ่มเพื่อนไลน์

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

The post วิธีการเพาะเห็ดแครง  appeared first on วาโย ฟาร์ม ศูนย์เรียนรู้การทำกสิกรรมธรรมชาติ และ ส่งเสริมสุขภาพองค์รวม.

]]>