ชื่อ – ชนิด พันธุ์

สะเดา สะเดาบ้าน (ภาคกลาง),สะเลียม (ภาคเหนือ),ต้นกะเดา (ภาคอีสาน) , เดา , กระเดา (ภาคใต้) , ตะหม่าเหมาะ (กะเหรี่ยง) , ผักสะเลม (ไทยลื้อ)

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ 

Azadirachta indica A. Juss.

 

ประวัติ

ถิ่นกำเนิดดั้งเดิมของสะเดาอยู่ในบริเวณประเทศพม่าและประเทศอินเดียแล้วมีการกระจายพันธุ์ไปในป่าแล้งแถบในประเทศ ปากีสถาน ศรีลังกา มาเลเซีย อินโดนีเซีย และไทย สำหรับในประเทศไทยมีเขตการกระจายตามธรรมชาติเป็นป่าเบญจพรรณแล้งและป่าแดงทั่วประเทศ  ทั้งนี้ในสภาพธรรมชาติไม้สะเดายังสามารถเจริญงอกงามในท้องถิ่นที่ มีอากาศร้อนชื้น ที่มีอุณหภูมิสูงได้ถึง 44 องศาเซลเซียส ที่ระดับความสูง 50 – 1,500 เมตรจากระดับน้ำทะเล และสามารถขึ้นได้ในสภาพดินที่มีความแห้งแล้งดินหิน และดินเหนียว

 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น   ใบ ดอก ผล )

• ใบ  มีสีเขียวเข้มหนาทึบ ออกเป็นช่อแบบขนนก ยาว 15-40 เซนติเมตรมีใบย่อย 4-7 คู่ ขอบใบหยักเล็กน้อยหรือเกือบเรียบการเรียงตัวของใบแบบสลับ ใบย่อยเรียงตัวแบบตรงกันข้าม ในพื้นที่ที่แล้งจัด จะทิ้งใบเฉพาะส่วนล่างๆ ประมาณเดือนมกราคม ถึงมีนาคม และใบใหม่จะผลิขึ้นมาอย่างรวดเร็วในช่วงเดือนมีนาคมจนถึงเมษายน ช่วงนี้สะเดาจะแทงยอดอ่อนพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ดอก ออกดอกเป็นช่อแยกแขนงขนาดใหญ่ตามง่ามใบหรือตามมุมที่ร่วงหลุดไปและที่ปลายกิ่ง ยาวได้ถึง 30 เซนติเมตร ดอกมีขนาดเล็กสีขาวหรือสีเทา ดอกมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ แกนกลางของช่อมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 มิลลิเมตร ลักษณะค่อนข้างเกลี้ยง แตกกิ่งกางออกเป็น 2-3 ชั้น ที่ปลายเป็นช่อกระจุกอยู่ 1-3 ดอก มีขนคล้ายไหม มีใบประดับและใบประดับย่อยเป็นรูปใบหอก ยาวประมาณ 0.5-1 มิลลิเมตร มีขนนุ่มและสั้น ส่วนก้านดอกย่อยยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร มีขนนุ่มสั้นเช่นกัน ส่วนกลีบเลี้ยงเป็นรูปทรงแจกัน ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร ปลายเป็นพู 5 พูกลม พูซ้อนเหลื่อมกัน กลีบดอกมี 5 กลีบ ลักษณะเป็นรูปช้อนแคบ ยาวประมาณ 4-6 มิลลิเมตร มีขนนุ่มสั้นขึ้นทั้งสองด้าน ท่อเกสรตัวผู้เกลี้ยงหรือมีขนนุ่ม มีสัน 10 สัน ขอบบนเป็นพูกลม 10 พู มีอับเรณู 10 อัน ยาวประมาณ 0.8 มิลลิเมตร ลักษณะเป็นรูปรีแคบ ส่วนรังไข่เกลี้ยงหรือมีขนนุ่มสั้น
• ผลและเมล็ด  มีลักษณะคล้ายผลองุ่น ขนาดยาว 1-2  เซนติเมตร  และกว้างประมาณ 1 เซ็นติเมตร  ผลจะสุกระหว่างเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน แล้วแต่สภาพพื้นที่ ผลสุกสีเหลืองอมเขียว ลักษณะกลมรี มีรสหวานเล็กน้อย เมล็ดมีผิวค่อนข้างเรียบ หรือแตกเป็นร่องเล็กๆ  ตามยาวสีเหลืองซีดหรือสีน้ำตาล ลักษณะกลมรี

