ชื่อ – ชนิด พันธุ์

มะตูมนิ่ม

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ 

Aegle marmelos

 

ประวัติ

เป็นไม้ยืนต้นสูง 10-15 เมตร ใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ รูปรี หรือรูปใบหอกปลายแหลม โคนมน ขอบหยัก ใบมีกลิ่นหอม ยอดอ่อนกินเป็นผักสดกับน้ำพริกได้ ในทางไสยศาสตร์ถือว่า ใบของมะตูมทุกชนิด ใช้ป้องกันเสนียดจัญไร ขับภูตผีปีศาจได้ ดอกเป็นสีขาวมีกลิ่นหอมแรงและหอมไกล ออกเป็นช่อตามซอกใบและปลายยอด “ผล” รูปกลมรีคล้ายไข่ ผลอ่อนสีเขียว เปลือกแข็ง เมื่อผลสุกเป็นสีเหลือง และเปลือกผลจะอ่อนและนิ่มใช้นิ้วกดจะบุ๋มทันที ไม่เหมือนเปลือกผลมะตูมทั่วไป จึงถูกเรียกว่า “มะตูมนิ่ม” เนื้อในเป็นสีเหลือง มีเมล็ดจำนวนมาก รสชาติหวานหอมปนฝาดเล็กน้อย ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและตอนกิ่ง

 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น   ใบ ดอก ผล )

• ต้น เป็นไม้ยืนต้นทรงพุ่มต้นสูง 10-15 เมตร มีทั้งชนิดที่ต้นมีหนามและไม่มีหนาม หนามของต้นมะตูมแหลมคมยาวประมาณ 1-1.5 นิ้ว มะตูมเป็นไม้ยืนต้นที่มีอายุยืนนานมาก
• ใบ ใบออกเรียงกันสลับสีเขียวสด ใบย่อยรูปรี หรือที่เรยีกกันว่าใบรูปหอก ตรงโคนใบจะมน ส่วนปลายใบจะแหลม มีกลิ่นหอม
• ดอก สีขาว ขาวออกดอกเป็นช่อตามซอกในและปลายกิ่ง
• ผล รูปกลมรีเหมือนไข่ผิวเรียบ ติดลูกเดี่ยวหรือติดเป็นคู่ ผลอ่อนเปลือกสีเขียว เมื่อแก่เปลือกจะเป็นสีเหลือง เปลือกนิ่มผลแก่จัดสุกแล้วเอานิ้วกดเปลือกจะยุบปุ่มได้ซึ่งแสดงให้เห้นว่าเปลือกนิ่ม

 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

• 15 เมตร

 

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

•    2-4 เมตร

 

ความต้องการแสง 

• ต้องการแสง 100%

 

ความต้องการน้ำ  

• ต้องการน้ำ 70% ถ้าดินยังชื้นอยู่ก็ไม่จำเป็นต้องรดน้ำ

 

ชอบดินประเภท

• ปลูกได้ทุกสภาพดิน

 

ประโยชน์การใช้สอย

• ช่วยบำรุงกำลัง บำรุงธาตุ ขับลม ทำให้เจริญอาหารทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่งมีน้ำมีนวลไม่เหี่ยวย่น เป็นสมุนไพรอายุวัฒนะ
• ใบอ่อน กินได้ มีกลิ่นหอม จะกินสดหรือย่างไฟเพื่อเพิ่มความหอม กินกับลาบกับน้ำพริก ใบมะตูมถือเป็นใบไม้มงคล ใช้ทัดหูในพิธีพรามหมณ์ ใช้ประพรมน้ำมนต์ ตามความเชื่อที่เล่าสืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษจากรุ่นสู่รุ่น ใช้ขับไล่เสนียดจัญไร และขับไล่ภูตผีปีศาจ

 

การขยายพันธุ์

• โดยการเพาะเมล็ด แบบนี้จะทำให้มีระบบที่แข็งแรงหากินเก่งอายุยืน แต่ต้นจะสูงใหญ่มาก ติดผลช้าใช้เวลาเป็นสิบปีถึงจะติดผล
• โดยการเสียบยอด แบบนี้ระบบจะแข็งเพราะต้นตอที่นำมาทำการต่อยอดหรือเสียบยอดได้มาจากการเพาะเมล็ด จะทำให้ติดผลเร็วปลูกประมาณ 3 ปี เริ่มติดผล และต้นไม้สูงใหญ่แบบเพาะเมล็ด

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• สารบัญ

ชื่อ – ชนิด พันธุ์

ส้มป่อย ส้มพอดี (ภาคอีสาน), ส้มคอน (ไทใหญ่), ส้มขอน (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน), พิจือสะ พิฉี่สะ (กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน), ผ่อชิละ ผ่อชิบูทู (กะเหรี่ยง-เชียงใหม่), แผละป่อย เมี่ยงโกร๊ะ ไม้ส้มป่อย (ลั้วะ), เบล่หม่าฮั้น (ปะหล่อง) เป็นต้น

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ 

Acacia concinna (Willd.) DC.