 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

• 15-20 เมตร

 

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

•    4-6 เมตร

 

ความต้องการแสง 

• ต้องการแสง 100%

 

ความต้องการน้ำ  

• ต้องการน้ำมาก ควรรดน้ำทุกวัน

 

ชอบดินประเภท

• ชอบดินร่วน

 

ประโยชน์การใช้สอย

• ใบอ่อน แก้โรคผิวหนัง ปรับสมดุลน้ำเหลือง รักษาแผลพุพอง ,ช่วยเจริญอาหาร,ช่วยย่อยอาหาร,แก้ไข้,บำรุงธาตุ
• ใบแก่ บำรุงธาตุ ช่วยย่อยอาหาร ,แก้ไข้,ใช้พอกฝี
• ก้าน แก้ไข้ บำรุงน้ำดี แก้ร้อนในกระหายน้ำ บำรุงสุขภาพในช่องปาก
• ดอก แก้พิษโลหิต บรรเทาอาการเลือดกำเดาไหล แก้ริดสีดวง บรรเทาอาการคันคอ บำรุงธาตุไฟ
• ผล บำรุงหัวใจเป็นยาระบาย แก้อาการหัวใจเต้นผิดปกติ ,แก้ลม
• ผลอ่อน ช่วยเจริญอาหาร ฆ่าพยาธิ แก้ริดสีดวง แก้ปัสสาวะขัด
• เปลือกต้น เป็นยาขมเจริญอาหาร แก้ไข บิดมูกเลือด แก้ท้องร่วง แก้กษัย หรือ โรคซูบผอมแห้งแรงน้อย ลดเสมหะ แก้อาการท้องเดิน แก้บิด มูกเลือด
• แก่น แก้คลื่นไส้ อาเจียน แก้ไข้จับสั่น บำรุงโลหิต บำรุงธาตุไฟ
• ราก แก้เสมหะในลำคอ แก้เสมหะที่เกาะแน่นในทรวงอก ,แก้ไข้
• ยาง ใช้ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้
• กระพี้สะเดา แก้น้ำดีพิการให้คลั่งเพ้อ แก้เพ้อคลั่ง บำรุงน้ำดี
• เมล็ดสะเดา นำมาสกัดเป็นน้ำมันสะเดาบริสุทธิ์ ใช้บำรุงผิวพรรณและเส้นผม,ใช้เป็นยาฆ่าแมลง

 

การขยายพันธุ์

• การขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ  เป็นการขุดหน่อที่แตกจากรากต้นสะเดามาชำในแปลงเพาะจนตั้งตัวได้แล้วนำลงชำในถุงพลาสติกที่ได้เตรียมดินไว้แล้ว  หรือทำโดยการตัดรากที่ขุดจากแม่ไม้สะเดาเป็นท่อนๆ  ยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร มีขนาดโตของเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 0.3 ถึง 0.5 เซนติเมตร ชำลงในแปลงเพาะชำและรดน้ำให้ชุ่มประมาณ 1 เดือน เมื่อหน่อแตกออกมาแล้วย้ายชำลงในถุงพลาสติก ก็จะได้กล้าไม้ที่โตได้ขนาดเพื่อนำไปปลูกในพื้นที่
• การขยายพันธุ์แบบอาศัยเพศ เป็นการเตรียมกล้าไม้โดยการเพาะเมล็ด  ซึ่งเมล็ดสะเดาไม่สามารถเก็บไว้ได้นาน  ดังนั้นเมื่อเก็บเมล็ดมาแล้วควรรีบเพาะทันที่  เพราะถ้าเก็บไว้นานจะสูญเสียเปอร์เซ็นต์การงอกไป

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• สารบัญ

ชื่อ – ชนิด พันธุ์

แคป่า หรือ แคนา, แคขาว,แคเค็ตถวา, แคทราย, แคแน,แคฝอย,แคภูฮ่อ,แคยอดดำ,แคยาว,แคอาว

 

ชื่อวิทยาศาสตร์

Dolichandrone Serrulata (DC.) Seem.

 

ประวัติ

มีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศพม่า เวียดนาม ลาว และประเทศไทย

 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น  ราก ใบ ดอก ผล )

• ต้นแคนา จัดเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบขนาดเล็กไปจนถึงขนาดกลาง โดยมีความสูงของต้นประมาณ 10-20 เมตร ลำต้นเปลาตรง แตกกิ่งก้านสาขาต่ำ เปลือกของลำต้นจะมีสีน้ำตาลอ่อนอมสีเทา บางครั้งอาจมีจุดดำปะปน ผิวของลำต้นเรียบหรือล่อนออกเป็นเกร็ดขนาดเล็ก
• ใบต้นแคนา จะมีใบเป็นใบประกอบแบบขนชั้นเดียว ใบมีรูปร่างคล้ายทรงรีหรือรูปไข่ โดยใบออกตรงข้ามกันประมาณ 3-5 คู่ โคนใบเบี้ยว ปลายใบมน ใบจะหยักคล้ายซี่ฟันตื้น และใบมีความกว้างประมาณ 2.5-7 เซนติเมตร ยาว 6-16 เซนติเมตร ผิวใบด้านล่างจะมีขนสั้นๆ ปกคลุมอยู่ประปราย โดยใบจะมีสีเขียว ก้านใบย่อยมีความยาวประมาณ 7-10 มิลลิเมตร
• ต้นแคนาจะออกดอกเป็นช่อกระจะสั้น ดอกมีขนาดใหญ่ คล้ายรูปแตรสีขาว ซึ่งจะออกดอกที่บริเวณปลายกิ่ง ดอกยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตร ในแต่ละช่อจะมีดอกอยู่ประมาณ 2-10 ดอก กลีบดอกแคนาค่อนข้างหนาและเหนียว โดยจะหุ้มดอกตูมปิดจนมิด เชื่อมติดกันเป็นหลอดโค้ง ปลายแหลม แต่เมื่อดอกบาน ส่วนปลายจะอยกออกเป็น 5 แฉก ดอกบานจะมีสีขาว ส่วนดอกตูมจะมีสีเขียว ดอกแคนาจะค่อยๆ บานออกทีละดอก ส่วนใหญ่ดอกจะบานในตอนกลางคืน ซึ่งดอกมีกลิ่นหอม และจะออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน
• ต้นแคนามีลักษณะการออกผลเป็นฝัก ในหนึ่งช่อจะมีประมาณ 3-5 ฝัก ลักษณะฝักแบนและโค้งงอ บิดเป็นเกลียว ซึ่งฝักจะมีสีน้ำตาลเมื่อฝักแก่จะแตกออก โดยมีความยาวประมาณ 40-60 เซนติเมตร ด้านในฝักมีเมล็ดรูปสี่เหลี่ยม ยาวประมาณ2-3 เซนติเมตร

 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

สูง 10 –  20  เมตร

 

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

 ทรงพุ่มโปร่งกว้าง 5 – 10  เมตร

 

ความต้องการแสง  

• ชอบแสงแดด 100%

 

ความต้องการน้ำ  

• รดน้ำเพียงอาทิตย์ละ 1 ครั้ง

 

ชอบดินประเภท

• ชอบดินทุกชนิด

 

ประโยชน์การใช้สอย

• ดอกแคนา สามารถนำไปประกอบอาหารได้ นิยมนำมาแกงส้ม ต้มจิ้มน้ำพริก หรือนำมาชุบแป้งทอด
• ดอก และใบแคนาสามารถนำมาเป็นอาหารสัตว์ เช่น วัว ควาย เป็นต้น
• ไม้แคนา สามารถน้ำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงก่อไฟ ให้ความอบอุ่น หรือใช้เพื่อหุงหาอาหาร 