 

ประวัติ

“ส้มป่อย” เป็นพืชยืนต้นขนาดเล็กหรือเป็นไม้พุ่ม ลักษณะลำต้นเลื้อยหาที่ยึดเกาะขึ้นไปตามกิ่งไม้ แต่ไม่มีมือจับ เถาของส้มป่อยจะแข็งแรงมาก สามารถเลื้อยไปตามต้นไม้อื่นได้สูงถึง 6-7 เมตร เปลือกต้นสีน้ำตาล เถาอ่อนสีน้ำตาลแดงมีขนกำมะหยี่หรือขนสั้นหนานุ่มอยู่ทั่วต้นกิ่งก้านมีหนามแหลมสั้นๆ อยู่ทั่วไป ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกคล้ายใบกระถิน ใบชะอม ดอกออกเป็นช่อกระจุกทรงกลมออกตามปลายกิ่งหรือตามซอกใบข้างลำต้น มีขนนุ่มหนาแน่น มีขนาดเล็กอัดแน่นเป็นแกน กลีบดอกสีขาวนวลเป็นหลอด ออกดอกช่วงหน้าแล้ง มกราคมถึงพฤษภาคม ผลส้มป่อยเป็นฝักแบนยาว เป็นลอนคลื่น เป็นข้อๆ ตามเมล็ด ปลายฝักมีหนามแหลม สันฝักหนา ผิวขรุขระย่นเมื่อแห้ง ฝักอ่อนเปลือกสีเขียวอมแดง ฝักแก่สีน้ำตาลเข้มหรือน้ำตาลดำ แต่ละฝักมี 5-12 เมล็ด เมล็ดแบนรี สีดำผิวมัน จะติดฝักช่วงหน้าฝนประมาณพฤษภาคมถึงตุลาคม

 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น   ใบ ดอก ผล )

• ต้นส้มป่อย จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กหรือไม้พุ่มรอเลื้อยทอดลำต้นเกาะเกี่ยวขึ้นไป สูงได้ประมาณ 3-6 เมตร แต่ไม่มีมือสำหรับเกาะเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น เถามีเนื้อแข็ง ขนาดใหญ่ เปลือกลำต้นเป็นสีน้ำตาล เถาอ่อนเป็นสีน้ำตาลแดง มีขนกำมะหยี่หรือขนสั้นหนานุ่ม ตามลำต้นและกิ่งก้านมีหนามแหลมสั้นอยู่ทั่วไปและมีขนหูใบรูปหัวใจ ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง และการปักชำกิ่ง เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกประเภทที่ระบายน้ำได้ดี ชอบความชื้นปานกลางถึงน้อย และชอบแสงแดดมาก ขึ้นทั่วไปในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียใต้ เป็นไม้ที่มีความทนทานต่อสภาพแห้งแล้งได้ดี มักพบขึ้นตามป่าคืนสภาพ ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ ที่ราบเชิงเขา และที่รกร้างทั่วไป
• ใบส้มป่อย ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ออกเรียงสลับ ช่อใบย่อยมีประมาณ 5-10 คู่ ส่วนช่อย่อยมีประมาณ 10-35 คู่ ต่อช่อ ใบย่อยเรียงตรงข้าม ไม่มีก้านใบย่อย ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปขอบขนานขนาดเล็ก ปลายใบมนหรือแหลม ที่ปลายเป็นติ่งหนามแหลมอ่อนโค้ง โคนใบมนหรือตัด ส่วนขอบใบหนาเรียบ ใบมีขนาดกว้างประมาณ 0.8-3 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 3.5-11.5 มิลลิเมตร แผ่นใบเรียบ ก้านใบยาวประมาณ 3.6-5 เซนติเมตร มีขนสั้นนุ่มและหนาแน่น พบก้อนนูนสีน้ำตาลคล้ายต่อม 1 อัน อยู่ที่โคนของก้านใบ แกนกลางยาวประมาณ 6.6-8.5 เซนติเมตร ส่วนก้านใบย่อยสั้นมาก ยาวได้ประมาณ 0.5 มิลลิเมตร หรือน้อยกว่านั้น เกลี้ยงและมีขนนุ่มหนาแน่น
• ดอกส้มป่อย ออกดอกเป็นช่อกระจุกรูปทรงกลม โดยจะออกที่ปลายกิ่งหรืออกตามซอกใบข้างลำต้นประมาณ 1-3 ช่อดอกต่อข้อ มีขนาดประมาณ 0.7-1.3 เซนติเมตร มีดอกประมาณ 35-45 ดอก ก้านช่อดอกยาวประมาณ 2.5-3.2 มิลลิเมตร มีขนนุ่มหนาแน่น มีใบประดับดอก 1 อัน ลักษณะเป็นรูปแถบ ความยาวไม่เกิน 1 มิลลิเมตร โคนสอบเรียว สีแดง มีขนกระจายอยู่ทั่วไป ดอกย่อยมีขนาดเล็กอัดกันแน่นอยู่เป็นแกนดอก กลีบดอกเป็นหลอดสีขาวนวล กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีอย่างละ 5 กลีบ หลอดกลีบกว้างประมาณ 1-1.5 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 2.5-3 เซนติเมตร ปลายแหลมเป็นสีแดง หรืออาจมีสีขาวปนบ้างเล็กน้อย ส่วนกลีบดอก หลอดกลีบมีขนาดกว้างประมาณ 1-1.5 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 3.5-4 มิลลิเมตร มีขนบ้างเล็กน้อยที่ปลายกลีบ ดอกมีเกสรเพศผู้ประมาณ 200-250 อัน โดยยาวประมาณ 4-6 มิลลิเมตร ส่วนเกสรเพศเมีย รังไข่ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร มีออวุลประมาณ 10-12 ออวุล ก้านรังไข่ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร ก้านและยอดเกสรเพศเมียยาวประมาณ 2.5-3.5 มิลลิเมตร เป็นสีขาวอมเหลืองหรือสีเขียวอมเหลือง โดยจะออกดอกในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนพฤษภาคม
• ผลส้มป่อย ออกผลเป็นฝัก ลักษณะของฝักเป็นรูปขอบขนาน แบนยาว ผิวฝักเป็นลอนคลื่นเป็นข้อ ๆ ตามเมล็ด ปลายฝักมีหางแหลม สันฝักหนา ผิวฝักขรุขระหรือย่นมากเมื่อแห้ง ฝักมีขนาดกว้างประมาณ 1.3-1.4 เซนติเมตร และยาวประมาณ 7-9.3 เซนติเมตร ฝักอ่อนเปลือกเป็นสีเขียวอมแดง เมื่อแก่แล้วฝักจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือสีน้ำตาลดำ ก้านฝักยาวประมาณ 2.8-3 เซนติเมตร ในแต่ละฝักจะมีเมล็ดประมาณ 5-12 เมล็ด เมล็ดส้มป่อยมีลักษณะเป็นรูปทรงแบนรี สีดำผิวมัน มีขนาดกว้างประมาณ 4-5 มิลลิเมตร และยาวประมาณ 7-8 มิลลิเมตร โดยจะติดผลในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม ฝักมีสารในกลุ่มซาโปนินสูงถึง 20% เมื่อนำมาตีกับน้ำจะเกิดฟอง

 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

• 3-6 เมตร

 

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

•    3-4 เมตร

 

ความต้องการแสง 

• ต้องการแสง 100%

 

ความต้องการน้ำ  

• ต้องการน้ำมากิควรรดน้ำทุกวัน

 

ชอบดินประเภท

• ชอบดินร่วน

 

ประโยชน์การใช้สอย

• ยอดอ่อนและใบอ่อนมีรสเปรี้ยว ใช้รับประทานเป็นผักสดร่วมกับลาบ แจ่ว หรือนำมาปรุงรส เช่น ต้มปลา เนื้อเปื่อย หรือนำมาปรุงเป็นอาหาร เช่น ทำแกงส้ม ต้มส้มไก่ ต้มข่าไก่ ต้มส้มป่อย ข้าวผัดดอกส้มป่อยหรือข้าวผัดปลาส้มแม่ม่าย แกงเขียดน้อยใส่ยอดส้มป่อย ยอดส้มป่อยอ่อง ใช้ใส่แกงปลาหรือเนื้อ ใส่แกงอื่น ๆ เพื่อเพิ่มรสเปรี้ยว เป็นต้น ส่วนชาวปะหล่องจะใช้ยอดอ่อนนำไปผสมกับน้ำพริกห่อใบตองแล้วนำไปหมกรับประทานหรือนำไปทำแกง ส่วนชาวกะเหรี่ยงจะใช้ทั้งยอดอ่อนและดอก เพื่อนำมาประกอบอาหาร เช่น ทำแกง
• ใบของส้มป่อยถือเป็นผักที่มีวิตามินเอและเบต้าแคโรทีนสูงมากเป็นอันดับต้น ๆ ผลจากการทดสอบฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระของยอดส้มป่อยพบว่ามีสูงมาก และยังมีสารซาโปนินในฝักส้มป่อยที่ทำให้ทีเซลล์ทำงานได้ดีขึ้น ช่วยทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายดีขึ้นด้วย
• ยอดอ่อนและใบอ่อนสามารถใช้เพื่อดับกลิ่นคาวปลาได้