 

การเก็บเกี่ยว

•  ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน

 

การขยายพันธุ์

• การเพาะเมล็ด ตอนกิ่ง การปักชำ

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• สารบัญ

ชื่อ – ชนิด พันธุ์

สะเดา หรือ สะเลียม,กะเดา

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ 

Azadirachta Indica A.Juss. Var. Siamensis Valeton

 

ประวัติ

มีถิ่นกำเนิดในประเทศ อินเดีย ปากีสถาน ศรีลังกา บังคลาเทศ ไทย มาเลเซีย และเมียนมา (พม่า) มักจะพบทั่วไปใน ป่าเขตร้อน

 

รูปร่าง รูปทรง ( ต้น ใบ ดอก ผล )

• ไม้ต้น สูง 5-10 เมตร เปลือกต้นแตกเป็นร่องลึกตามยาว
• ใบประกอบแบบขนนก ปลายคี่ ใบย่อย รูปไข่แกมรูปรี ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบ ขอบใบหยักฟันเลื่อย ยอดอ่อนสีแดงเรื่อ
• ดอกออกเป็นช่อแยกแขนงที่ซอกใบใกล้ปลายยอด ดอกสีขาว กลีบดอก 5 กลีบ เกสรเพศผู้และเพศเมียสีเหลือง ทยอยบานจากโคนไปยังปลายช่อ
• ผลกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 1 – 2 เซนติเมตร เมื่อสุกมีสีดำ

 

ความสูงเมื่อเจริญเติบโตเต็มที่

สูง 5 – 10 เมตร

 

ความกว้างทรงพุ่มเมื่อโตเต็มที่

 ทรงพุ่มกว้าง 3-5 เมตร

 

ความต้องการแสง  

• ชอบแดด 100%

 

ความต้องการน้ำ  

• ให้น้ำแค่ 2 ครั้ง ห่างกัน 7 วัน

 

ชอบดินประเภท

• ชอบดินร่วน

 

ประโยชน์การใช้สอย

• ดอก ยอดอ่อน แก้พิษโลหิต กำเดา แก้ริดสีดวงในลำคอ คันดุจมีตัวไต่อยู่ บำรุงธาตุ ขับลม ใช้เป็นอาหารผักได้ดี
• ขนอ่อน ถ่ายพยาธิ แก้ริดสีดวง แก้ปัสสาวะพิการ
• เปลือกต้น แก้ไข้ เจริญอาหาร แก้ท้องเดิน บิดมูกเลือด
• ก้านใบ แก้ไข้ ทำยารักษาไข้มาลาเรีย
• กระพี้ แก้ถุงน้ำดีอักเสบ
• ยาง ดับพิษร้อน
• แก่น แก้อาเจียน ขับเสมหะ
• ราก แก้โรคผิวหนัง แก้เสมหะ ซึ่งเกาะแน่นอยู่ในทรวงอก
• ใบ,ผล ใช้เป็นยาฆ่าแมลง บำรุงธาตุ
• ผล มีสารรสขม ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ และยาระบาย แก้โรคหัวใจเดินผิดปกติ
• เปลือกราก เป็นยาฝาดสมาน แก้ไข้ ทำให้อาเจียน แก้โรคผิวหนัง
• น้ำมันจากเมล็ด ใช้รักษาโรคผิวหนัง และยาฆ่าแมลง

 

การเก็บเกี่ยว

• สะเดาจะเริ่มติดผลเมื่ออายุ 3-5 ปี
• ดอกบานในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม

 

การขยายพันธุ์

• การเพาะเมล็ด
• การตอนกิ่ง

คลิกเพิ่มเพื่อน! แจ้งเตือนบทความใหม่ก่อนใคร ฟรี!!

ดูข้อมูลเพิ่มเติม

• สารบัญ