 

การขยายพันธุ์

• การเพาะเมล็ด
• ตัดกิ่งกึ่งอ่อนกึ่งแก่ไปชำ
• ตอนกิ่งก็ได้ เจริญเติบโตได้ในดินทุกชนิด

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• สารบัญ

ชื่อ – ชนิด พันธุ์

แคป่า หรือ แคนา, แคขาว,แคเค็ตถวา, แคทราย, แคแน,แคฝอย,แคภูฮ่อ,แคยอดดำ,แคยาว,แคอาว

 

ชื่อวิทยาศาสตร์

Dolichandrone Serrulata (DC.) Seem.

 

ประวัติ

มีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศพม่า เวียดนาม ลาว และประเทศไทย

 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น  ราก ใบ ดอก ผล )

• ต้นแคนา จัดเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดเล็กไปจนถึงขนาดกลาง โดยมีความสูงของต้นประมาณ 10-20 เมตร ลำต้นเปลาตรง แตกกิ่งก้านสาขาต่ำ เปลือกของลำต้นจะมีสีน้ำตาลอ่อนอมสีเทา บางครั้งอาจมีจุดดำปะปน ผิวของลำต้นเรียบหรือล่อนออกเป็นเกร็ดขนาดเล็ก
• ใบต้นแคนา จะมีใบเป็นใบประกอบแบบขนชั้นเดียว ใบมีรูปร่างคล้ายทรงรีหรือรูปไข่ โดยใบออกตรงข้ามกันประมาณ 3-5 คู่ โคนใบเบี้ยว ปลายใบมน ใบจะหยักคล้ายซี่ฟันตื้น และใบมีความกว้างประมาณ 2.5-7 เซนติเมตร ยาว 6-16 เซนติเมตร ผิวใบด้านล่างจะมีขนสั้นๆ ปกคลุมอยู่ประปราย โดยใบจะมีสีเขียว ก้านใบย่อยมีความยาวประมาณ 7-10 มิลลิเมตร
• ต้นแคนาจะออกดอกเป็นช่อกระจะสั้น ดอกมีขนาดใหญ่ คล้ายรูปแตรสีขาว ซึ่งจะออกดอกที่บริเวณปลายกิ่ง ดอกยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตร ในแต่ละช่อจะมีดอกอยู่ประมาณ 2-10 ดอก กลีบดอกแคนาค่อนข้างหนาและเหนียว โดยจะหุ้มดอกตูมปิดจนมิด เชื่อมติดกันเป็นหลอดโค้ง ปลายแหลม แต่เมื่อดอกบาน ส่วนปลายจะอยกออกเป็น 5 แฉก ดอกบานจะมีสีขาว ส่วนดอกตูมจะมีสีเขียว ดอกแคนาจะค่อยๆ บานออกทีละดอก ส่วนใหญ่ดอกจะบานในตอนกลางคืน ซึ่งดอกมีกลิ่นหอม และจะออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน
• ต้นแคนามีลักษณะการออกผลเป็นฝัก ในหนึ่งช่อจะมีประมาณ 3-5 ฝัก ลักษณะฝักแบนและโค้งงอ บิดเป็นเกลียว ซึ่งฝักจะมีสีน้ำตาลเมื่อฝักแก่จะแตกออก โดยมีความยาวประมาณ 40-60 เซนติเมตร ด้านในฝักมีเมล็ดรูปสี่เหลี่ยม ยาวประมาณ2-3 เซนติเมตร

 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

สูง 10 –  20  เมตร

 

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

 ทรงพุ่มโปร่งกว้าง 5 – 10  เมตร

 

ความต้องการแสง  

• ชอบแสงแดด 100%

 

ความต้องการน้ำ  

• รดน้ำเพียงอาทิตย์ละ 1 ครั้ง

 

ชอบดินประเภท

• ชอบดินทุกชนิด

 

ประโยชน์การใช้สอย

• ดอกแคนา สามารถนำไปประกอบอาหารได้ นิยมนำมาแกงส้ม ต้มจิ้มน้ำพริก หรือนำมาชุบแป้งทอด
• ดอก และใบแคนาสามารถนำมาเป็นอาหารสัตว์ เช่น วัว ควาย เป็นต้น
• ไม้แคนา สามารถน้ำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงก่อไฟ ให้ความอบอุ่น หรือใช้เพื่อหุงหาอาหาร 

 

การเก็บเกี่ยว

•  ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน

 

การขยายพันธุ์

• การเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง การปักชำ

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• สารบัญ